Xoán Manuel Pintos
Traballando para unha exposición en Literatura galega do XX
Formato dixital: p.point, glogs, imaxe/pdf… (non Word)
Un/unha pode facer un pps sobre o autor
O resto: escoller unha palabra do vocabulario e traballar sobre ela:
BUSCA ALGUNHA PALABRA PREFERIDA OU QUE VEXAS QUE CHE POIDA DAR XOGO
VOCABULARIO:
Hai moitos erros no escaneo:
¿.Ala.
a. A.
a. La.
aa A la.
aas. Alas.
abada. Regazo.
abade. Abad.
abadesa. Abadesa.
abafado. Sofocado.
abafar. Sofocar.
abafo. Sofocación.
abaixar. Abajar.
abaixo. Abajo.
abalado. Movido, removido.
abalar. Ganar a alguno, ladearlo en favor.
abalar. Sonar el rdox. Lo usan los canteros.
abalar. Temblar, barnbalear. Sacudir.
abalo. Temblor, bamboleo, abanar. Sacudir, mecer, abanar, aventar.
¿bandado. Lo que está apañado a un lado, a una banda, flojo.
abanear. Moverse por falta de seguridad, bambalea.-.
abano. Aventador.
abarrilar. Quedarse sin medro el fruto, como cuando las uvas se quedan como granulo de munición, y negro o seco.
abater. Abatir, derribar.
abatido. Abatido, derribado.
timento. Abatimiento, de-
mbamiento, derribo, abcüa Abeja.
aheUeira. Sitio donde hay abejas. Hierva a que son aficionadas. V. seixcbra'.
abelion Abejón.
aberto. Abierto.
abesoiro3. Abejorro.
abespa. Abispa.
abillado. Se dice del vino que está de venta, a la billa o llave.
abillar. Poner la llave a la pipa, para vender el vino, estra-yendolo por la billa.
abiñadoira. Instrumento para
abiñar.
abiñar. Formar las mazorcas de dos hilos para torcerlos después. De binus, a> um.
abocar. Echar la boca, acometer, incitar.
abóchar. Hacer ampollas, burbujas.
abóchar. Inchar, inflarse.
abofé. A la buena fe.
a botellas. Afe.
abogado. Abogado.
abolear. Moverse por falta de seguridad.
ahondar. Ser suficiente, abundar.
abondo. Abundantemente.
aboquexar. Poner la boca en alguno, invocarle.
aborrallado. De color de ceniza, o manchado con ella.
abouxar. Abombar, aturdir a gritos, asordar.
aboyar. Sobrenadar, flotar.
abrandar. Ablandar.
abranguer. Alcanzar con la mano, coger.
abrochar- Abrochar, acometer, apechugar con alguna cosa.
abrollar. [Vid. abroullar]
abrollo. [Vid. abroullo]
abrotiga. V. gamón.
abroullar. Brotar, abollenar. [Vid. abrollar]
abroullo. Abrojo, botón, yema. Quizá de aperi oadum. [Vid. abrollo]
a cab amento. Fin, estindon.
acabar. Acabar.
acá dar. Acertar el tiro.
acañado. Agoviado, estéril, pobre.
acarolar. Repodar las viñas a raíz o al tronco dejando los cortes lisos para que brote mejor.
acarón. Arrimado, junto, a carona.
acarunchado. Apolillado el madero.
acatamento. Acatamiento, acatar. Acatar, acedar. Agriar, incomooar. acudo. Agrio, accido. aceirado. Acerado, aceiro. Acero, aceite. Aceite, acender. Encender, acorto. Acierto.
acéso. Encendido, acetazon. Aceración, acibo. Acebo, acimbre. [Vid. cimbre] acio. Racimo, de acina. acó. Acá.
acochar. Abrigar, ocultar, acocharse. Acurrucarse, aceitarse. Acuitarse, afligirse, acoitelar. Acuchillar, acola. Acullá, acoller. Acoger, acollida. Acogida, acondutado. Bien reputado, acorado. Sofocado, acorar. Sofocarse, no poder respirar.
acordanza. Recuerdo, memoria, acordó. Acuerdo, pensamiento, acostumado. Acostumbrado, acostumar. Acostumbrar, acouceado. Acoceado, acoucear. Acocear, acoutar. Acotar, acraramente Aclaración, acrarar. Adarar, acrecimo. Aumento, acredor. Acreedor, actividade. Aaividad. actualidade. Actualidad, acubulado. [Vid. acugulado] acugulado. Colmado. [Vid.
acubulado] acugular. Colmar, acuítelado. Acuchillado, acurrunchado. Arrinconado, acwrrunchar. Arrinconar, acha. Raja, acbadizo. Esposito. achanzado. Allanado. ; achanzar. Allanar, achar. Hallar.
achegado. Allegado.
achegar. Allegar.
achego. Arrimo, la moza, o el
mozo, oíslo, acho. Hallado, hallazgo, adagio. Adagio.
adentro. Adentro. [Vid. adrento]
adiantar. Adelantar.
adibal. Cuerda gruesa.
adiñeirado. Acaudalado.
adivinado. Adivinado.
adivinanza. Adivinación.
adivinar. Adivinar.
adivino. Adivino, acertijo.
adoa. Cuenta de rosario, etc.
adear. Llevar la piel la navaja, cortar bien,
adoeccr. Rabiar.
adoico. Se usa con el verbo ser: v.g. non me é adoito, no se me adapta, no me está bien,
adonáar. Suavizar, esponjar. Está dondo eí ubre con la leche, etc.
adotmecemento. Adormecimiento.
adormecer. Adormecer.
adormentado. Adormecido.
adormentar. Hacer dormir.
adorno. Adorno.
adral. [Vid. adro]
adrede. A proposito.
adrento. [Vid. adentro]
adrezo. Aderezo.
adro. Atrio [Vid. adral]
aduaneiro. Chismoso, enredador.
aereo. Aereo.
afacer. Acostumbrar.
afacerse. Acostumbrarse.
afagadeiro. Halagador, cariñoso.
afagar. Halagar, afago. Halago, afear. Afear, afeito. Acostumbrado, sfellas. Afe. afemiado. Afeminado, aferido. Convenido, aferír. Aferir. aferirse. Convenirse. aferroHado. Aherrojado, cerrado con cerrojo, aferrollar. Aherrojar, afeutado. Lleno de afecto, afeuto. Afecto, afiar. Afilar.
afiliado. Ahijado, lo que echó
renuevos, afiliar. Retoñar, espigar, afincar. Hincar, insistir, afinco. Ahinco, aflicto. Conflicto, pena, afociñar. Hocicar, afogado. Ahogado, afogar. Ahogar, afogo. Ahogo.
afondar. Ahondar, irse al
hondo, afora. Afuera,
aforado. Aforado, preparado, acondidonado el embase con buen líquido.
aforar. Aforar, acondicionar una vasija.
aforrado. Ahorrado.
aforrar, Ahorrar.
afouto. Confiado, resuelto.
afracado. Enflaquecido.
aíracar. Enflaquecer.
afreitas. Harina de avena.
afroxar. Aflojar.
afumado. Ahumado.
afumar. Ahumar.
afundirsc. Hundirse, afusado. Ahusado, afusal. Brazado de lino, agachado. Escondido, agachar. Esconder, ocultar, agacharse. Agacharse, ocultarse.
• ■>■ ai ¡znarse agarradas, as. Á luchar, agarrado. Agarrado, cutre agarrar. Agarrar, prender la raiz.
agasallado. Agasajado.
agas aliar. Agasajar, remediar, abastecer.
agasallo. Agasajo.
ageitar. Componer, dar moco, traza.
agente. Agente.
agergillado. Apresurado.
agcrgillar. Apresurarse.
agina. Presto, aína.
agoa. Agua. [Vid agua]
agoirado. Malhadado, maldecido.
agoirar. Agorar, desear mal. agoiro. Agüero, agomar. Brotar, abollenar. agonía. Agonia. agoniado. Melancólico, triste, agoniar. Causar agonia, incomodar, agonizar. Agonizar, agora. Ahora, agorciro. Agorero, agradar Agradar, agrado. Agrado, agre. Agrio, agrclar. Ahijar, agror. Acritud, agrura. Amargor, agua. [Vid. agoa] aguadilla. Aguadija.
aguárdente. Aguardiente, agrillada. Aijada.
■.i 1111 ... Aguijonear, aguillon. Aguijón, agullx Aguja.
águilas. Fortaleza en el vino, picazón que causa cuando es nuevo.
agulleiro. Alfiletero.
aguüctar. Formarse como agujas las hojas del maíz cuando el pie no echa espiga.
aguzado. Aguzado.
aguzar. Aguzar,
aguzo. La punta aguzada.
ai da puxa. Ah hi de puta. [Vid. hei da puxa]
aínda. Aun [Vid. einda]
aire. Aire.
airoso. Ventilado.
ajuda. Ayuda.
ajudar. Ayudar.
a)untamento. Ayuntamiento.
ajuntar. Juntar, reunir.
ajustar. Ajustar.
ajuste. Ajuste.
ala, la, la. Estribillo con que empiezan a cantar, y concluyen las amas de cría. En latín UILsre y lo usa San Gerónimo en la carta á Elíodoro. Es del siglo 4o y murió en 420* en Belén donde fijara su residencia Nació en Dalmada v no quiso recibir las ordenes sacerdotales.
ala. Adelante, animo. [Vid. hala]
ala. Ala.
ala. Alia.
alabarza. Acedera.
alacrán. Alacrán. [Vid. alicran]
alame. Alambre.
alar. Tirar con fuerza hacia si. alarbe. Descomunal. [Vid. alar-bio]
alarbio. [Vid. alarbe]
alargo. Adelanto, aumento en la
estension. alaudo. Alabanza.
albarda. Albarda.
albardeiro. Albardero.
albariza. Colmenar.
albichomo. Scrofularúi urratrií.
albitomo. V. herba de S. Pedro. Que torna blanco lo manchado, que limpia y es jabonen.
albor. Albor, alba.
alborada. Alborada.
alboyo. Cobertizo.
al cacen. Alcacer.
alcachofa. Alcachofa.
alcayota. Alcahueta.
al cay otar. Alcahuetar.
akontrar. Encontrar.
alcouve. Almaciga, semillero.
alomar. Apodar.
alcuño. Apodo.
aldea. Aldea.
aldeano. Aldeano.
alear. Aletear.
alen. De la parte de alia.
alentó. Aliento.
alferga. Dedal.
alfuie-e. Alfiler.
alfoncUga Albóndiga.
alfondigueiro. Albondigucro.
algive. Dan en algunas partes aquel nombre a una porción pequeña de terreno cercado de muro.
algo. Algo.
algodón. Algodón y la lanilla que tienen las cuerdas de la zanfona para que la rueda hiera en ella.
algueiro. Polvo, arista, < argüero. Quiere el alma lo ageno como el ojo el argüero >.
algun-ha. Alguna.
algures. Alguna parte.
alí. Allí.
alicran. [Vid. alacrán]
aligeirar. Aligerar.
alimento. Alimento.
alimpar. Limpiar. [Vid. limpar)
alimpas. [Vid. limpas]
alma. Alma.
alma! Duro! firme!
almacén. Almacén.
almagre. Almagre.
almallo. Novillo brioso, hombre desairado, atolondrado.
almeja. Almena.
almorzó jantadeiro. Almuerzo fuerte, que tiene honores de comida.
almorzó. Almuerzo.
aloguciro. Arrendamiento de casa < para vivienda >. [Vid. alugueiro]
alojamento. Alojamiento.
alombaco. Cargado de hombros, encorbado.
alombar. Formar panda, irse cargando de hombros, etc.
alongado. Dilatado, prolongado.
alongar. Dilatar, estender.
aloucado. Alocado.
alpendre. Cobertizo, pórtico.
alquitren. Alquitrán.
alrotciro. Alborotador, que habla y hace ruido sin sustancia.
a! te ir o. Elevado.
altivas. £1 tiamo que conduce a otro piso, ó cubierta diagonal.
altiveza Soberbia, orgullo.
altivo. Soberbio, altivo.
altor. Aliura.
altura. Altura.
aluguciro. [Vid. aloguciroj
alumbrante. Que alumbra.
alumcado. Iluminado, alumbrado, encendido.
alumear. .Alumbrar.
aluminar. Inspirar, iluminar, persuadir.
alumino. Inspiración, estro.
alvx Alva.
alvariño. Ciase de uva blanca, alvariza. Colmenar, alxouxar. Cascabel, alzadeiro. Espetera, anden, aliada. Ajada.
allectro, El que prefiere los es-traños a los suyos, desconocido.
allco. Ageno.
alio Ajo.
alloada. Pastel, amasijo, ama. Ama.
amaldizoado. Maldecido.
amaldizoar. Maldecir.
arnallóa. Cordón de cuero para sujetar el palo a la mano.
amansar. Amansar.
amanteigado. Amantecado, zorro, disimulado.
amañar. Componer, amañar.
amanecer. Amanecer.
amararse. Hacerse a la mar.
amarelado. Amarillento.
amarelo. Amarillo.
amargor. Amargura.
amargoso. Amargo.
amargurado. Triste, impertinente, de mal genio.
amaro. Amargo.
amarradura. Atadura.
amarrar. Amarrar.
amas. Ambas. [Vid. ambas]
amasar. Amasar.
amazarocado. Amazorcado.
ambas. [Vid. amas]
ambos. Ambos. [Vid. amos]
ambroesas. Ce rezas dulces y gordas.
amcal. Sitio poblado de amenei-ros. V.
am cazar. Amenazar.
amcazo [Vid. arr.czo]
amcija. Almeja, chirla.
amcixa. Ciruela.
ameixade5. Sitio poblado de ciruelos. [Vid. ameixide, amcixal, ameixcnda]
amcixal. [Vid. ameixade]
ameixeira. Ciruelo.
amcixenda. [Vid. ameixade]
ameixide. [Vid. ameixade]
ameneiro. Arbo! especie de sauce. Abedul.
araczo. Amenaza. [Vid ameazo]
amigo. Amigo.
amiguiño. Amiguito.
amistad*. Amistad
amistarse. Amistarse.
amo. Amo.
amoado. Abatido, acobardado. [Vid. amuado]
amoado. Caldo de leche y huevos para flores, albardillas, filloas, etc.
amolado. Afilado, perdido, perjudicado.
amolar. Afilar.
amolcccr Ablandar.
amolecido. Ablandado, amoiegado. Abollado, amoiegadura. Abolladura, bo-üo.
amolegar. Abollar, ablandar, entibiar.
amolentado. Ablandado.
amolentar. Ablandar.
amor, Amor.
amora. Mora.
amorado. Enamorado.
amor car. Amontonar.
amorí eos. Amorios.
amormado. Con muermo.
amomaco. Templado, triste.
amoroso. Amoroso.
amorsiño. Amorcito.
amos. [Vid. ambos]
amostra. Muestra. [Vid. mostra]
amostrar. Mostrar.
amoxegar. Mordiscar las castañas para asarlas.
amparar. Amoarar. [Vid. empatar]
amuado. [Vid. amoado, abatido] anaco. Pedazo, bocado. [Vid.
aneco] añada. Añada anal. Ana!, anca. Anca.
ancora. < Ancla >, ancora, raíz gruesa.
anchoa. Boquerón.
andamio. Andamio. [Vid. estada]
andazo. Enfermedad de estación, que corre.
anduriña. Golondrina.
aneco. [Vid. anaco]
anecora. Marisco como el cangrejo pero mejor. [Vid. ñeco-ra]
anegrirse. Ocultarse, obscurecerse. [Vid, anigrirse]
aneiro. Que da fruto un año, y otro no.
anel. Anillo. [Vid anclo]
anelo. [Vid. anel]
anexo. Anejo.
angazo. Rastro, bieldo,
ángel. Angel. [Vid angelo]
angeliño. Angelito.
angelo. [Vid. ángel]
anguia. Anguila.
anguiacho. Anguila grande.
anigrirse. FVid anegrirse]
aniñado. Anidado, que no sale de un sitio.
aniñador. El huevo que sirve de señal a la gallina para [que] ponga en el mismo sitio, nidal. [Vid. bazo]
aniñar. Anidar.
anjo. Angel.
ano. Año.
anoitecer. Anochecer, anoitecido. .Anochecido, .mojado. Enojado, anojarsc. Enojarse, añojo. Enojo, añoso. Añoso, an que Aunque, ansí. Así. [Vid asi] ansia. .Ansia, ante. Ante, antecristo. Antecristo, antepasados. Antepasados, antepeito. V. guantes, anteponer. [Vid anteporj antepor. Anteponer. [Vid. anteponer] anterior. Anterior, antes. Antes.
antigo. Antiguo. [Vid antiguo]
Antigüedad, antiguo. [Vid antígo] antipapa. Antipapa. antipoda. Antípoda, an tollos. Anteojos, antoxo. Antojo, antre. Entre.
antroiÓo. Antruejo. [Vid. en-
troido] antxonte. Anteayer, anular. Anular, año. Cordero, ao. Al.
apacentar. Apacentar, apadrinar. Apadrinar, apalpada. Acto de tentar, apalpadas, as. A tientas, apalpar. Palpar, apañar. Coger del suelo, apaño ta. Arrebatiña, aparar. Preparar, aparecer. Aparecer, aparellado. Aparejado, aparellar. Aparejar, aparello. Aparejo, apartamento, Apartamiento, apastado. Apacentado, apastar. Apacentar, apear. Apear, apegar. Pegar, apeitar. Agradar, apellido. Apellido, apenar. Causar pena, apenarse. Afligirse, apeo. Apeo, aperceber. Apercibir, aperto. [Vid. apretó] apestar. Apestar, apetuñar. Guardar el dinero, apodreccr. Pudrirse, apodrentarsc. Pudrirse.
apoleirarse. Ponerse fas aves en la alcándara, travesero ó vara para descansar, encumbrarse.
após. Empos.
aposta. Apuesta,
apostar. Apostar.
aposto!. Apóstol. [Vid. aposto-fe]
apostolado. Apostolado, apostóle. [Vid. apóstol] apoucadamentc. Apocadamente.
apoucado. Apocado, tímido.
apoucar. Apocar, disminuir.
apoutar. Aprontar, pechar.
apracer. Aplacer.
aprazar. Aplazar.
apreixar. Apresar, coger con
fuerza, apresar. Apresar, apretó. Aprieto, apuro. [Vid
aperto] aprezar. Apreciar, aprezo. Aprecio, aprobar. Aprobar, aproveitado. Aprovechado, aproveitar. Aprovechar, apupar. Acosar, zumbar, apupo. Zumba, aquedarse. Aquietarse, aqueixamento. Aquejamiento. aquetxarse. Quejarse, aqusloutro. Aquelotro. arado. Arado, araña. Araña, arar. Arar, arbor. Arbol, arca. Arca.
arcar. Arquear, poner los arcos, arcas. Arcon. arcea. Arcea. arcebispo. Arzobispo.
arco. Arco.
ardentc. Ardiente.
ardor. Ardor.
área. Arena.
areal. Arenal.
arceiro. Arenal.
aroento. Arenoso.
aresta. Arista.
argadclo. Argadillo.
argallante. Hablador, intrigante,
argallar. Hablar sin conocimiento, embrollar.
argallo. Enredo, compromiso.
argan. Cantidad de tres ferrados.
srganel. Asa por donde entra el pasador que sujeta la puerta.
argazo. Broza del mar, ovas, alga.
argola. Argolla.
ariolar. Adivinar.
arjon. Ramo que se pone entre legumbres enredaderas para que suban por el como alzon.
armeiro. Armero.
arnau. Lagarto grande.
arneiro. [Vid. a mes te j
arneiron. [Vid. ames te]
arneste. Genero de costra que cria la superficie de las peñas que baña el mar. Parecen caracolillos y son como embriones de varios testáceos.
amela. Tijera para la armazón.
aróla. Especie de marisco.
arquiña. Arquita, inclusa.
arraizar. Arraigar. [Vid enraizar]
arrañadura. Arañadura. arrañar. Rascar, arrasar. Arrasar, arrasto. [Vid.
B
baba. Baba.
babarse. Desbordarse, derramarse.
babdro. Babero, babion. Babieca, baceto. Majuelo, bacia. Bacía.
bacuriño. Lechoncillo, gorrin.
{Vid. vacuriño] bachiler. Bachiller, badal. Badajo.
avezarse. Viciarse, acostumbrarse.
avilir. Envilecer, avincular. Vincular, avirse. Avenirse, avó. Abuela, avó. Abuelo, axenxo, Ajenjo, axcxar. Acechar, divisar, axexo. Acecho, divisamiento. axexo. Entreluces, lubrican, axotar. Espantar !as aves, azafate. Azafate, azafrán. Azafrán, azclmoso. Donoso, gracioso, cariñoso, azougado. Azogado, azougar. Azogar, azougue. Azogue, azoutar. Azotar, azoute. Azote.
azoxoñar". Avergonzar, burlar-
se, hacer chaco;a, chufar, azucena. Azucena, azucre. Azúcar, azul. Azul.
badalada. Badajada, badalar. Badajar. badalo. Badajo, badallo. Badajo.
badán te. Saliente, veniente, inclinado. [Vid. vadantc]
badejo. Abadejo, Gados poliacM.
bafar. Escarnecer.
bafo. Vaho, aliento, < hálito >. [Vid varo]
bagatela. Bagatela.
bagazo. Escobajo, bago. Uva. bagoa Lagrima, bagulla. Lagrima, bagullcmo. Lleno de granuja, bagulliña. Lagrimita. bagullo. Granuja, bailar. Bailar.
baixa. Acodo. [Vid. porbaixa] baixar. Bajar, baixeza. Bajeza, baixo. Bajo, bala. Bala, balazo. Balazo, balbordo. Ruido coníuso. balde. Balde.
baldear. Echar baldes de agua, baldreu. Ramera despreciable, balido. Balido.
balor. Moho, palior, el color que indica que la cosa está maleada.
baiorento. Revenido, mohoso, balsamo. Balsamo, balseiro. Flojo, de poca sustancia.
balume. Broza del mar.
bailón. El rancio y color amari-:1o que cobra !a sardina salada de mucho tiempo.
bamban. [Vid bambau]
bambau Especie de columpio en forma de balanza que forman los muchachos atravesando un palo sobre un punto ce apoyo, y colocados en los estremos se balancean mutuamente. [Vid. bamban]
bambio. Lo mismo que bamban.
bambolear. Bambalear.
banco. Banco.
bandallo. Calandrajo.
bandeira. Bandera, bando. Bandada, bando, bandullo. Bandujo, morcón, bandum Bandurria. [Vid.
bandurria] bandurria. [Vid bancurra] barafunda. Barullo, confusión,
compromiso, baralloca. Pez asi llamado, barateza. Baratura, barbada. Barbada, barballoar Barbullar, barbotar, barbeiro. Barbero, barbo Salmonete, Muiius barba-
tus.
barbolcta. Mariposa.
barcal. Tina, barreña,
barqueiro. Barquero.
barrabasada. Barrabasada.
barrecallcs. Trabuco naranjero.
barredoiro. Trapajo en la punta ce un palo, con que se barren los hornos.
barreneo. Lleno de barro.
barrer. Barrer.
barrica. Barrica.
barroso. Barroso.
basoca. Pez asi llamado.
basoira. Escoba.
batente. Batiente.
batican. Instrumento de toneleros.
bausán. Estafermo. Figura revestida de armas formada de paja, heno, etc. Espantajo. Bausán
bazo. Bazo.
beata. Beata.
bebedeiro. Bebedero.
bebedo. Borracho, bebido, beodo.
bebedor. Bebedor, bebedero.
beber. Beber, inclinarse el plano: esta piedra bebe para la derecha - se inclina, etc
bebida. Bebida.
becerriña. Becerrillo.
becerriño. Becerrillo.
becerro. Novillo.
becho. Bicho, gusano.
bechoco. Gusano grande.
bcíxar. Besar.
bcixo. Beso.
bcixos. Labios, hocico.
bclaiña. Polilla, o mosquitos que roen el fruto.
beldros. Planta parecida a la de los callos, que se come en ensalada,
belida. Nuve en el ojo. [Vid bi-
lida] beliscar. Pellizcar, beiisco. Pellizco, bembella. [Vid. besbella) ben. Bien.
benaval. Calle de en [s¡c] Santiago derivado de ven é valmc.
beneficio. Beneficio.
benemérito. Benemérito.
beniaquen. Bien haya quien.
benignidade. Benignidad.
benigno. Benigno. ¿Vid. bc-nino]
benino. [Vid. benigno] benzon. Bendición, berberecho. V. birbiricho. bergamota. Bergamota, clase de
pera que abunda mucho en
Burga en Cataluña, bergantín. Bergantín, bermello. Bermejo, berrar. Berrar, gritar, reñir, berreiro. Gritería, berro. Berro, berrido.
berse. Cuna. [Vid. verse] bértolos. Bártulos, bertorelix Pez asi llamado, besbella. Trompo pequeñito.
[Vid. bembella] bes bel) o. Moscón, besta. Bestia, bestialidade. Bestialidad, bestiña. Bestia pequeña, beste-
zucla. besugo. Besugo, besuguete. Besuguillo. betume. Betún.
bicada. Lo que lleva el pajaro en el pico para los hijos, picada-bical. Trucha, bicar. Besar.
bico. Beso, pico, labio en los jarros, caños, etc.
bicudo. Como picudo, que remata en punta.
bichetro. Bichero.
bidueiro. Abedul, BetuU.
bigarda. [Vid. bilarda]
billardo. Hacecillo de vides, o de leña delgada.
bigoma. Bigornia.
bilarda. Tala. [Vid billarda, bigarda]
bilida. [Vid. belida]
büorto. Vara retorcida que sirve para atar, coman.
billa. Llave para toneles.
billarda. [Vid bilarda]
bincha. Vejiga, viruela. [Vid bi-xíga]
biqueira. Canaleja, canaleta, birbiricho. Marisco, especie de
venera. Verderón, birbon. V. bribón, biricho. Bricho.
birimbau. Instrumcnio de hierro con una lengüeta de acero en medio la cual hacen sonar ios muchachos colocando el hierro entre los dientes. Algunos llaman trompa.
birisca. [Vid. brisca]
bírra. Tema, odio.
bisagra. Bisagra.
bisanua. Alabarda.
bisavó. Bisabuela.
bisavó. Bisabuelo.
biscoiteíro. Bizcochero.
biscoito. Bizcocho.
bisesto. Bisiesto.
bisneta. Bisnieta.
bisneto. Bisnieto.
bitoque. Espita
bixiga. [Vid. bincha]
bixiguento. Virolento, hoyoso de viruelas.
blanda. Comba, panda.
blasfema. Blasfemia.
blasfemar. Blasfemar.
boamentc. Buenamente.
boas. Viruelas.
boca. Boca, mella.
bocaÓiño. Bocadito.
bocado. Bocado.
bocamarta. Trabuco.
bocha. Ampolla, burbuja.
bocha. Muy gruesa, panzuda.
bochecha. Carrillo, megilla.
bocho. Broza del mar. [Vid. boxo]
bocho. Odre, panzudo, muy grueso.
bochorno. Bochorno, conjunto
de burbujas, boda. Boda, bode. Bode, bodega. Bodega.
bofe. Bofe.
boga. Pez asi llamado, es rnayor que una sardina y menor que el besugo, al que se parece en la figura.
bogada. Legia.
bogar. Bogar.
boi. Buei.
boi. Meya, Cáncer obíongus.
boira. Pocito, hoyo que forma la lluvia en los sembrados.
boirar. Sacudir, pegar fuertemente y ligero.
bojo. Hueco, buche en los toneles, etc. [Vid. boxo]
bola. Bola.
bola. Bolla.
boleta. Boleta.
bolo. Bollo.
bonito. Bonito v pez asi llamado.
boqueada. Boqueada, acto de abrir y cerrar la boca.
boquear. Boquear, espirar.
boquina. Boquita.
borboleta. Mariposa.
borboroto. Pelotilla en ¡as puches, masa, etc. Burujo, guru-11o.
borgo. Gorgojo, bruco. boroa. [Vid. broa] borra. Borra.
borracheiro. Eí que tiene el vicio de emborracharse. [Vid. borrachel]
borrachel. [Vid. borracheiro]
borracho. Borracho.
borradela. Borrón, mancha en arriaba!.
borralla. Ceniza, cosa despreciable.
borralieira. El hueco donde se reúne la ceniza en el hogar.
borralleiro. Cenicero, amigo de estar sobre el hogar.
borraliento. Ceniciento.
bosta. Boñiga.
bostela. Postilla.
bota Bota, percebe.
botafumeiro. Incensario.
botar. Echar.
bote. Bote.
botejo. [Vid. botijo]
botella. Botella.
botica. Botica,
boticario Boticario.
botijo. Botijo. [Vid. botejo]
botón. Botón,
bourar. Sacudir, pegar <con fuerza y seguido >.
bourel. Reunión de corchos ensartados que se llevan para pescar.
bousa. Dehesa. [Vid. bouza]
bou san. Bausán.
bouza. [Vid. bousa]
boxo. [Vid. bocho]
boxo. [Vid. bojo]
boya Boya.
boyar. Flotar.
boyeiro. Boyero.
bracear. Meter c! brazo por el orificio de los bueyes para curarles cierta enfermedad. Nadar a brazo.
bragada. Hueva de pescado.
bragueiro. Braguero.
branco. Blanco.
brancura Blancura.
brandamente. Blandamente.
brando. Blando.
branquexar. Blanquear.
brasa. Brasa.
brascare Brasero.
braveza. Brabura, aspereza.
bravio. Aspero, inculto.
bravo. Bravo.
braza. Braza-brazado. Brazado.
breca. Herida, brecha, abertura.
bretoma. Niebla.
bretón. Cogollo de la berza.
breu. Brea.
breva. Breva.
breve. Breve.
brevedade. Brevedad.
bribón. Bribón.
brilla. Ingle.
brincar. Saltar, enredar.
brinco. Saíto.
brio. Brio.
brioso. Brioso.
brisca. Brisca. [Vid. birisca]
brixeira. Cada una de las piezas agujereadas por donde entra el eje que sujeta la viga del lagar.
brixidor. Instrumento dentado de que usan los biañeros para rozar el bidrio. De brisser. Brugidor.
broa. Brona. [Vid. boroa]
brocha. Brocha.
brodio. Brocho.
brosa. V. faísca.
broton. Renuevo, cogollo de !a berza.
broulla. Nudo, berruga en los
troncos, botón, broche, bflttr. Bramar, bruja. Bruja.
brullon. Canastilla para el recien
nacido, bruño. Pruna, bruto. Bruto.
bubela. Abubilla.
bucio. Dos ferrados.
budiori. Budion, Labrus pabo.
bufa. Ayuda, soplo, en sentido de valerse de una traducción hecha por otro: asi suele decir el maestro a aquel de quien no esperaba que acertase con el sentido del libro: ti seí que botas pola bufa: creo que tienes el libro traducido, o te soplaron la traducion.
bufar. Bufar y soltar ventosidades sin ruido. Buhar, bufar.
bufarda. Buharda.
bufete. Bufete, mesa,
bufo. El plumín, flueco o lanilla, de la espiga.
bufo. Junco amazarocado.
bufo. Mazorca de la enea-bufo. Pedo callado.
bugallo. Agalla, el globo del ojo.
bu gallón. Ranundo.
buguina. Bocina, buccinum.
buida. Bula.
cabaco. Palito que sale a la rivera.
cabaiiño. Caballito.
cabalo. Caballo.
cabana. Choza, hórreo.
cabana. Se aplica a la vaca que tiene las hastas horizontales hacia delante en forma de tenazas.
cabasiña. Calabacita, y una especie ce pato de mar. cabaza. Calabaza, cabazo. Calabazo.
bulir. Correr, apresurarse.
bulra. Burla.
bullista. Burlista.
buraco. Agujero.
burato. Agujero.
burbulla. Burbuja.
burra. Burra.
burrada. Borricada.
burreiro. El que trata en burros.
burriña. Borriquita.
burriño. Borriquito.
burro. Burro, el caballete que sirve para colgar los llares y a veces los suple colgándose en el el pote o caldero.
burruallo. Broza, mezcla de cosas asquerosas.
buscape. Buscapies, cohete rastrero.
buxa. Boquilla de boje, buxaina. Peón, trompo, cosa de
boje, buxan. Vacio, buxcu. Carnicero.cabazo. Hórreo formado de estacas y varas entretejidas a manera de cuevano.
cabeliño. Cabellito.
cábelo. Cabello.
cabeza. Cabeza.
cabezal. Alraoada.
cabezalla. Timón del carro.
cabe zar. Cabecear, arfar.
cabirto. [Vid. cabrito]
cabra. Cabra. [Vid. eraba]
cabreiro Cabrero.
cabriña. Cabrilla.
cabrito. Cabrito. [Vid. cabirto]
cabuxo. Cabrito.
cabuxo. Enojo, enfado.
cacarexar. Cacarear.
cacarexo. Cacareo.
cacha. Cabeza, cacha.
cachada. Terreno inculto preparado, roturado, cachado, para sembrar.
cachapudo. Cachazudo, formal.
cachar. Rozar, quemar y minar el terreno inculto para sembrarlo.
cache. Voz para espantar a los
cerdos, cachear. Registrar, cacheira. Pedazo de cabeza de
cerdo.
cacheiro. Capote, garrote, cachiporra,
cachería. Medida <para áridos >, menor que una cortea.
cacheteíro. Pendenciero.
cachiporra Cachiporra.
cachizas. Estreñios, locuras.
cacho. Cacho,
cachoar. Hervir a borbollón, cachola. Cabeza, cacho de la centolla.
cachón, a. A borbollón.
cachonda. Cachonda.
cachopa. La cabeza del arbo; desmochada y lo m:srno la parte opuesta desarraigada.
cachourizo. Puerco espin. <Erizo>.
cachucha. Cabeza del cerdo curada o salada.
cadabullar. Echar el arado al través de los sulcos en los estreñios del terreno para aprovechar lo que no pudo labrarse en la primera dirección.
cadabullo, a. Arar al través. V.
cadabullar. cadavo. V. fachuzo, chamizo, cadea. Cadena, cárcel, cadeira. Cadera, silla, cadcla. Perra.
cácela de frade. Insecto que se cria entre las canas viejas de las viñas. Es estrecho y lustroso con unas como tenacillas al estremo.
cadillo. El espacio ce doce canas ó púas de los peines en los telares.
cadoiro. Salto de agua, cadrar. Cuadrar, cadrazo. Escobajo, cadro. Cuadro, caer. Caer, café. Cafe, cafeteira. Cafetera. cafre. Cafre, cagado, ant. Galápago, cagatla. Cagarruta, cai. [Vid. cal, cal] caído. Caído, enterado, cair. Caer, cairel. Galón.
cairento. Se dice del ave que
tiene muy poca pluma. caixa. Caja, caixeiro. Cajero, caixiña. Cajita. caíxon. Cajón, caixoncino. Cajoncito. ca!. Cal. [Vid. cai] cal. Cual, cala. Cala, calacu. Calabazo, caladas, as. Secretamente.
k
calado. Callado, calarnos. Calaínos1, calamar. Calamar, sepia, Loligo, calamidade. Calamidad-calar Callar.
coleadura. El acto de calcar, calcaraento. La operación de calcar.
calcañeira. Calcañar, cimiento,
juicio, calcar. Calcar, calco. V. ma coto, caldcira. Caldera, caldeirada. Calderada, amasijo,
pastel, fig. caideireiro. Calderero, caldeiro. Caldero, calesciro. Calesero, calidade. Calidad, calünbornio. Armatoste, cáliz. Cáliz, calor. Calor, calorizo. Bochorno, calostro. [Vid. colostro] calote. Petardo, caloteiro. Petardista, calquera. Cualquiera, calunia. Calumnia, calva. Calva, calvario. Calvario, calvo. Calvo, calzado. Calzado, calzamo. Planta de mal olor à
que en Santiago llaman meja-
can, y en castellano suzon.
yerba cana, ir. séneçon, !at.
senecio.
calzo. Alza, piedra o cuña que sirve para calzar las ruedas deí carro, o las piedras que asientan mal, etc.
calzón. Calzón.
caizons. Los saquitos o bolsas donde tiene las huevas la pescada.
callado. Cuajado.
callao. [Vid. callati]
callarse. Cuajarse.
callau. Canto, morrillo. [Vid. callao]
callo. Callo.
cama_ Cama.
carnada Carnada.
camareira. Camarista.
camarín. Camarin.
camarina V. urce, brezo. Erica bacífera lusilana, y Empetrum lusiianum. Del mucho brezo o camarinas el nombre de Caramiñal y Camarinas.
camarón. Camarón.
carnarzo. Reprimenda, peluca.
camba. Pieza corva lateral del carro.
cambado. Estebado.
Cambóa. Punta de la Isla de Tambo.
cambon. Rastro de hierro con 2
o 3 dientes, laya, cambrón. Cambrón, camelar. Adular, halagar, caminada. Caminata, caminante. Caminante, caminar. Caminar, camino. Camino, camisa. Camisa.
camoesa. Calidad de manzana asi llamada.
campa. Campana. [Vid. campana]
campana. [Vid. campa] campanario. Campanario, campanciro. Campanero, campante. Vanaglorioso.
campelo. Campillo, campestre Campestre, campiño. Campillo, campo. Campo, can. Perro.
can, pe de. Escora o puntal con esa figura.
cana. Caña.
cañado. Cañado.
canastro. Hórreo de varas tejidas.
canaveiro. Gambalúa.
cancela. Cancilla.
candi. Gamella.
candea. Candela.
caneca. El colgajo especie de racimo ó flores que echan los castaños.
candeciro. Caneciere
candido. Candido.
cando. Cuando.
candor. Candor.
cañé. Juego de naipes parecido ai monte.
cancar Cancar, tejer cor. cañas
el paireo de ias viñas, etc. caneca. Vaso de barro con asa. canela. Canela, canela. Canica.
cancleiro. Instrumento de tejedores para hacer las canillas.
cancleiro. Lo que tiene tallo grueso; de cano. Carrascos caneleiros, los que tienen madera.
canga. Torga, se toma también por toda la cabeza y asi se dice anda co a canga baixa, con ¡a cabeza baja como un cerdo y alude a mala intención
car.gacio. El que lleva canga, anda con la cabeza baja.
cangalla. Gamella.
cangalleiro. Lo que está desparramado. Carrascos cangallaros, los que no duran nada.
cangallo. Escobajo, y el racimo con pocas uvas, colgajo.
cangrear. Clavar los cangros.
cangrexo. Cangrejo.
cangro. Travesero sobre que asientan las ripias. Pares.
canicula. Canícula.
canilla. Canilla.
canina. Cañita.
caniva. Lo mismo que cuota, o tanto que se paga en La..n.
cañivete. Cortaplumas, cañivete.
cañiza. Cañizo, tejido de varas que se pone entre los estado-ños para contener la carga. Adrales, zarzo. [Vid. cañizo]
cañizo. [Vid. cañiza]
canlc. Canal, caz.
cano. Caño.
cano. Pezón en las frutas, rabillo, tallo.
canon. Canon.
cansar. Cansar.
car.sazo. Cansancio.
canse: ra. Molestia.
cansino. Perrito.
cantar. Cantar.
cántaro. Cántaro.
cantazo. Golpe de canto y grande canto.
cante. Ojalá. Quien !o lograra.
canteira. Cantera.
canteiro. Apoyo para toneles.
canteiro. Cantero.
canteiro. Colmillo.
canto. Canto.
canco. Piedra, canto. Sitio.
canzoiro. Can, palomilla.
cañón. Cañón, muchacho travieso, y pulo sin oíício. V. picaro.
plan |
canoro. Cañón de pluma, <cepo>, raiz gruesa del árbol, la punta que queda en la ta o mies cuando se corta o siega < V. chamizo >. cañouqueiro. Viejo, caduco, capa. Capa, caparros. Caparros, capataz. Capataz, capaz. Capaz.
cápela. Cada una de las mantillas de lana que forman al cardarla, y para que se dulcifique untan e! cardador con aceite. Mantilla.
capia. Losa que cubre el muro.
capiar. Poner esas losas.
capilla. Capilla.
cápio. £1 estremo grueso de la mimbre en cuanto sirve para sujetar el aúllo, pues con el dan vuelta sobre la otra punta, la rodea y aprieta fuertemente.
capitán. Capitán.
capillo. [Vid. capitulo]
capitón, de. De cabeza.
capitulo. Caoitulo. [Vid. capillo]
capoeira. Gallinero, capón. Capón, haz de leña delgada, caporal. Caporal, capote. Capote, carabela. Carabela, carabilla. Clavija.
carabina. Carabina.
carabuña. Hueso de fruta,
cuesco, testículo, caracol. Caracol, carácter. [Vid. carauterj carafuncho. Carbunclo, caramecha limpia. Nerita. caramecha negra. Caramujo. caramelo. Caramelo. caram¡ña. V. camarina, caramujo Caramujo. carantoña. Carátula, careta, carapucha Caperuza, capita de
junco que cubre la cabeza y
cae sobre los hombros, carauter. Carácter. [Vid. carac-
ter]
caraveí. [Vid. cravel]
caraveliño. Clavelito.
carballeira. Robleda.
carballo. Roble.
carbociro. Carbonero.
carbón. Carbón.
careíro. Carero.
carepa. Corteza, caspa, monda.
careta. Mueca.
careza. Carestía.
carga. Carga. En la Puebla se entiende por maíz nuevo 24 ferrados en espiga.
cargado. Cargado.
cargar. Cargar. Cargar a roca, ponerle el copo de lino, etc.
carídade. Caridad.
carina Carita-cariño. Cariño.
caris. Semblante.
canutar. Peinar, rozar, herir. [Vid. carpir]
carnciro. Carnero y Bitcardium.
carniceiro. Carnicero.
carolo. Espiga cíe maiz sin grano, panoja. El corazón de algunas fratás que se desecha por duro y leñoso. Garucha-Panoja. [Vid. carozo]
carón, a. [Vid. carón]
carón. Cerca, aproximado, a carona, pegado. [Vid. carón, a]
caroza. Capa ce junco o de paja.
carozo. [Vid. carolo]
carpaza. Cisto. hipocisto. <V. poutega, codeso >.
carpentejar. Carpintear, dar traza a una cosa, aderezarla.
carpinteiro. Carpintero.
carpir. [Vid. cannear]
carqueixa. Especie de coscoja, Gen mella chamogcr.ista.
carraca. Carraca-carracho. El bicho gordo como una bota que se cria en los perros, cerdos y otros animales.
carrage. Coraje, rabia.
carral. Carral, propio de carro.
pulen |
Camino carral; pipote carral. c arrancado. Estevado, carrapata. Ladilla, carrapucheíriña. Espresion muy cariñosa que no tiene equivalente en castellano. De cara ra juvenil. carrasco. Carrasca, carrasqueño. Aspero como carrasca, carregar. Cargar, carreira. Carrera. carreira, a. De contado, carreiras, as. A correr, carreiro, Sendero, carrera en el
pelo, carreta. Carreta.
carretar. Carretear.
carreteiro. Carretero.
car reto. El acto del acarreo, así:
un carreto, dous carretos, etc. carricoche, [Vid. coche] car riño. Carrito, car riza. Pajarito así llamado, carrizo! interj. Como caramba!
caruno! carrizo. Especie de junco duro, carro. Carro.
carroña. Cuerpo muerto, espectro, [...]" papar carroña. carroucha. Cucaracha, carrasca, carta. Carta, cartafeira Miércoles, carteira. Cartera, carteiro Cancro, carto. Cuarto (dinero), caruncho. Poüüa en la madera, casa. Casa, casadetra. Casadera, casado. Cxsado. casal. Casar.
casal. Caserío, aldeñuela. casamenteiro. Casamentero, casamento. Casamento, casar. Casar, casca. Casca, cascalleiro. Cascajoso, cascallento. Cascajoso, cascallo. Cascajo, cascar. Pegar, castigar, cascuda. Cucaracha, cascudo. Cascarudo, cásea. Reunión de palangres para
el pinche, caseiro. Casero, amigo de estar
en casa, casiña. Casita, castaña. Castaña, castañal. Castañar
castañeira. Castañera; una fortuna para pobres, porque estos acuden temprano en otoño a recojer las castañas cue se desprenden con el viento.
castañciro. Castaño.
castaño. Castaño.
caste. Casta.
castcio. Castillo.
castizar. Tener copula los animales, cohabitar.
Cástrelo. De castro. Hay una parroquia asi llamada en el Partido de Cambados.
castro. Altura, piricueto como atalaya o punto de defensa
castrón. Cabrón, bode.
casúla do pértego. Asa de cuero en el estremo del mazo por ia cual se sujeta al mango.
casúla. Vaina, capsula.
casulla. Casulla.
cata. Ojalá!, mira que gracia?
catar. Mirar, observar, buscar, probar.
cativo. Miserable, despreciable.
catón, de. Atravesado, al sesgo, se dice del clavo que se canje diagonalmentc. < Diagonal-mente >.
catraívo. Bisojo, que parece que tiene dos niñas en cada ojo, o cuatro ojos.
caudal. Caudal.
cautivo. Cautivo.
cauto. Cauto.
(¡meo. Raja de madera, palito, cavalcirc. Caballero, cavar. Cavar, caveco. V. :a chuzo.
cavío. Faltoso, defectuoso en las
maderas de obra. Cayota. Cayetana, cayota. Mangueta, caza. Caza, cazador. Cazador, cazar. Cazar, cazata. Cazata, cazóla. Cazuela.
cazoleiro. Manca, que anda entre las cazuelas, cea. Cena.
ccado. Cenado, que ha cenado, ccar. Cena, ó mea cear, mi cena, ccar, Cenar.
ceba. Estiércol de la mar. ceba. Lechon cebado, cebar. Cebar, cebóla. Cebolla.
ceboleiro. Que trata en cebollas, accbollado, de calidad de cebolla, blando.
ceboiiño. Cebollino.
cedo. Temprano, de aso.
cegamentc. Ciegamente.
cegamento. El acto de cegar, arreoato.
cegó. Ciego, embotado.
cegucira. Ceguera, arrebato.
ccífa. V. scifa.
ccivar. Soltar, echar fuera.
ceivo. Suelto, Ubre.
celebrar. Celebrar.
célebre. Célebre.
celebre. Celebro, cerebro. [Vid. celebro]
cele erica de. Celebridad.
celebro. [Vid. celebre]
Celedonia. Celidueña.
celo. Celo. [Vid. zeio]
celoso. Celoso.
cen Cien.
cenceño. Plumin del <pic dc> maíz, enseña, signo < feliz. CS>Wvtnus>. [Vid. ¿enseno]
ceneiras. Cosas para la cena.
cer.téo. Centeno.
ccr.tc. Ciento.
centola. Centolla, araña. A ranea
crusiala. centuio. Cagalaolla, ero. Cielo.
cepo. Cepo, medida para vino,
tronco, tala, cerr.. Cera.
cercha. Pieza qc que se valer, los toneleros para dar el cone cierto a las duelas. Es de ligu-ra de martillo, y el corte interior se ajusta a la circunferencia y diámetro de la noca o fondo de la vasija. A ella se ajustan las duelas por el canto para que cierre según e! fondo marcaco.
cerca. Cerca.
ccreíeira. Cerezo.
cerde. Cerdo.
cerdosa. Lechona, puerca.
ccrciro. Cerero.
ccreixa. Cereza. [Vid. drena}
ccreixcínt. Cerezo.
cerería. Cerería.
cerne, Cierne.
cerollo. Zurullo.
cerquiño. Especie de roble, carvallo.
ccrraUeíro. Cerrajero. [Vid. se-
rraíleirc] cerrar. Cerrar, cerro. Cerro, ce-rollo. Cerrojo, certa. Cierta, certameníe. Ciertamente.
certeiro. Certero, certo. Cieno.
ccruáa Golondrinera, celidueña.
cctvo. Ciervo.
cesta. \.csta.
cestetro Cestero.
cesto. Cesto.
cha. Te la.
cha ou cháa. Llana.
. .-..i.-.-ii.i Llave, instrumento o punzón que sirve de Uave como ei que se mete por entre la coyunda y el yugo en los carros.
chabeta. Chabela, juicio.
chacina. Cecina.
chachara. Esparpajo, palabrería, <verbosidad>.
chaíareio. Pieza triangular en donde k clavan los pasos de las escaleras. [Vid. chazareioj
chairan. Corte que se da al sesgo en una pieza <dc buito> para asentarla mejor, o acomodarla a otra. < Bisel >.
cnafrantar. Achaflanar.
chafuldrada. Lodo, broza, re-boltijo asqueroso, < tripas >, etc.
chaga. Llaga.
chagado. Llagado.
chagar. Llagar.
chaira. Instrumento de acero con que afilan la cuchilla los zapateros.
chaleque Chaleco.
charr.zda. Llamada.
chamaco. Llamado.
chamar. Llamar.
chamine. [Vid. chaminec.]53
chaminca. Chimenea. [Vid, chaminé]
chamizo. Chamizo, <tizon encendido >.
chamuscar. Chamuscar,
chamusco. Chamusco.
chan. Suelo, llano, <llanura, terreno >.
chanceiro. Chancero.
chanchada. Bocado, mordiscon.
enanchar. Morder, tarascar.
chantage. Llantén,
chantar. Fijar, clavar.
chan ton. Estaca < gruesa >, rodrigón.
chao. Llano, suelo. < Suelo llano >.
chapacuña, a, o de. Empedrar
de punta-charamusca. Chispa, morcella. charco. Charco.
charla. Conversación, palabrería.
charlar. Hablar perdiendo el tiempo.
cbarrasca.. Espada o sable viejo, charro, ant. Bobo, chas. Te las.
chascarraschás, El sonido de las
tarrañuelas, chasco. Chasco, chata. Tacha, chafar. Tachar, chauchar. Cantar del gorrión, chave. Llave.
chavella. Pieza que sirve de
llave, chaveta. Chaveta, chaviña. Liavecita. chazarelo. [Vid. chafarelo]
chazo. Instrumento con que se aseguran los arcos de las pipas, zoquete, taco, etc.
che. Te.
chea Llena, avenida, abundancia, < multitud >.
cheda"
chedeiro'1
chegada. Llegada.
chegado. Llegado.
chegar. Llegar. Chega oeny no se pierde, sirve, no le va en zaga,
cheirar. Oler.
cheirento. < Que huele >, odorífero.
cheiro. Olor. Un chairo, escrúpulo, < un > si es no es. cheiros. Yerbas olorosas,
< buenas >, especias, cheirume. Olor, perfume,
< aderezo, sustancia >. [Vid. churume]
cheo. Lleno.
chepa. Chopa.
cherla. Mero, Perca scriha.
cherouvia. Chirivia.
chiador. Chillador.
chiar. Chillar.
chicote. Chicote, cuerda.
chiculate. [Vid. chocolate]
chicha. Carne, chicha-chicha. Moño.
chícharo. Guisante.
chicharro. Jurel.
chichirico. Esquisito, primoroso.
chifre. Chifle.
chilrar. [Vid. chirlar]
chimpa. Sofocación, enfado, hipo.
chinar. Oler, < poner las narices en algo >.
chinear. Tocar apenas.
chincha. Chinche.
chinchorro. Especie de red.
chinquilla. Coscojilla.
chio. < Sonido agudo >, chillido, < gemido >.
chirlar. Chillar los ratones. [Vid. chilrar]
chirlo mirlo. El ruido que hacen las ondas en la ribera con la saca y resaca: Mi marido va a la mar chirlos mirlos va á buscar.
chirlo. El sonido que hace el ratón: chir chír. chiscar, Guiñar, chisco. Trago, chisguete, chispa. Chispa, chiste. Chiste, gracia, chita. Zaraza, cho. Te lo.
choca ou choca. Cencerro.
choca ou choca. Clueca.
choca. Rubrica.
chocallo. Cencerro, esquila.
chocar. Empollar, < tomar incremento el fuego por una chispa o brasa oculta>.
choco ou choco. Huevo vacío, huero, podrido, < vacio >.
choco ou choco. Marisco. Scpio-la. < Choco (marisco) >.
chocolate. Chocolate. [Vid. chiculate]
chocolatcira. Chocolatera.
chocolateiro, Chocolatero.
chocha. [Vid. choucha]
chochear. Chochear. [Vid. chouchear]
choia, Graja.
choio. Negocio pequeño, obra limitada, de poco importe, remendada, cierro, cerco!3.
choir. Cerrar, < cercar terreno >. Claitdere. Choyame, ciérrense.
choqueirada. Mogiganga, farsa.
choqueiro. Apodo de los de Deza por la choca que llevan las recuas de allí.
choqueiro, Apodo de los de Re-dondela por los chocos que allí son abundantes.
choqueiro. Botarga, farsante, birria, zagarron, enmascarado, cagalaolla, < máscara >.
choracricas. Llorón, compungido, gazmoña,
chorar. Llorar.
choras. Llanto, tristeza, pesares, amarguras. Ir das risas para as choras.
choro ou choro, Llanto.
choromicar. Llorar poco y con frecuencia <o> sin motivo
< grave >.
choromicas. Llorón, lloraduelos.
choron. Llorón, chos. Te los.
chosco. Tuerto, <lusco>, que no ve de un ojo.
choucha. Chocha, lela. [Vid. chocha]
chouchear. [Vid. chochear]
choular. Sonar el chorro de liquido al caer continuamente.
choupaina. Choza.
chouriceiro. Choricero.
chourizo. Chorizo.
chousa. Matorral cerrado, llosa,
< cercado, cerca. Terreno
cbovido. Llovido,
chuchaleitc. Mamador, juguete que meten en la boca los niños.
chuenar. Chupar.
chucho. Juguete.
chuchon. Chupón.
chufar. Burlarse, zumbar, etc.
chumbeira. Especie de red <en figura de gorro, que se desplega y cae sobre el pescado. Ferral!a>.
chumbo. Plome.
chumo. Zumo.
churra. Voz para llamar las gallinas, la misma gallina, < ga-
ilina>.
churrusquetro. Alegre, vivaracho, gracioso.
churumaóo. Perfumado, < aderezado >.
churumbel. Pito.
churumbela. Flauta. <Lo usa Cervantes en el Coloquio de ÍOS perros >.
churume. [Vid. cheirume]
chusma. Chusma.
chuvasce. Chuvasco, persona de mai agüero, por su aspecto y trazas.
chuvia. Lluvia.
chuvisca. Llovizna.
chuviscar. Lloviznar.
chuzo. Chuzo.
chuzón. Intrigante, incitador.
cibeira. Cibera.
Cibran. Cipriano. [Vid. CidranJ deade. [Vid. ciudade] Cidran. [Vid. Cibrar/ cimbrar Cimbrar, cimbrarse. Doblegarse como
mimbre, ecc. cimbre. El empuje del temporal
que hace filtrar la humedad
por alguna parte. [Vid.
acimbre] cimentar Cimentar, cimento. Cimiente, c-.mon Nuevos cogollos de la
berza. Cyna. cinco en ta. Cincuenta, cincho. Cincho, cíneira. Cuerda delgada, cinza. Ceniza.
circio. Con sentido, a modo, con igualdad.
cireixa. [Vid cercirca]
clreixcira. Zerezo.
cirola. Ciruela.
cirolan. Palurdo.
cirolas. Calzones de lienzo anchos como zaragüelles. < Calzoncillos >.
ciscar. Esparcir, derramar.
ciscarse. Ensuciarse.
císcc. Cisco.
ciudá. [Vic. ciudade]
ciudade. Ciudad. [Vid cicade, ciudá]
clartdacc. Claridad.
claro. Claro.
claustro. Claustro.
claveira Instrumento con agujeros ae que usan los caldereros para hacer los clavos de cobre.
clemencia. Clemencia, clero. Clero, el iClima, có ou co. Con si coado. Capado, colado, coacor. Colador, coandro. Cilantro, Coriandrum. coar. Colar, capar, cobarde. Cobarde, cobardía. Cobardía-cobertor. Cobertor, cobra. Paga, rebancha, desquite, cobrar. Cobrar, cobre. Cobre.
cobre. Culebra. [Vid. crobej coca. Arcada.
coca. Garra <prindpal> de la centolla, <etc. >.
coca. Tarasca.
cocí mentó. Cocimiento.
cocina. Cocina. [Vid. cudr.aj
cocinar. [Vid. cucüar]
cociñeiro. [Vid cudñciroj
cocha Puerca.
cochambre. Cochambre.
coche. Coche. [Vio. carricoche]
cocheira ou cochétra. Cochera.
cocheiro. Cochero.
cochigas cu cochigas. Cosquillas.
cocho ou cocho. Puerco.
coca: Corteza, un pedazo de pan duro.
codea ou codea. Corteza de pan.
codéalo, Codicilo.
cocíclo ou codelc. Mano <de cerdo >, codillo, pedazo, regojo, corteza dura.
coceo. Apodo que dan a los estudiantes novatos, o de la aldea, cortezudo. Aluce a lo rustico, o a la pobreza por alimentarse de codeas.
codeso. V. poutega.
codillo. Codillo, vuelta, recodo.
codorniz. Codorniz.
coeííeira. Conejal, < conejera >.
coélio. Conejo. [Vid cocnHo]
coengo. Canónigo.
cocnllo. [Vid. coéilo]
cofnr. Popar.
cofarsc. V. csccíarse.
cofia. Cofia. [Vid. cotia]
cogóL'c. Cogollo.
cogúlo ou cogulo. Colmo, de cumulas. [Vid. cubólo, ¿rugólo, ángulo]
cohcrcetrc. Coheredero.
coidar. Cuidar, pensar.
coifa. [Vid. cofia]
coirciro. Zurrador, que trata en cueros.
coiro. Cuero.
coita. [Vid c-:ta]
coila diño. [Vid GOJCmBAo]
coi íid. [Vid cuitado]
coitar. Dar los golpes en ¡os puntos de! palito {lipe) er. el juego de la tala.
ccitcíc. Cuchillo. [Vid. cuítelo]
cola. Cola.
colaca. Logia.
colcha. Colcha.
cclcLcCc. Corchete. [Vid. corchete] colchón. Colchón, colegio. Colegio, colera. Colera.
colmar. Cubrir de paja, llenar sin arrasarla.
cotío, a ou cotiu, a. Cotidianamente.
coco ou coto. Manco, cocón, <la punía que queda en la tierra cortado el árbol, caña o tallo duro >, de captus.
coto. Coto.
cotón. Lanilla o pelusa que despide el lienzo, etc., < tamo >.
cotorela. Terreno elevado, situado en altura.
coto velo. V. cotelo.
couce. Coz.
coucear. Cocear, <dar de coces >
coucelo. [Vid. cónchelo] coucon. Pieza del carro, coudecerse. Condolerse, coudeddo. Condolido, cousa. Cosa, causa. Por coitsa
lua, por causa tuya, cousiña. Cosita.
couso. < Corso >, sitio de montería. De cursas, hay muchos sitios con esc nombre.
coutada. Golpe dado con la tala en !a punta del pito.
couto. Coto, <coto>.
couto. El sitio donde queda ei que hace el dormido en ¿ escondite
couto. Puno de la tala o pito, Upe.
couzo. La punta o estremo de una viga, palo largo, etc. < El extremo o punta de un palo grueso >.
couzoeira. El punto sobre que gira el palo de punía y especialmente en las puertas. < El punto sobre que gira la punta
62
(couzo) del palo que sirve de
quicial, cuido >. covx Cueva, covacha. Covacha, cóvado. Codo, covádo. Concavo, coviña. Cuevea u. covo. Concavo, < hondo >. covre. Culebra, covudo. Concavo, coxeira. Cojera coxo. Cojo.
cozo ou cózo. Cuezo de los al-bañiles, y el cajón que se pone en los carros para llenar < cargar > de arena, <ca:> etc.
eraba. [Vid. cabra] crabudo. Squaius spinax. cravador. Clavador. cravar. Clavar, cravazon. Clavazón, craveiro. Clavero, cravel. Clavel. [Vid. caraver cravija. Clavija.
craviño. Clavillo, < davito > ,
clavelito, cravo. Clavo, crebar. Quebrar, crecente. Creciente, crecimento. Crecimiento, cnecho. Crespo, crcculicade. Credulidad. crego ou crego. Clérigo, y
Coilus ¡caber. creguiño. Cleriguito. crequenas, de. En cuclillas, crevadeiro. [Vid. quebradeíro] ere vado. [Vid. quebrado] crevadura. [Vid. quebradura] crevanto [Vid. quebranto] cribado. Agujereado.
cribar. Arelar.
cribo. Criba, arel.
crirae. Crimen.
crista. Cresta.
crobc. [Vid. cobre]
crocar. Encorbarse las tablas, pandear.
croio ou croyo. Canto, piedra, < morrillo >. Dar croyo, dar carpetazo.
croque. Coscorrón.
crocciro. Crucero.
crucifbto. Crucifijo. Se dice que en el sínodo de Constantino-pla de 86C, se dispuso por primera vez que se representara a Jesucristo crucificado. Hasta entonces se le representaba bajo la figura del Buen Pastor, o de un cordero.
crueldade. Crueldad, cruz. Cruz, cu. Culo.
cuaca ou cüada. Culada.
<Hueco de los calzones para
el culo >. cuadril. Cuadril, cuarto. Cuarto, porción de casa, cubíza. Ansia, deseo vivo, eupi-
diias.
cubizar. Apetecer, desear con
ansia, < ansiar >. cubizoso Apetitoso, y descoso,
envidioso, ambicioso, <cc~
didoso >. cubúlo. [Vid. cogúlo.] cuciña. [Vid. cocina] cucinar. Cocinar [Vid. codñar] cuciñeiro. Codnero. [Vid. cod-
ñeiro]
cuco. Cuco y que no tiene cola,
se aplica a las aves, cuco. Cuco, apodo de maraga-
tos.
cuco. El que de todo saca provecho.
cuco. Lapa, Patella.
cucho. Ternero, <becerrillo>. [Vid. cnmi|
cucho. Perro. <Voz con que se llama al perro >.
cueiro. Culero, pañal.
cuguio, cugúlo ou cubulo. [Vid. cogúlo.]
cuidar ou cuidar. Cuidar, pensar, figurarse, < tener cuidado, mantener >.
cuita. Cuita. [Vid. coíta]
cuitadiño. Cuitadíto, pobreci-11o. <De cuitado, bonachón >. [Vid. coitaciño. j
cuitado. < Cuitado >. Infeliz, inocente, inofensivo, honradísimo. Es muy cspresivo. [Vid. coitado]
cuitclada. Cuchillada.
cuítelo. [Vid. coitelo]
culuna. [Vid. coluna]
culler. Cuchara.
cullereiro. Cucharero.
cumarciro. Sitio bravo, < inculto >, a monte.
cume. Cumbre, ama, caballete.
cumio. Madero, o viga que forma el lomo del tejado, caballete.
cumprído. [Vid. comprido]
cumprimenteiro. [Vid. comprimen teiroj
cumprimento. [Vid. compri-mento]
cumplir. [Vid. comprir]
currí-currí. Lo mismo que cu-
rricho.
curricho. Nombre que se da a los cerdos < para llamar por ellos >.
curruncho. Rincón.
cursar. Cursar, exonerarse.
curto. Corto, escaso.
cu rucha. Cabecilla.
curuja. Curuja.
d'ala. De allá, da. Déla.
dada. Dada, valida, mal que le da a los frutos por la mala estación. Asi estas patatas tienen dada, les alcanzo la dada, etc.
dadiveiro. Dadivoso.
dado. Malicia, daño.
dalén. De allende.
daií. De allí.
damo. Masculino de dama, galán. Lo empleó Ysìa, t. 4. p. 113.
caque. Desde que. dacuen. De aquende.
debanar. Debanar. debandoira. Debanadera. debllidade. Debilidad debullado. Desgranado. debuUador. Desgranados debullar. Desgranar, decepar. Descepar, decer. Descender, decorrer. Escurrir, descorrer, decorrido. Escurrido, cecote. Continuamente, decrecirnento. Decrecimiento, decruar. Dulcificar, amansar,
desencrudar. dedeira. Dedal de badana, deciño. Dedito. defalcar. Desfalcar, defecto. [Vid. defeuto] defendente. Defendiente, defesa. Defensa, defeuto. Defecto. [Vid. defecto] deformidade. Deformidid. defronte. Defrente, defumar. Desahumar, tíegoladeiro. Degolladero, dcgolado. Degollado, degolador. Degollador. degoUdura. Degolladura, degolar. Degollar, deidade. Deidad, deitado. Echado, acostado, deitar. Derramar, gotear, deitar. Echar, acostar, dekarse. Acostarse, deixar. Dejar, delinquente. Delincuente, delor. Dolor, delosiña. Comadreja, delourar. Empezar a secarse lo
que se ha mojado, ó perder la
humedad. Orear, poner al
sol, al aire. De aura.
demais. Ademai;'*', por supuesto.
demo. Demonio, demora. Demora, demorarse. Detenerse, retardarse.
dempoís. Después.
demudado. Mudado, inmutado,
alterado, dende. Desde, dendes. Desde, denodo. Denuedo, dentada. Mordiscon, dentado. Mordido, dentado, dente. Diente, dentellón. Adaraja. dentiño. Diectecito. dentón. Dentón. Sparus (temes. dentudo. Dentudo, dentuza. Dentadura, déos. Dios, deosa. Diosa.
deparar. Ofrecerse, aparecer,
presentarse inesperadamente, dependente. Dependiente, depenicar. Arrancar poco a
poco, despuntar, deponer. Deponer, depor. Deponer, deposto. Depuesto, depurar. Depurar, purificar, deputado. Diputado, deque. Desde que. dereitamentc. Derechamente, dcreito. Derecho, ó dereito, en
derechura, derrabado. Derrabado, derrabar. Derrabar, derradeiro. Ultimo, detras de
todo,
derrama. Desmoche, derramar. Desmochar.
derreado. Estropeado, derrengado, renco.
derrear. Derrengar, estropear.
dcrretedura. Derretimiento.
derreter. Derretir.
derribamento. Derriban) ícnto.
derroscar. Desenroscar.
derrubar. Derribar, derrumbar.
derrubo Destrucción, ruina, d acto de deshacer, etc.
dcsabafar. Desahogar, destapar, desavahar.
desacertó. Desacierto.
desacoten claco. Desacorchetado.
desacolchetar. Desacorchetar.
desacon sellado. Inconsiderado.
desacordó. Desacuerdo.
desafaccr. Desacostumbrar,
desafcrrollar. Descerrojar, quitar el cerrojo.
cesaíogado Desahogado,
desafogar. Desahogar.
desafogo. Desahogo.
desaforado. Desaforado, furioso.
desaforo. Desafuero, la acción de desaforar.
desafumado. Desahumado.
desafumar. Desahumar.
desagradecimento. Desagradecimiento.
desagravo. Desagravio.
desajudar. Desayudar.
desajustar. Desajustar.
desalentó. Desaliento.
desamañar. Descomponer.
desande. Retroceso, contratiempo de la fortuna que desanda.
desaniñar. Desanidar.
desanojar. Desenojar.
desapar ecimento. Desaparecimiento.
desaparejado. Desaparejado.
desaparejar. Desaparejar.
desaparrar. Separar.
desapegamento. Desvio.
desapego. Desafección.
cesapercibimento. Desapercibimiento.
desaproveátado. Desaprovechado.
desaproveitar. Desaprovechar.
cesasanarsc Desenojarse.
desasosego. Desasosiego.
desatamento. Desatadura.
desavezado. Desacostumbrado.
desbafar. Desahogar.
desban dallar. Deshacer, volver trizas, etc.
desbazar. Rebajar el terreno dandole pendiente hacia un lado, descuajar, lacerar.
desea:.-. Decaer.
¿escalar. Descuajar.
dcscasamento.
Desca[sa]miento:í.
descendente. Descendiente.
descomponer. Descomponer.
cescompor. Descomponer.
cescomposto. Descompuesto.
desconcerto. Desconcierto.
desconforme. Desconforme.
desconsolo. Desconsuelo.
desconto. Descuento.
descoñecer. Desconocer.
¿escopear. Descontar, disminuir, etc.
descravar. Desclavar.
descreído. Incredulo, desconfiado.
dcscrouchar. Deshojar el maiz, descabezar.
descube rt o. Descubierto, desculpar. Disculpar, descuruchar'*. desdentado. Desdentado, desdobrar. Desdoblar, estencer. desojar. Desear, desejo. Deseo.
aesembarcackiro. Desembarcadero.
desembrollar. Descubrir, desenredar.
cescmparellar. Desemparejar, desempeñar. Enderezar, des-
pandear. desempeño. Enderezamiento,
despandeo, desempeñarse. Desenfurecerse,
desistir.
dcscncaixar. Desencajar, dislocar.
desencoUer. Desencoger, desencovar. Desenterrar, desencravar. Desclavar, cesencrcchar. Desencrespar, desenfaixar. Desfajar, desenfeitizado. Deshechizado, desenfci tizar. Deshechizar, desenícixar. Desatar el haz,
deshacerlo, desenferruxar. Desherrumbrar, descr.fiar. Desenhebrar, perder
la linea o hilera. Gcscnfornar. Desenhornar, desengaño. Desengaño, dcsenlear. Desliar, dcsenrolar. Desenrollar, desenroscar. Desenroscar, cesentullar. Limpiar lo que está
atollado con barro, arena y
pedrisco: lo que se llama en
gallego cntuiio desenvolto. Desenvuelto.
deserto. Desierto.
desfachado. Descarado, desvergonzado.
cerfale amento. Desfalco.
desfechado. Abierto lo que estaba cerrado con llave.
dcsíechar. Abrir lo que esta cerrado con llave.
desfeita. Derrota.
desfeito. Deshecho.
desferrar. Desherrar.
desfiar. Deshilar.
.. II- la Reyerta, jarana, etc.
dcsfollado. Deshojado.
dcsfo'.Iadura Deshojacura.
desfollamento. Deshojamiento.
desfollar. Deshojar.
desfondar. Desfondar, desfrutar. Disfrutar, desgadellado. Mesado. desgadeUar. Mesar, arrancar los
cabellos, desgallar. Desgajar, desgano. Desgana, inapetencia, desgobernó. Desgobierno, desgosto. Disgusto, dcs'.eijado Sin ley, desleal, dcsleixado. Desleal.
dcsmacelado. Decaído, desgreñado, pálido, etc.
desmallar. No ajustar. faltar a !a medida, no aplacar, etc.
desmangar. Descnhastar.
desmarzar. Desenredar, deslindar, repartir.
desmarzo. Deslinde, reparto.
dcsmellorar. Desmejorar.
dcmiereamento. Desmerecimiento.
cesmio'.ar. Desmeollar.
desnaturado. Desnaturalizado.
desobligar. Desobligar.
desorde. Desorden, dcsorcllar. Desorejar, despego. Desvio, desafección, despenseiro. Despensero, despenuxada. Despeinada, despertó. Despierto, despido. Desnudo, despir. Desnudar, despois. Después, despregar. Desplegar, desprezar. Despreciar, desprezo. Desprecio, desprocatado. Desprevenido,
descuidado, desprocatarse. Descuidarse, desque. Desde que. desquerer. Desesperar, irritar, desroscar. Desenroscar, destellar. Destejar, desterro, Destierro, destonar. Mondar, destrabar. Soltar, destrámente. Diestramente, destro. Diestro, deter. Detener.
detida. Pausa, parada, detención, detido. Detenido, devadoira. Devanadera, devandito. Antedicho, devandoíra. Devanadera, dez. Diez.
dezanove. Diez y nueve, dezaoito. Diez y ocho, dezaseis. Diez y sc:s. dezasete. Diez y siete, dezembre. Diciembre, dezmó. Diezmo, diacho. Diablillo, diante. Delante, dianteira. Delantera, dianteiro. Delancero, dicar. Mirar, atisvar.
difieultade. Dificultad, diluido. Desleido. dinidade. Dignidad, diño. Digno.
direitamente. Derechamente direíto. Derecho, ó direito, en
derechura, etc. discante. Guitarrillo, tiple, discernimento. Discernimiento, disponer. Disponer, dispór. Disponer, disposto. Dispuesto, disquencia. Descuido, desliz,
falta.
distraímento. Distracción, distria. Bruja. Strix. dito. Dicho, ditoso. Dichoso, diversidade. Diversidad, diverrimento. Diversión, divinidade. Divinidad, divirtásion. Diversión, do. Del.
doa. Cuenta de rosario, coco, cobrado. Doblado, dobrar. Doblar, dobre. Doble, dobron. Doblón, doce. Dulce, suave, docilidade. Docilidad, doente. Doliente, rabioso, doer. Doler.
doído. Dolido, sentido, compungido.
dbido. Gazmoña.
dolosiña. Comadreja.
domingueiro. Dominguero.
dondo. Blando, esponjoso, suave, duendo. V. cícht cíck-ris, dic. ecles.1*
dono. Dueño, amo.
donosiña, Comadreja.
dor. Doior.
dorido. Dolorido, lastimado, dormente. Durmiente, dormideira. Adormidera, dormiñar. Dormitar, dormiñon. Dormilón, dormir. Dormir, doudicc. Locura, disparate, dourada. Dorada, pez. Sparus
aurasa. dourado. Dorado, douradura. Doradura, dourar. Dorar, dous. Dos.
doutra. Por otra parte, ademas
desto. doze. Doce.
E
e. Es. cY.
eido. Casa propia donde se habita, eilo. Helo ahi, einda. [Vid. aínda] eirá. Era.
eiradíño. Plazuelíta. eirado. Plazuela, eiróa^
cito, a. V. heito.
eiva. Malicia, culpa. Non hay que bolaríle eiva a Nfingxén} porque obron ben, etc. No hay que sospechar de N[adie], no hay que maliciarse de él, etc.1'
cívado. Baldado, tullido, falto de brazo, o pierna, o con alguna enfermedad que le impida moverse, 6 trabajar.
dozura. Dulzura, duas. Dos f.
duda. Duda, Non sen duda, no
hay cuidado, duplicia. Callos, tripas, durazio. Durazno, duren. Dureza, la porción de
tierra dura que se ceja al píe
de los arboles sin cavar, durmir. Dormir, duzia. Docena. Por ía parte de la
Puebla y distrito maritimo se
entiende entre pescadores 36.
Así unha ducia de pescadas
emborrallar. Llenar de ceniza, embostar. Cubrir ce boñigas.
embaulado. Chaffarrinado [sic], manchado.
embranquecer. Blanquear.
embravarse. Embravecerse.
embravecimento. Embravecimiento.
embrolla. Embrolla
embrollar. Embrollar.
embrollón. Embrollón.
embrullado. Encubierto, embozado.
cmbrullo. Envoltorio,
embrutcc «mentó Embrutecimiento.
embruxar. Embrujar.
embusteiro. Embustero.
emenda. Enmienda.
empáchamento. Empacho.
empadroar. Empadronar.
empan amento Acción de empanar.
em parar [Vid. amparar]
err.parcllar Emparejar.
empeñar Panocar.
empeño. Panda, dificultad, contratiempo, percance, etc.
emperrarse. Emperrarse, obstinarse, incomodarse.
emperrencharse. Emberrincharse.
empezó. Principio, comienzo, empiezo.
cmpillar. Apilar.
empinar. Empinar, beber mucho.
empinxa. Rosa.
empobrecimento. Empobrecimiento, cmpoleirarsc. V apoleirarse. empolla. Ampolla. empovear. Amontonar, empozar. Acodar.
emprazamento. Emplazamiento.
emprega. Vaca.
empregar. Emplear,
emprego. Empleo.
empreñada. Empreñada.
empreñad-ra. Acción de empreñar, mala acción, descuido perjudicial.
empreñar. Empreñar.
empreño. Acto de empreñar.
emprestar. Emprestar.
empuchar. Ensopar, empapar. Empachar as madcixas, ponerlas en legia para secarlas después.
empurrar. Empujar, acometer, echar celante, encajar.
empuxado. Empujado.
empuxar. Empujar.
encabar. Poner c! mango.
encabezamento. Encabezamiento.
cncadear. Encadenar, prender, encademar. Encuadernar, encaixar. Encajar, encaixe. Encaje, encaldcirar. Meter en caldera, ene amallo. V. guantes, encaminado. Encaminado, conducido.
encamiñador, Conductor, guia, encaminadura. Encaminamiento.
encamiñamento. Encaminamiento.
encaminar. Encaminar, conducir.
encañar. Encañar, cncanastrar Meter en el canastro.
cncanizado. Con cañizo, en forma de cañizo, entretejido de cañas, etc.
encanizar. Formar cañizo, ponerlo al carro, rodear con ¿1.
encantamento. Encantamiento.
cacanteirar. Asentar las pipas sobre viguetas o canteiros.
encarar. Encarar.
encarecrar. Encarcelar.
encarccimcnto. Encarecimiento.
en carn ¡zarriento. Encarnizamiento.
encarrapicharsc. Retorcerse con dureza, airarse.
encartar. Doblar, empaquetar.
encasquetar. Encasquetar.
encastelarsc. Encastillarse.
encendimento. Yncendio.
cnecnso. Yncienso.
encerradura. Encierro.
enccTramento. Encierro.
encertar. Decentar
encoberta Encubierta.
cncobrír. Encubrir.
cncoirar. Cubrir de cuero.
cncoiledura. Encogimiento.
cncoller. Encoger.
encollido. Encogido.
cncollimento. Encogimiento.
cncomenda. Encomienda.
enconchado. Cubierto de conchas.
encontró. Encuentro, encorpado. De cuerpo, crecido,
grueso, encorpar. Echar cuerpo, encovar Enterrar, eucoxega. Cuenca, cocravadura. Clavadura, encravar. Cavar.
cncrccharsc. Encresparse, retorcerse.
encristado. Que tiene cresta.
encruamento. Encrudamiento.
encruar. Encrudar.
ene me iliaca. Encrucijada.
cr.cruccersc. Encrudecerse.
encunar. Encorvar.
enchecoiro. Glotón, etc. El convite o comilona abundante.
cúchente. Avenida, inundación, abundancia, repleción, llenura.
encher. Llenar, henchir.
enchimento. Acción de llenar, henchimiento.
endalí. De consiguiente, y de aqui, y por ello. etc.
endeosado. Endiosado.
er.direitar. Enderezar.
endr omina. Andrómina.
cndurecerr.cnto. Endurecimiento.
enfadadizo. Enfadadizo.
enfadamento. Enfadamicnto.
enfadar. Enfadar.
enfado. Enfado.
enfaixar. Fajar.
enfarmada. La acción de llenar de harina.
enfariñar. Enharinar.
enfeitizar. Hechizar.
enfeixar. Formar haces.
enfermedade. Enfermedad.
enfermeiro. Enfermero.
enfen-uxado. Cubierto de hollín o ce herrumbre.
enferruxarse. Cubrirse de hollín, aherrumbrarse.
enfiado. Enfilado, enhebrado.
enfiar. Enfilar, enhebrar.
cnforoar. Enhornar.
enfoulado. Lleno de fosda.
enfoular-se23. Llenarse de aquel polvillo.
enfraquccer. Enflaquecer.
eofr^uecirnento. Enflaquecimiento.
enfrear. Enfrenar.
enfrontar. Estar enfrente, linear.
engadar. Poner el cebo para coger los peces, armar, tender redes, preparar lazos, etc. Atraer con halagos.
engado. Cebo, atractivo.
engañar. Engañar.
engaño. Engaño.
engarellarse. Enredarse, enzarzarse.
engaritar. Camelar, engañar con alhagos.
engayolar. Engañar cor. halagos,
con armadijos, etc. engeño. Yngenío. engonzar. Poner, colocar en el
gozne.
engrandeeimento. Engrandecimiento.
engraxar. Engrasar, cubrir, untar de grasa,
engruñado. Encogido, arrugado, acobardado.
engruñar. Encoger.
engruño. Encogimiento.
engurra. Arruga.
engurrado. Arrugado.
engurramento. Arrugamiento.
engurrar. Arrugar.
engurrarse. Arrugarse.
engurro. Arrugamiento.
enjangada. Enredo, compromiso.
enjergar. Descubrir con la vista, ver, divisar.
enjugar. Enjugar.
enlagoar. Meter en el lago.
cnlamear. Enlamar.
eolouquocer. Enloquecer. _ enmadeiramento. Enmaderamiento.
enmadeirar. Enmaderar.
enmarañar. Enmarañar.
eomedar. Hacinar, formar meda.
ennobrecer. Ennoblecer.
ennovelar. Hacer ovillos.
eaodar. Anudar.
eoormidade. Enormidad.
enquillotrado. Enredado, enemistado, mal entretenido, amancebado.
enquillotrarse. Descomponerse, enemistarse, amancebarse.
enraizar. [Vid. arraizar]
enriar. Enriar.
enrolar. Enrollar.
enroscadura. Enroscadura.
enroscamento. Enroscamiento.
enrouquecer. Enronquecer.
enrugar. Arrugar.
cnsarillada. Enredo, embrollo, intriga, chisme.
ensaríllar. Poner en el sarillo o en el aspa el hilo para la madeja. Desconcertar, enredar, complicar alguna cosa.
enseno. Muestra, signo, indicio.
enseño. Enseñanza, ¡nstrucion.
ensiño. Rastro, bielde.
ensoufar. Manchar.
ensulla. Enjundia.
cntabrar. Entablar.
entabuar. Cubrir de tablas.
entalado. Tieso, estirado.
cntaledgar. Meter en talego, entalegar.
entalla. Encaje o asiento donde se sostiene algo.
entear. Formar tela, urdir, enmarañar, maquinar.
enterrado. Enterado, integrado, apartado con lo que le toca, satisfecho.
enteir amerite. Enteramente.
enteirar. Enterar.
enteirizo. Enterizo.
enteiro. Entero.
entendimento. Entendimiento.
enterramento. Encerramiento.
enterro. Entierro.
entesar. Entesar, atiesar.
entestar. Lindar, tocarse los estrenaos de una finca.
entorpecárnento. Entorpecimiento.
entortadura. Torcedura.
entortar. Torcer.
entramentres. Entre tanto, Ínterin.
entredentes. Entredientcs.
entremeterse. Entremeterse.
entremetido. Entremetido.
cntrcmetunento. Entremetimiento.
entreportas. Entrepuertas.
entretenirnento. Entretenimiento.
entreter. Entretener.
entroidada, Mascarada, mogi-ganga, farsa, carnavalada.
entroido. Antruejo, entruejo. Parece que viene de introito por la entrada del año, en primavera o por la entrada de la cuaresma. [Vid. antroido]
entruchar. Engañar, enredarse, enamorarse.
cntutlar. Atascar, llenar ce tierra y cascajo.
entuüo. Lo que atasca, atolla.
enturbar. Enturbiar.
envasado. Empañado.
envasar. Empañar.
cnvellecer. Envejecer.
envUecimcnto. Envilecimiento.
envtsgar. Enviscar.
envolto. Envuelto.
enxaca. Azada.
cnxalmar. Enjalmar.
enxame. Enjambre.
enxamear. Reproducirse el enjambre, formar, otros nuevos.
enxangada. Enredo, compromiso, laberinto, baraúnda, etc.
enxavido. Insipido.
enxebre. Ayuno, sin substancia, y también sin mezcla.
enxido. Huerto.
enxoagado. Enjuagado.
enxoagadura. Enjuagadura.
enxoagar. Enjuagar.
enxoíto. Enjuto.
enxullo. Lanzadera.
equidade. Equidad.
erguer. Levantar, erguir.
erguerse. Levantarse.
errnida. Hermita.
ermo. Yermo, solitario, inculto.
erre. Vuelta o torcedura que tiene la hebra en la madera.
erro. Yerro.
esbaguTJar. Quitar la granuja, esbandallar. Estropear, esborralíar. Revolver la ceniza, esborrallarse. Revolcarse en la
ceniza, esborranchar. Borragear.
esbrillado. Roturado.
esbrilladura. Rotura.
csbrillarse. Roturarse.
csbroar. Deshacer, aplastar.
esburacar. Agugerear.
esca. Yesca. [Vid. isca]
escachado. Hecho pedazos, cachos; muchacho travieso.
cscachapedras. Muchacho travieso.
escachar. Abrir, hacer cachos, cscachifar. Hacer pedazos, estrellar, etc.
escacho. Cuclillo". Trigía g¿sr-nardus.
escachoar. Herbir a borbollones, escada. Escala.
escadea. Gsgito de uvas. Carpa.
cscaino. Tumba.
escalazado. Lleno de girones.
escalazar. Romper, etc.
escalo. Cabezudo, oefalo, Cypri-ñus cepkaius.
escamado. Descamado, escarmentado.
escamar. Descamar.
escamina. Escamita.
escamudo. V. curujo.
escangallar. Desbaratar, desencajar.
escangallarse. Reír a carcajadas con movimientos estraordi-narios, desternillarse.
escantillón. Medida como dentada de que usan los carpinteros para igualar y galgar las tablas.
escampóte. Escorpión. Scorpius. escarmentó. Escarmiento, escarranchado. Esparrancaco.
escatimar. Escaldar, arredrar, v.g. cobrar demasiado perdiendo el crédito.
escatimarse. Quedar descontento, etc.
escavichar. Revolver con cosa puntiaguda, hurgar, mondar los dientes, escarbar.
escoado. Limpio, sin sustancia, colado.
escoar. Escurrir el liquido limpio.
escobina. Escobíta.
escochar. Descabezar.
escodear. Descortezar.
escobarse. Mover el cuerpo como frotándolo contra la ropa a causa de alguna comezón.
escoltar. Escuchar, escola. Escuela.
escoler. Diablillo, revoltoso. Nigromántico. Fruime [.¿.j* p.53.
escolla. Escogimiento.
escolledor. Escogedor.
escolleito. Escogido.
escoller. Escoger.
escomungar. Excomulgar,
esconzo23. Desfalco, falta que hace irregular una figura, escorzo, escasez.
escopeteiro. Escopetero.
escora. Puntal, báculo, amparo,
escordar. Torcer un miembro.
escornacabras. Terebinto. [Vid, cornicabra]
escomar. Dar cornacas.
escorregadizo. Resbaladizo.
escorregadura. Resbaladura.
cscorregar. Resbalar,
escorreito. Derecho, seguido, sin defecto, entero, bien hecho, formado.
escorrentar. Ahuyentar, espantar, echar fuera.
escorrer, Escurrir.
escoxa. Desfalco, falta que hace perder ta linea recta.
escoxento. Defectuoso, faltoso. Se dice ds los materiales, para alguna obra como madera, piedra, etc.
cscravitude. Esclavitud.
escravo. Esclavo,
cscrequenarse. Ponerse en cucli-
' lias.
escribano. Escribano y jurel.
escritiño. Escrito pequeño, evangelios.
escrouchar. Deshojar el maíz, descabezar.
escuado. Sin culo.
escudeiro. Escudero.
escuitar. Escuchar.
esculcar. Inquerir, averiguar, esculcar.
escurría. Espuma.
esoimadeira. Espumadera.
escumoso. Espumoso.
escuramento. Obscuridad, oscurecimiento.
escuras, as. A oscuras.
oscurecer. Oscurecer.
escuridade. Oscuridad
escuro. Oscuro, oscuridad.
escurrichado. Que soltó el liquido, seco, flaco, etc.
escurrichar. Despedir el liquido una cosa oprimida como teta, etc.
escurripa. Yerba de las tercianas. Ceníaursides.
cscurripar. Escupir con asco y fastidio.
escurripias. Las heces, escurriduras.
esfachicar. V. escachifar.
esfameado. Hambriento.
esfarelad o. Hecho harina, pulverizado.
esfarelar. Convertir en harina, en polvo.
esfarrapado. Convertido en harapos, andrajoso.
esfarrapar. Hacer andrajos, rasgar, hacer girones, aniquilar.
esfolador. Desollador.
esfoladura. Desolladura.
esfolar. Desollar.
esfoliado. Deshojado.
esfolladura. Deshojadura.
esfollar. Deshojar.
esforzexo. Violencia, violación,
esforzó. Esfuerzo.
esfranguliar. Hacer migajas.
esfuracado. Agugereado.
esfuracar. Agugerear.
esfurricarse. Ensuciarse largamente, etc.
esgallado. Desgajado.
esgaUadura. Desgajadura.
es gallar. Desgajar.
esgallo. Desgajo.
esganar. Atragantar, apretar el pescuezo, ahogar.
esgarabellar. Revolver, escarbar.
esgarabello. Escarabajo.
esgazar. Hender, abrirse, desgajar.
esgumiado. [Vid. Esgumirado] esgumitado. Delgaducho. [Vid. Esgumiado]
esmadrazai Repartir buenamente una herencia a o;o de buen cu vero.
esmagado. Estrujado.
■ na ;..!:::.. Estrujadura.
esmagar. Estrujar.
esmechada. Herida abierta.
es mee hado. Abierto, herido, agrietado.
esmochar. Abrir, agrietar, abrasar (se dice del sol).
csmcndrcllar. Hacer pedazos, mendrugos, etc.
esmigaliado. Hecho migas.
csmigallar. Hacer migas.
esmiUado. Bien trabajado, que forma granillo como la manteca, etc.
esmiñacado. Desmenuzado.
esmiñacar. Desmenuzar, hacer trizas.
esmiolar. Desmeollar.
cvmoucar. Descornar.
esmoxicar. Despabilar.
esnacado. Despedazado.
esnacar. Sacar pedazos.
esoutro. Esotro.
espadaina. Espadaña.
espadaña. Espadaña.
espadarte. Orea, Deípbinus orce.
espadeiro. Espadero.
espádela. Espadilla.
espadelado. Espadillado.
espadelar. Espadar.
espadín. V. Trancho.
espadiña. Espadita.
espalladeira. Horquilla.
espallado. Esparcido, desparramado.
espaÜadoira. HorquiUa. III . Esparcimiento.
cspallamento. Esparcimiento.
espallar. Esparcir, des p arrimar.
espaller. Espalera.
espantallo. Espantajo.
esparaván Esparaván.
espara vanado. El que padece esparaván.
esparavel. Instrumento para alisar las lianas.
espargir. Esparcir.
esparteiro. Espartero.
espavorido. Despavorido.
espaxotar. Espantar, ahuyentar.
espazo. Espacio.
especialidade. Especialidad.
espelido. Movido, removido, distraído, divertido.
espelirsc. Distraerse, traquearse, hacer ejercicio, divertirse.
espalio. Espejo.
espeque. Estaca, puntal, rodrigón, espeque.
espera. Espera, mira.
esperncar. Pernear.
esperón. Piedra de afilar.
espertar. Despertar.
espetado. Pasado con el asador, clavado.
espetar. Clavar, fijar.
espeto. Asador.
espicha. Especie de aguja de madera para pinchar y ensartar la sardina, y también esa operación.
espichado. Pinchado, enclavado.
espichar. Pinchar, clavar.
espicho. Palo puntiagudo para clavar, o fijar.
espinicado. Despuntado, decon-lado2*, lo que se deshace poquito a poco y en porciones pequeñas, v.g. el racimo que se come uba a uba, etc.
espinicar. Quitar pequeñas porciones ce una cosa, espina. Espina.
espinado. Picado de espina, espinoso, espinado.
espina dura Espinadura, picadura de espina.
espinar. Picar con espina.
espinarse. Picarse con espinas.
espinazo. Espinazo.
espiñeira". Espinar.
espino. Espino.
espinoso. Espinoso.
cspiollar. Quitar los piojos, espulgar.
espíritu al iclade. Espiritualidad.
espirrar. Estornudar.
espirro. Estornudo.
espita. Especie de alfiler largo sín cabeza, y en su lugar un ojo redondo.
espolicado. Despojado, el que perdió todo.
espolicar. Ganar todo a su contrario.
espolón. Corvejón, espolón.
espotricarse. Hacer movimientos de gozo.
espreguizarsc. Desperezarse.
esprerncr. Esprimir,
esprito. Espirítu,
espulgar. Espulgar.
espurgado. Limpio, seco.
espurgar. Limpiar.
espurrído. Estirado, estendido.
espurrir. Estirar, cstender, espu-rrir.
csqucccr. Olvidar. [Vid. Es-
quencer] esquecido. Olvidado esquecímento. Olvido, esqueira. Escalera.
esquerro. Cañuto donde se
guarda la yesca ce trapo.
[Vid. Iscueiro] cscueiro. V. Boi. esquer.cer. [Vid Esqueccr] esquer.cerse. Olvidarse, esquencido. Olvidado, esquencimento. Olvido, esquerco. Izquierdo, zurdo, esquerdotc. Zurdo, esquinal. Espolón, estaca. Estaca, rodrigón, estaca. La de hierro que clavan
los caldereros y sobre la que
martillean, estada. [Vid. Andamio] estadea. Estantigua, estanco. Estanquillo, estanqueíro. Estanquillero, esteba. [Vid Estepa] csteira Estera.
estela. Red para paxaros, estilla.
ssteo. Lo mismo que estaca, puntal.
estepa. Jara [Vid. Esteba]
estercar. Estercolar.
estéreo. Estiércol.
esterqueira. Estercolera.
estibada. Seto, de supes, tis, estaca.
estilado. Depurado, seco, estilarse. Secarse, consumirse, estinga. Raya, cstinado. Seco, depurado, estiñarse. Secarse, agotarse, estocarse. Irritarse echando
malci clones, cstonar. Mondar, sacar !a cascara
o corteza, estópente. Estopóse, estoróegar. Torcer, dislocar.
estordego. Tercedura, dislocadura.
estortela Tala, pito, estornija. < Rehilandera >.
estornino. Estornino.
cstoup.tr. Reventar con estruendo.
est o upo Explosión, estampido, estallido, reventón.
esto tirar. Estallar.
estouro. Estallido.
estragucira Estrago, derrota.
estrahersc. Enagenarse, etc.
es trai a r Estallar.
estralcira Ruido de estallidos, tiroteo.
est ral o Estallido.
est ral o u zar Brincar, saltar enredando, etc.
estrañon. El niño que se estriña y desvia de los que no tiene a su lado.
estrebo. Escribo.
esercitar. Estrechar.
estrato. Estrecho.
estrcla. Estrella.
estreliña. Estrellita.
estrema. Linde, contm, mojón, est rem i dad.
estremee intento. Estremecimiento.
estremonias. Extremos.
estribeira Estribera.
estricado. Estirado, estricarse. Estirarse, desperezarse.
es:ri-a. Madejha de lino, estripo albar. Majuelo, espino
albar, ogiacanta. estripo. Espino.
es trochar. Estrujar, abollar,
arrugar, estror.do. Estruendo, estraga Ortiga.
estrumar. Estercolar, hacer la
cama al ganado echando paja,
tojo, etc. cstrumeira. Estercolera, sitio
donde hay aírame. estudio Enredo, discurso, esturrado. Quemado, esturado,
asurado.
csturrarse. Tostarse, csturarse,
quemarse, asurarse, «turro La calidad de quemado.
esturado, eternidade. Eternidad eu Yo.
excomungaco. Excomulgado excorretto. Entero, sin defecto,
macula, etc excorrentar. Ahuyentar.
exempro. Exemplo. expor. Exponer, exposto. Espuesto.
facen diña Hato pequeño de ganado, 6 el hato de ganado menor.
facer. Hacer.
faciana Semblante, ser de la cara que no varia.
fácil idade Facilidad.
faco. Jaco.
facu'.taoe Facultad.
facha. Hacha, blandón.
íacheiro. Hachero.
fachenda. Vanidad, presunción, arrogancia. < Fachenda >.
fachendoso. El que gasta mucha arrogancia.
fachina. Hacha pequeña.
lacho Fogata encendida en una altura o eminencia para aviso o señal, y también esa misma altura. Alcandora.
íachuzo. Manojo de pajas ardiendo de que se sirven los pobres en lugar de farol ó linterna. Fajo.
fada Hada. Más fados u fader., malos trabajos te persigan.
fada. Manzana pcqueñiia como presente, o rcpinaldo. [Vid. Fadiña]
fadado. Hadado, maldecido.
fadar. Pronosticar, maldecir.
fadiña. [Vid. fada (manzana)]
fado Hado.
faisca Las agujetas acanaladas que sueltan los pinos, pinocha, alhumajo.
faixa. Faja.
faixar. Fajar.
faixiña. Fajita.
falx Habla.
falado Hablado.
íalador. Hablador.
f ala duna. Habladuría.
falanguciro Halagüeño, afable, apacible, balaguero.
íalar. Hablar.
fakatrua. Fechoría.
falca t ruada. Fechoría.
falcatruanda. Todo genero de maldades y fechorías.
falcatruar Hacer maldades.
falchoca. Bolsillo granee, bol-chaca.
falsedade Falsedad
falta Falta.
faltar. Faltar, hallar de menos, falla. Falta
fallar Faltar, hacer falta, convenir.
íalleámcnto. Faílecimiecto. fama. Fama, farne. Hamo re. finteado Hambriento, íamear. Hambrear, famento. Hambriento, familiaridadc. Familiaridad, fañado. Fañado ..i».r Fañar.
i anchoe ira. Frescachona, faneca. Faneca, fanega Fanega.
fanequeiro. El que ver.de fanecas ó es apasionado a ellas.
fanfurriña. Casquivano, muñeco, afeminado
fantesía. Vanidad.
f aquiña. Jaquita
faquiño. Jaquito.
farafullas. Farfullas, balbuciente, entremetido, bulle-bullc.
faralla. Enredo, intriga, chisme.
faramalla da Borrufaca. nevolu-jo de cosas sin orden ru sustancia
faramaUciro. Embrollón, cha* pucero.
farauteiro. Faraute, chismoso.
farda. Carga. Botar as fardas, echar la carga sobre otro, librarse de un compromiso a cuenta de otro.
fardos. Salvados.
farfallar. Revolver la lengua, hablar disparates.
fariña, Harina.
fariñento. Harinoso.
faro. Faro.
farrápeme. Andrajoso, farrapería. Porción de harapos, farrapiño. Harapillo, harapo
pequeño, farrapo. Harapo, farraposo, Haraposo, andrajoso, farrapudo. Andrajoso, farroupeiro. Lleno de harapos, farta. Hartazgo, abundancia,
multitud, fartar. Hartar, farto. Harto, satisíecho. fartura. Hartura, abundancia. fasta. Hasta.
fato. Hato, porción, multitud, faton. Ciruela grande, íaya. Haya.
fayado. Desván, layado, techo, fayal. Sitio poblado de hayas, fayar. Cubrir el edificio, techar, fayusca. Viruta, íazaña. Hazaña, fealdadc. Fealdad, fcbilla. Hebilla, febreiro. Febrero, feces. Heces.
fecundidad^. Fecundidad, fecha. Fecha, fecha. Gota, sorbo.
fechado. Cerrado con llave.
fechadura. Cerradura.
fechar. Cerrar con llave, cerrar, apretar los dientes.
fechiña. Gotita, sorbito.
fecho. Cierro, el espigo, ó pestillo de la cerradura, el ruido que causa a! abrir y cerrar.
fcdcUar. Revolver, trastornar, trabajar sin provecho.
fcdctlo. Chiquillo revoltoso.
fedento. Hediondo.
feder. Heder.
fedor. Hedor.
fedorento. Hediondo.
feíra. Feria.
feíreante. El que anda de feria en feria, comerciante, chalan, feircar. Andar por las ferias, feiriña. Feria pequeña-fciñeeiro. Hechicero, feitizado. Hechizado, feittzar. Hechizar, feítizo. Hechizo, feito. Hecho.
feito. Juego de muchachos, escondite, feitura. Hechura, -feituría. Fechoría, fcixe. Haz, fcixiño. Hacecillo, feixos. Fréjoles, fel. Hie!.
felícidade. FelicidacL
felpado. [Vid. felpudo]
felpudo. Tosco, bruto, cubierto de felpa, con el pelo de la dehesa. [Vid. felpado]
femia. Hembra.
fenda. Hendedura.
tendedor. Hendedor, instrumento para abrir y hender las mimbres,
tendedura. Hendedura.
fender. Hender.
fendido. Hendido.
fenteira. Sitio donde nace el he-lecho.
fento. Helécho.
fentoso. Lleno de helécho.
fera. Fiera.
fcxeza. Fiereza.
i crida Herida.
fexidiña. Hericíta.
ferido. Herido.
ferimento. Herimíento.
ferir. Herir.
fero. Fiero.
ferocidade. Ferocidad
feroz. Feroz.
ferrada. Vasija para sacar agua
de la caldera, ferrador. Herrador, ferradura. Herradura, ferrage. Herrage. ferramenta. Herramienta-ierran. Herrén.
ferrancheiro. Cerrajero, el que trata en hierros viejos.
ferrar. Ferrar, herrar.
ferrar. Hacer daño. Ferroume esta, me hizo esta mala partida,
ferreiro. Herrero.
ferreiro. Pajaro solitario.
ferr coas. Sonajas.
ferreño. Duro, de calidad de
hierro, ferreria. Herrería, ferrete. Herrete, ferro. Hierro, ferro do monte. Barra.
fcrrollar. Correr el cerrojo, ferrollo. Cerrojo, ferroño. Duro, cutre, ferruge. Herrumbre, hollín, ferrugento. Tomado de hollin,
holliniento. fertiíidade. Fertilidad fertuna. Fortuna, fertunoso. Afortunado, fervedoiro. Sitio donde hierve
algo.
fervente. Hirviente. ferver. Hervir, férvido. Hervido, fervor. Hervor.
fervura. Hervor, el acto de hervir, o cocerse una cosa, que puede sufrir una, dos o mas fervuras.
festa. Fiesta,
festexar. Festejar.
fiada. Reunión de mugeres para hilar, velada.
fiadora. Hilandera.
fiado. Hilado.
fiaño. Hilacha.
fiar. Hilar.
fiaza18. V. tousera.
fidalgo. Hidalgo.
fidelidade. Fidelidad
fieito. Helécho.
fieldade. Fidelidad.
fiescra. Ventana, ojo de la aguja.
figa. Higa.
figado. Higado.
figo. Higo.
figueira. Higuera.
figueiraL Poblado de higueras.
figueirido. Sitio de higueras.
figueiriña. Higuera nueva, o pequeña.
figuiño. Higuito.
figurina. Figurita, filia. Hija, filliña. Hijíta. filliño. Hifito. filio. Hijo.
filloa. Fruta de sanen, y se compone de caldo de huebos, leche y harina, con lo cual se hacen unas tortillas dclgaditas como papel. Hojuela. Filloi'.
fincape. Hincapié.
fincar. Hincar, empeñarse.
fio. Hilo. Polo fio da agua, a flor de agua.
fisgar. Mirar con disimulo, y también de reojo.
fita. Cuello estrecho en las camisas de lienzo, tira estrecha.
fitar, Fijar, acertar.
fite a fite. De hito en hito.
fiteiro. Certero, vigilante.
rito. Fijo.
fiton. Ochavo pesado ancho y remachado para jugar al tejo, etc.
fiuncho. Hinojo.
fociñada. Hocicada.
fociñar. Hocicar.
fociño. Hocico.
fodñudo. Hocicudo.
focha. Bocha, hoya, hoyo.
fochicar. Hacer hoyos, revolver
sin provecho, fofo. Fofo.
fogaxc. Fuego, erupción.
fogo. Fuego. Fogo viche longaniza, que ya no tiene remedio un mal ó una perdida aludiendo a lo imposible que es recobrar la longaniza que llevó el gato, que ya vio el fuego y no vuelve al sitio. V. Sardina.
fogón. Fogón.
fogueara. Hoguera.
foguerin. BolÜto o pelotilla de pólvora amasada*.
foguetada. Arrebato, precipitación, baladronada.
foguete. Cohete.
fogueteiro. Cohetero.
fol. Saco de cuero.
foles. Fuelles.
fólga. Huelga.
folgada. Prado o cercado donde se echa el ganado a pacer, a holgarse.
íolgadamente. Holgadamente.
folgado. Holgado.
folganza. Holganza.
folgar. Holgar.
folgazan. Holgazán.
folgo. Huelgo, resuello.
folgoso, Lleno de huelgo, espacioso.
folgueta. Holgueta.
folguexar. Respirar, dar señales de vida.
folguexiño. Respiro, suspiro, ansia.
foliada. Reunión de gente para
tocar, cantar y bailar, folla. Hoja. En folla, nuevo, sir.
estrenar, follado. Lleno de hoja, follar. Echar hoja, follato. Hoja del maíz, conjunto
de cosas despreciables. foHcar. Hojear. folUña. Hojita. folloso. Hojoso, fonda. Honda.
fondage. El conjunto de piezas de que se compone una pipa y especialmente los fondos o témpanos.
fondo. Fondo, tempano.
fonear'1. Chancearse, moler, burlarse.
fonte. Fuente.
fonten. Manantial.
fontiña. Fuentecilla.
fóra. Fuera.
foral. Foral.
forasteiro. Forastero.
forca. Horca.
forcado. Horquilla.
foreáro. Forero.
forja. Forja.
forma. Horma.
formal. Cimientos, o paredes de una casa arruinada, ó por concluir.
formalidade. Formalidad.
formeiro. Hormero.
formento. Levadura.
foixoiga. Hormiga.
formigar. Hormiguear.
formigon. Hormigón.
formigos. Fruta de sartén que consiste en pedackos de pan rebozados en huevo y luego se les echa azúcar.
formiguciro. Hormiguero.
formi guiña. Hormiguita.
fornada. Hornada.
forneira. Hornera.
forneiro. Hornero.
forno. Horno.
foroncho. Bubón, tumor, <hura>.
forqueta. Horquilla, estaca delgada.
fortalecimento. Fortalecimiento.
forte. Fuerte.
fortemente. Fuertemente.
fortuna. Fortuna,
fostrigar. Sacudir con vara.
foucíña. Segadera,
foucíño. Otra clase de segadera.
foula. El polvillo o flor de la harina que vuela por el molino. Id. los copos de nieve.
foupar. Refunfuñar, reñir, desesperarse.
fouza. Hoz.
fouzaña. Hoz, guadaña.
fouzaño. Hoz vieja ce que se sirven para arrancar carrascas, etc.
fozada. Cosa mal hecha, chafarrinada.
fozado. Hozado, borrado, manchado, chafarrinado, < malhecho >.
fozar. Hozar, manchar.
fracamentc. Flacamente, débilmente.
fraco. Flaco, flojo.
frade. Fraile.
fradiño. Frailecito.
fragallo. Estropajo, arrapiezo.
fragatiña. Fragatilla.
fragoso. Fragoso.
fragueiro. Perteneciente a las fragas.
francaca. Fisga, arpón.
franguUa. Migaja, miga.
fraquear. Fiacuear, aflojar.
fraqueza. Flaqueza.
fraquino. Algo flaco.
frasqueira. Frasquera.
frasquiño. Frasquito.
frauta. Flauta.
frauteìra. Foliada donde se toca la Eautt.
frauteíro. Flautero.
fregadujo. Estropajo.
frcixa. Quiebra, catarata, cascada.
freixo. Fresno, freo. Freno, fresco. Fresco, pescado, friacho. Algo frío, friage. Frialdad, humedad, frialdade. Frialdad, frieira. Sabañón, friera, friento. Frió.
frigidairà. Sartén. [Vid. sartaña,
sartén] frigir. Freir. frior. Frior, frialdad, friorento. Friolero, fritir. Freír, frito. Frito.
friura. Frialdad, humedad en el comestible.
frixido. Frito.
froia. Mejilla.
froita. Fruta.
frontcira. Frontera.
fronteiro. Frontero, fronterizo.
fronza. El ramage y la hoja de los arboles que se aprovecha para estiércol en especial la retama. Hay en castellano frondosidad y en latín frons frondis, la hoja del árbol.
fror. Flor.
froxel. Cotón, tamo.
froxo. Flojo.
fruxc. Fruto, prole.
Fuco. Francisco.
fugico. El principio o señal de
podrido en las maderas, fúgida. Huida.
fúgido. Huido, escapado.
ruina. Garduña.
fuliada. V. Foliada.
fuüeiro. Fullero, tramposo.
fumarada. Humareda.
fume. Humo.
fumear. Humear.
fumegar. Humear.
fumeíro. Humero, choza, barraca sin chimenea que echa el humo por el techo.
funduge. Fundamento, linage.
funganacacha. Tabacoso.
fungar. Resollar, respirar con ruido. < Tomar tabaco por las narices >, < Refunruñar, reñir >.
fungo. £! ruido que hace el aliento al entrar y salir por las narices y por la boca.
fungón. Roñon, mal genio.
fungoso. Gangoso.
funguciro. Estadoño, telero.
fungueta. El que toma mucho tabaco. < Gangoso >. < Roñon >.
fungueta. Roñon.
f un guiña. V. Fungueta.
funil. Embudo grande como un balde el cual lleva por lo regular un cañado y sirve para llenar las pipas.
fura. Bubón, grano maligno.
furabolos. Dedo Índice.
furado. Taladrado.
furado. Taladro, agugero.
furador. Punzón,
furar, Taladrar, agugerear.
furco. Geme.
furo. El barreno que se da a la pipa para sacar el vino, salida, discurso, remedio, etc.
< Agujero que hace el barreno, u otro punzón, picada. Vira furo, madurar el tumor, reventar >.
furon. Hurón, descarado, entremetido.
furtado. Hurtado.
furtar. Hurtar. Furtar as vallas, burlar al enemigo que persigue, escabullirse.
gabar. Alabar, ponderar, gabarsc. Alabarse, jactarse, gabela. Gabela, gabilan. Gabílan, üxereta. gaché. Voz para espan:ar los gatos.
gadaña. Laya, guadaña.
gadañar. Echar la guadaña.
gadaño. Guadaña.
gadaño. Palo con puntas a manera de escoba, o ganchoso que sirve para recoger la hoja, broza, etc.
gadetla. Guedeja, vellón, vedija.
gadeiiudo. Guedejudo.
gadunar. Arañar.
gafado. Gafado.
gafarse. Contraer la enfermedad
de los gafos, gafento. Gafado, gafo. Gafo: el qus padece lepra,
elefancía, mal de S. Lázaro,
ecc.
gafualla. Bahorrina, balhuma, pillería.
gafura. La calidad de gafo, el conjunto de postillas, granos,
furto. Hurto.
fusco. Se aplica al buey ce color negro con manchones blancos.
fusiño. Husillo, füso. Huso.
fustalla, Vasija, el conjunto de fustes, pipas, tinajas, etc.
bubas, etc. que la constituyen, y toda miseria.
gago. Tartamudo pero que dificulta mas bien en las guturales, asi como el que en las dentales, tavexo.
gaita. La gallega es un instrumento compuesto de un pellejo o cuero de cabra o carnero con cuatro aberturas para otras tantas boquillas donde encajan los tubos por los cuales entra y sale el aire. El primer tubo que es por donde se sopla para llenar el cuero se llama soprete, el cubo mayor se llama ronco o roscón y sirve como de bajo: está colocado cerca del seprese y descansa sobre el hombro izquierdo del Gaitero. Este tubo mayor se compone de tres piezas que forman el :argo ce una vara: la primera se llama prima, la segunda segundo tercio, y la tercera copa. Las tres juntas se llaman a vara do ronco. De este cuelga un fleco de varios colores que se llama borla y fa-rrapo. También déla mitad déla vara suele colgar una borlita que llaman perilla* Otro de los tubos cae debajo del brazo izquierdo del Gaitero, y se llama el ronquillo, cuyo sonido es intermedio entre el bajo y eí tiple o puntero con los cuales forman armonía. El tubo principal que es como una especie de chirimia cae debajo del sopre-te, y, lo maneja el Gaitero con arabas manos. Este tubo se llama punzara, y tiene en el extremo que encaja en el cuero (que llaman foi) una boquilía o palíela como la de la chirimia, fagot, etc. a diferencia de! ronco y ronquillo que la tienen cilindrica rorreada de cañutos delgados con un corte que forma como una lengüeta para vibrar y causar el sonido correspondiente. Ese cañuto se llama pallan. Eí soprete tiene interiormente una válvula que se llama zapan, el cual deja entrar el aire pero impide su salida, por el mismo sitio, y asi es que al apretar el Gaitero el cuero que tiene cogido con el brazo izquierdo sale el aire comprimido por los otros tubos y forma esa música la mas alegre y alborotada que puede causar instrumento alguno por sí solo sin mas acompañamiento. Las boquillas, donde encajan dichos tubos se llaman bocales y por ser de boxe bu-xas y buxainas. La Gaita se viste por lo regular de paño azul con ribetes amarillos o encarnados. Haüas también de palo de rosa forradas ce terciopelo carmesí. Pero en lo que ponen mas esmero los gaiteros es en el lujo de la borla 6/arrapo.
gaiteirada. Cosa de bulla y alegría, gaitería.
gaiteiriño. Gaitero pequeño, el que es poco aventajado en la Gaita.
gaiteiro. Gaitero.
gaítuia. Gaita pequeña, ó gaita agradable.
gaivota. Gaviota, muger suelta, desvergonzada.
gatada. V. guerla.
galarin. Gallarín. Pedir polo ga-larin, levar, vender, etc., valerse de la ocasión y necesidad para vender muy caro lo que vale poco.
galbana. Galbana, pereza, modorra.
galdrana. Muger andariega, vagamunda, desaliñada y puerca.
galdrumeiro. Goloso.
galdrupeiro. Goloso.
galeado. Galleado.
galeadura. Galladura.
galcar. Gallear.
gáleo. El acto de gallear.
gáleo. La franqueza que se deja a la puerta o ventana para que abra bien y no arrastre.
galgar. Poner iguales los extremos de una cosa, etc. o paralelos.
galiña de Dios. Mariposa, galina. Gallina, galiñeiro. Gallinero, galino. Gallito, galo. Gallo.
galorcho. Especie de zueco, galocha, Fr. Galocbe.
galupin. Galopic.
galla. Horquilla, horcón, cuerno.
gallardo. Que tiene los cuernos largos o a lo alto.
gaUo. Gajo, cuerno.
gallofo. Nombre que se daba al malhechor que se distrazaba con el trage de peregrino.
galludo. Gajoso, con puntas que se hacen al desgajar, con grandes cuernos.
gambernia. Tuna.
ganar. Ganar, adquirir, contraer.
gancto. [Vid. ganzo]
gan chino. Ganchito.
gándara. Porción de tierra llana con agua, o pantanosa.
gandaya. Gandaya, tuna, no tan depresivo como gambernia.
gando. Ganado.
g3nduxo. Punto largo que dan los sastres a la orilla ce la tela para que no se deshile.
ganzo. V. gavizo [Vid. gancio]
ganar. Ganar, contraer.
gaño. Ganancia.
garabato. Garabato.
garabito. Garabaüllo, gancho.
garabullo. Garrancho, palito delgado sin servicio, palitroque.
garafetear. Calafatear, garagau. Escondite, garda. Guarda, tiesta, gardar. Guardar, gargora. Canalón, gárgola, garimar. Acariciar, cobijar, po-
garrido. Garrido, bien puesto, hermoso.
gastallo. El banquillo o meseta de oue usan los cesteros para sugetar la paradeira donde adelgazan las vergas.
gasto. Gasto, estiércol.
gata. Gata, novillo. [Vid. lata (novillo)]
gatada. Gatada, novillo, ocultación, fechoría
gateira. Gatera.
gato. Gato.
gavacho, Qavisus, vano.
gavear. Gatear.
gaveeiro. Gateacfer.
gavidos. Embases, instrumentos y toda clase de útiles particularmente en la labranza, aperos.
gavizo. Palito sin estimación, tizón encendido.
gayola. V. panterlo. Jaula, armadijo.
geira. Haza, heredad larga y estrecha, tira. Mais valen palmos que geiras.
geito. Modo, mana, habilidad. A geito, modo, maña, á proposito. <Pesca de sardina. Anda ó geito, a pescar sardinal
gemosamente. Mañosamente, gelo. Hielo, gema. Yema, gemedor. Gemidor, gemente. El que gime, gemcr. Gemir.
gena. Nombre que se da a las cabras. En francés chtvrs.
gencralidadc. Generalidad.
generostdadc. Generosidad.
gengiva. Encia.
genro. Hicrno.
gentilidade. Gentilidad.
gentiña. Gentecilla,
Genxo. Gines.
gerar. Generar, engendrar.
geremolo. Renuevo.
geremolió. Renuevo.
Gerincldos. V. Guerineldos.
germe. Germen.
gcrmollar. Germinar, ahijar.
gcromelar. Germinar, ahijar, brotar. [Vid. jaramelar]
ge r orne lo [Vid. ¡áramelo]
gesta. Retama, hiniesta.
giada. Helada.
giar. Helar.
giba. Giba, corcovx
gibalveira. Brusco. Ruscus. Coscoja. Planta muy áspera de que se hacen escobas. [Vid. gibarbeira]
gibarbeira. [Vid. gibalveira]
gimon. Lo que queda de la harina después del pxon o repaso. V, picón.
gio. Helada, el rocío que cae en el invierno en noches trias.
girigonzas. Monadas, ceremonias misteriosas.
Girincldos. V. Guerineldos.
gis. Clanon. pedacito de piedra blanca de que se valen algunos sastres para trazar en el paño. < El trazo que se hace para cortar después por il>. Trazo, parecer, < ensayo > pizca, modelo, montea, bosquejo.
gócente. Que da gozo, deleitable.
gochos". Fauces, godalla. Novillo, godallciro. Novillero, goldora. V. goldra goldra". Buche.
goldra. Mugre, grasa que se pega
a la ropa, suciedad. goldrarseM. Pudrirse con zumo,
etc.
goldreiro. Mugriento, sucio. Heno de grasa, lodo, etc.
golcrento. Mugriento, puerco, sucio, etc.
golfe. [Vid golfo]
golfiño. Ballena. Balaena delphi-ñus.
golfo. Correas anchas que arroja la mar. m. q. seba, [Vid. golfe]
golo. V. grolo.
golondrin. Golondrin. Trigla hirundo.
golpe. [Vid. volpe]
golvado. Podrido, agujereado, hecho polvo, caduco.
gomo. Yema, botón, en los arboles, abollón.
gonzo. Gozne.
go reino. Gordko.
gorentar. Regalar el gusto.
gorgo. Lucilo.
gorgolexar. Burbujear, resaltar.
gorgollo. Gorgojo.
gorgollon. Sitio donde revienta el agua formando burbujas. [Vid gurgullon]
gorgullar Nadar debajo del agua, zampuzarse, chapuzarse, hacer burbujas. <Burbu-iar. Surgir el agua formando burbujas, sumergirse dentro de ella los nadadores >. [Vid. gurgullar]
gorgullo. El acto de sumergirse y nadar por debajo ecl agua, chapuz. < Inmersión de los nadadores. Inmersión >. [Vid. gurguüo (inmersión)]
gorja. Gorja.
gorrión. Gorrión.
gorropío. Racimo de la yedra, corimbo.
gostar. Gustar.
gosto. Gusto.
goteira. Gotera.
gotexar. Gotear.
gotiña. Gotiu.
goufa. Garra.
governo. Govierno.
grada Grada.
grade. Grada.
grallar. Graznar.
Gralleiras. Las montañas que dividen a Portugal de Galicia.
grallo. Grajo.
gramalleira. Llares.
gran. Grano.
granadeiro. Granadero.
grandiño. Grandecito.
grao. Grano.
grasa. Grasa.
graudo. Cubierto de grano, o
con grano grueso, graxe. Grasa.
grelo. Cogollo de nabiza, < renuevo, en la hortaliza >.
grilo. Grillo.
grobo. Globo.
grolo. Huero, sin sustancia.
gromo. Grumo.
groria. Gloria.
groso. Grueso.
grosura. Gordura, grosura.
gruñeiro. Lodón, almez. ¿or«*. [Vid. lamaguciro, lodciro]
grusmia. Fastidioso, agüero, incomodo, etc.
guantes. Guantes, gratificación que da el forero o recipiente al aforante y se llama también encamallo, conrogo, an-tepeko.
guedella. V. gadclla.
guedelludo. V. gadelludo
gueipo. Cuebano.
Guerineldos. Guerineldos, Egi-nal do, Reginaldo, Girinalco, Generaldo, célebre secretario de Cario Magno que se caso con su hija.
guerlas ó galada. Agallas.
guerreiro. Guerrero.
guia. Remera.
guiarse. Obedecer.
guicho. Guincho, punta.
guindar. Tirar, arrojar.
guitarriña. Guitarrita.
guizo. V. chamizo.
gurgulla. Burbuja.
gurgullar. [Vid. gorgullar]
gurgullo. [Vid. gorgullo]
gurgullo. Gorgojo.
gurgullon. [Vid. gorgollon]
gumar. Por gobernar.
gustiño. Mucho gusto, delicia.
gusto. Gusio.
gustoso. Gustoso, agradable.
habilidade. Habilidad, habilidoso. Hábil, mañoso, habitar. Habitar, habitude. Habitud, habito, hala. [Vid ala]
halar. Anhelar, suspirar con ansia, alamparse.
he. (yerro) c. Es.
hei da puxa. [Vid. ai da puxa]
heila. Ela, vedla.
heüo. Elo, vedlo.
heito. Trozo destinado para trabajar.
hcito, a. Sin reparo, a roso y be-lloso.
herba alabarza. Acedera.
herba ballesta Alestaz.
herba concheira. Scro/ularia acuática. Llamase asi por quitar las manchas de los conchos. V.
herba da sarna. Carven.
herba das tercianas. V. es cumpa. Gr&iiala.
herba de reste. Hederá terrestris, málvela, yedra terrestre.
herba de S. Pedro. Scro/ularia lerreszris.
herba do aire. Nenúfar, escudete de rio.
herba do garrotiüo. Anagailis punicea, es parecida a la Ahí-ne o Mornge.
herba dos conchos. V. herba concheira.
H
herba dos piotlos. Yerba piojera.
herba ferreña. Escrofularia. herba 1 a baza. Acedera, herba lombrigueira. Abrótano, herba punteira. Siempreviva
mayor, berba rateara. Tártago, herba. Yerba, hcrbal. Yerbal.
herbeiro. Yerbal, sitio que produce mucha yerba.
hcrbilla. Guisante.
herbiña. Yerba menuda.
herdade. Heredad
herdar. Heredar.
herdatible. Heredable, lo que se hereda.
herdeiro. Heredero.
heroicidade. Heroicidad.
herpes. Herpes.
himpar. Hinchar, resollar lentamente por cansancio, fatiga, especialmente por coraje.
hipócrita. Hipócrita.
hirman. Hermano.
hirco. Crespo, hispido.
historia Historia.
ho antig. o. Artículo el.
ho. Síncope de hombre.
boje. Hoy.
hombreiro. Hombro, y lo que
lo cubre, hombro. Hombro, home. Hombre, nomino. Hombrecillo.
honestidade. Honestidad, hórreo. Hórreo, horribilidade. Horribilidad. horta. Huerta, hortiña. Huertezuela. horto. Especie de verdura
renne oe las cruciferas, hospede. Huespede, hosrilidade. Hostilidad.
ichó. Armadijo para cazar.
ida Cosa pasada, ausencia.
ida El tirantazo que da el pez que pica para soltarse, y el que da el pescador para asegurarlo se llama loco.
ida. Ida,
ida. Edad. [Vid idade] ídade. [Vid. ida] ido. Ido, chocho, andado, idoneidade. Idoneidad, idoso, a Andado, viejo, igrexa Yglesia, igrexina Ygleska. igualamento. Ygualamiento. igualdade. Ygualdad. ilegalidade. Ylegalidad ílegitimidade. Ylegitimidad illa. Ysla. illarga. Vacio.
illciro. Reunión de islas, eí skio
donde hay mas de una. ímage. Ymagen. imbccílidade. Ymbecilidad. impaecncia. Ympaciencia. impaecntc. Ympaciente. imparcialidade. Ymparcialidad impasibilidads. Ympasibilldad. impávido. Ympavído.
impecabilidade. Ympecabilidad. impenctrabilidade. Ympenetra-bilícad.
impetuosidade. Ympetuosicad. impíedade. Ympiedad únpinxa. Rosa, especie de herpe
que escuece, imponer. Yraponer, echar fuera, impór. Ymponer, echar fuera, imposto. Ympuesto, echado
fuera.
improbabilídade. Ymprobabilí-dad.
impropiedade. Ympropiedad. impunidade. Ympunidad. incapacidade. Yncapacidad incensar. Yncensar. incensó. Yncienso. incerto. Yncíerto. incirradura. La acción de azuzar.
incirrarnento. Acto ce azuzar, marrar. Azuzar, incitamento. Incitamiento, incomodÍdade. Yncomodidad. incomodo. Yncomocidac. incompatibilidade. Yncomoati-bilidad.
mcomprcr.sibiiicace. Yncom-
prensibilidad. incorporado. De cuerpo doble,
resisterne, incorruptibilidade. Yncorrup-
tibilidad. incrible. Yncreible. in chazo Hinchazón, inda. Aun, aun ñus. índefeso, Yndcfenso. indemnidade. Yndetnnidad. indemnis. Yndernne. indepene - nte. Ynáependiente. indinidacc. YncUgnidad. indisponer. Yndisponer. indispor. Yndisponer. indisposto. Yndispuesto. indivisibilidade. Yndivisibili-
dad.
incocilidade. Yadocilidad.
infalibilidadc. Yníalibilidad.
infecundidade. Ynfecundidad.
Enfclicidade. Ynfelicidad.
inferioridade. Ynferiorldad.
inferno. Yníierno.
. r. :": Je ! ida. I Ynficelidad.
inñnidade Ynfinidad.
infinto. Relación de pagadores y sus cuotas.
infundura. Profundidad, elucubración.
inger.uidade. Yngcnuioad-
ingratitude. Yngratuud.
ingüento. [Vid. ungüento]
inhuman i dade. Ynhuraanidad.
inicio. Principio.
iniquidade. Yniquidad.
in semibili dacie. Ynsensibilìdac.
instabilidadc. Ynstabmdad.
ir.tegridade. Yntegricad.
inteiramentc. Enteramente.
ínteirizo. Enterizo.
inteiro. Entero, interponer. Ynterponer. interpor. Ynterponer. interposto. Ynterpuesto. interquidencia Disputa, etc. intervir. Ymervenir. intimidacc. Yntimidad. inútil:dade. Ynutilidad, invariabilidade. Y nvarlabilidad, invenábilidade. Ynvencibili-dad.
invernada. Ynvernada, temporal, tiempo crudo.
mvernizo. Ynvernizo.
invernó. Ynvierno.
invernoso. Ynvernizo, mal tiempo.
invisibüicadc Ynvisibilídad.
inxirir. Ingerir. Se llama asi el acto de meter un botón (gomo) o brote de un árbol entre la casca o corteza de otro a diferencia de inxcrlar que es meter una púa o varita de un árbol en la abertura que se Hace en otro para que prenda.
inzo. Brio en las plantas, medro, reproducción, empuje, crecimiento. V. aniñador.
ir. Ir.
irado. Airado, irarse. Airarse, irelo. V. órelo.
irregularidade. Yrregularidad. irrevocabilidade. Yrrevocabili-dad.
irritabilidade. Yrritabilidad. isca. [Vid. esca] isqueh-o. [Vid. esqueiro] ítem. Ytcm. txola. Azuela.
ja. Ya.
jabón. Jabón. [Vid. xabonj
¡abre. Jable, gárgol.
jabreira. El instrumento con
que se abre el jable. jabron. Jabón. [Vid. xabronj jamáis, jamas.
¡amba. La piedra que forma el marco de la puerta.
jan ciras. Agumalcos de año nuevo, cantares y foliadas. Anear as janeiras, andar en malos pasos, a mozas; aludiendo al mes de Enero en que los gatos andan hechos un demonio por los tejados tras de las gatas.
Janeiro. Enero.
jancla. Ventana.
jantadeiro. Se dice de un almuerzo bueno y abundante.
jantar. Comida de medio da, yantar.
jamarino. Comida de medio
dia, pero escasa, ¡anunciar. [Vid. geromelarj jaramelo. Renuevo, retoño.
[Vid. geromelo] jarda. Sarda. Scombcr. jarcon. Atún: jarreta. Jarrete, jarro.Jarro, jasmin. Jazmin. jato. Jato.
jeira. Tira de tierra de dos ferrados.
jena. Nombre que se da a las cabras.
erro. Jarro.
jiba. Jibia.
jibaleu. Jubileo.
jionlio. Rodilla, hinojo, hinoio.
jo-Jo.
jocundo. [Vid. jucunco]
joenlleiro. Cuero que se pone sobre ía rodilla para aguantar mejor el golpe, usanlo ¡os cesteros para sostener el gas-zallo.
jogar. Jugar.
jogo. Juego.
jota. Joya.
joiña. Joyíta, es espresion muy mimosa la miña Joiña. A veces se usa en sentido irónico.
jóio. Lucilo.
jornalciro. Jornalero.
jouba. Anchoa.
jubilcu Jubileo.
fucunco. Jocundo. [Vid. jocun-do]
judeu. Judio.
judiada. Judiada, fechoría,
jugar. Uncir, poner el yugo o yugos.
jugo. Yugo, los largueros o cañas gruesas que se empican en los emparrados, y sobre las cuales atraviesan después otras mas delgadas y a esta operación Laman cancar asi como a la primera jugar.
juizo. Juicio.
julgar. Juzgar.
julia. V. rubioca.
julio. Julio.
lá. Lana.
labarada. Llama, Llamarada, labaza. V. herba labaza. Eabazada. Bofetada, laberca Cogujada, labia. Labia.
iabianton. Zalamero, adulador, hablador.
labrego. Labriego.
:aco. El tirantazo que da el pescador para que el anzuelo clave bien al pez.
lacoeiro. Zafio, glotón.
lacón. Codillo.
lada. En algunas partes vertedero.
ladeira Ladera.
lademo. Lentisco,
ladilla. Ladilla, pegadizo, entremetido.
lacrador. Ladrador.
lacrar. Ladrar.
lacrocira. Latrocinio.
ladroizo. Latrocinio.
ladrón. Ladrón en las cepas. < Borde >.
lagar. Lagar, trujal.
lagarera. Lagarejo.
iagarteiro. lagartero, ave de rapiña.
lagartino. Lagartillo. lage. Piedra delgada ó aquella que solo descubre una superficie plana, lancha, laja, <losa>. [Vid. laje, laxe]
lago. Lago.
lagóa. Laguna
lagosta. [Vid lagostra]
lagostra. Langosta. [Vid. lagosta]
lajado. Duro, endurecido, hecho lajas ó lanchas, lisiado. [Vid laxado]
laje. [Vid. lage, laxe]
lajento. Lleno de lajas. [Vid. láxente*]
lama. Lama.
lamagueiro. Almez, lodon, abuezo. [Vid gruncíro, lo-deiro]
lambaz. Galopín, goloso, glotón.
lambedura. Lamedura lamber. Lamer.
lambido. Lamido, escurrido, flaco.
larnbiso. Hüíto, o cotón que se pega a la ropa.
lambisqueíro. Ambicioso, encendido, lujurioso.
lambón. Comedor, goloso.
lameíra. Lodazal.
lameiro. Lodazal.
lamento. Lamento.
lamoso. Enlodado, pantanoso.
iampantin. Bobon, babieca, tagarote.
lamparon. Lamparon.
iampeiro. Goloso, hueco, listo, apresurado, animado.
lamprea. Lamprea, pécora.
íampreciro. Que vende lampreas, tunante, engañador.
lán. Lana
landre, Bellota.
lanudo. Lanudo, rustico, incivil,
bruto, tosco, lanzadeira. Lanzadera, lanzeiro. Lancero, lanzoa V. patelo. laña. El acto de salar las sardinas
abriéndolas, lañado. Salado.
lañar. Abrir la carne y el pescado llenándolos de sal y otros ingredientes.
lapa. Cieno genero de marisco que está como clavado en las peñas. Lapa, lápade.
lapa. Goloso.
iapacaldos. Hambriento, glotón,
miserable, láparo. Páparo, lapis. Lápiz.
laquear. Moverse una cosa mal ajustada, chacolotear.
laqueo. El acto de laquear.
lar. Fogón, hogar.
lnranja Naranja.
I aran jaca. Naranjada.
laranjazo. Naranjazo.
laranjeiro. Naranjo, naranjero.
laranjo. Naranjo, torpe.
lareira. Piedra del hogar, fogón.
lareiro. El aficionado al hogar, ó á ponerse a la lumbre, hombre flojo, maricón.
Luengo. Lechoncito. largueíro. Larguero, vara larga y
gruesa, largura. Largura, lariño. Hogar pequeño, casita
estimada, lascar. Huir. 1 lata. Lata.
lata. Novillo. [Vid. gata] lata. Parra, latar. Hacer novillos, latinidade. Latinidad latitude. Latitud, latonciro. Latonero, íaudemio. Laudemio. lavadeiro. Lavadero, lavadoiro. Lavadero, lavadura Comida para los cerdos.
lavadura. Lavadura, lavages. Lavazas. Iavanccira. Lavandera. < Pajarito como alondra >. lavaza. Acedera, laverca. Cugujada, laxado. [Vid lajado] laxar. Lisiar, laxe. [Vid. lage, laje] laxento. [Vid. lajento] lazada, T ?7a<4i
lazarado. I azarado, d que padece el mal ce San Lázaro.
iazarento. Lazarado, lo que participa de ese mal.
lealtade. Lealtad.
lebrc. Liebre.
ledo. Ledo, placido, alegre.
legalidade. Legalidad
legitimidade. Legitimidad.
legoa. Legua.
legoiña. Legua corta.
¡egon. Azadón.
legurne. i-egumore. Icíra. Heredad
Irirar Trabajar la tierra. Ter que ¡eintr, tener que hacer en sentido de verse muy apurado, ó con mucho trabajo encima.
Icite. Leche.
leiteira. Lechera.
iciteiro. Afortunado, chiripero.
ieito. Cama, lecho.
Icituga. Lechuga.
letxarse. Como lisiarse, lastimarse, herirse, tal vez de la-dere.
Icixcnso. Tumor.
lembranza. Recuerdo, memoria.
lembrarse. Acordarse.
Icndia. Liendre, tuno, taimado.
lengoreta. Bizcocho delgado en forma de lengüeta. Bizcocho ce soletilla.
lengua. Lengua-lenguado. Lenguado.
Icnguage. Lenguage.
lenguateiro. Charlatán.
lentella. Lenteja.
lento. Húmedo, se dice del fruto.
lentura. Humedad en los frutos por estar mal secos o poco depurados, o maleados. En las tierras arguye buena calidad, que tienen jugo, sustancia. Letame. [Vid. untura]
lenzo. Lienzo.
lér. Leer.
lerdo. Lerdo.
leria. Conversación sin sustancia. 1 lcsma. Babosa, letreiro. Letrero, leu, 6. Descubierto, desnudo.
leuto. Leído, cespeuco, entendido.
levantamento. Levantamiento.
levar. Llevar, acabar. Levouno matizo a enfermedade.
le vedar. Fermentar, leudar.
Icvcdo. Fermentado, levadura.
Icxia. Legia.
lezer. Vagar, espacio.
liaza. Liaza, conjunto de cuereas, mimbres, etc. para liar.
liberal i dade. liberalidad.
libertade. Libertad.
übreiro. Librero.
lidar. Lidiar, tratar.
lide. Lid.
lido. Leido, instruido. Hgcireza. Ligereza, ligeiro. Ligero. Hjar. Ensuciar, manchar, lijo. Lijo, mmundicia. üma. Babosa, limaza, lima. Lima, instrumento para limar.
¡ima. Lima, la fruta del limero.
limeira. Limero.
limochiga. Babosa.
limoeiro. Limonero.
limpar. Limpiar. [Vid. al impar]
Ibnpas. El residuo del trigo aechado . [Vid. alimpas]
iimpeciña. La mejor ropa entre gente poco acomodada.
lirnpeza. Limpieza.
limpo. Limpio.
unco. Lindo, ¡impidus.
untura. [Vid. lentura]
liña. Cordel delgado, y especialmente el que se usa para pescar.
linaza. Linaza.
Uño. Lino.
líorta. Disputa, riñz.
lipe Estornija, tala, pito.
lirio. Lirio, y un pez.
lirio. Lirón, ratonazo.
ürpas. Clase de peces.
liso. Liso, corte en los dientes de la sierra, la inclinación contrapuesta de sus dientes del modo mas conveniente para que lleven la madera.
lisura. Lisura.
üvian. Leve, liviano, sin peso, loado. Loado, alabado. [Vid.
louado. louvado] loar. Loar, alabar. [Vid. louar,
louvar] lobiño. Lobezno. Lupicinus. lobo. Lobo, localidade. Localidad, lodciro. Almez. Lodon. Lor*j.
[Vid. gruñeiro, lamagueiro] lodoeiro. Lodon. lódola. Cugujada, logo. Luego, loita. Lucha, loitar. Luchar, loito. Luto.
loma. Tuno, redomado, lomba. Loma, lombo. Lomo, espalda, lombríga. Lombriz, lombrigucira. Lombriguera, lombriguenco. Que tiene lombrices.
lorr.budo. Lo que tiene mucho lomo, el cargado ce espaldas, espaldudo.
londra. Nutria.
longc. Lejos, distante.
longo. Largo.
longuciron. Cierto marisco c. d. R", Soten dactylus.
loquería. Locura, disparate, loro. [Vid. timoeiro] lostrcgar. Relampaguear, lostrcgo. Relámpago, louado. [Vid loado] louar. [Vid. loar] louco. Loco.
louor. Loor, alabanza, [Vid. louvor]
loureiro. Laurel.
louro. Amarillo, logrado, en sazón. Se dice del trigo, etc.
louro. Guijarro.
lousa. Losa.
louso. Gordura, sustancia, íouvado. [Vid loado] louvar. [Vid. loar] louvor, [Vid. louor] louza. Loza.
loya. Voz que corre, rum rum. lúa. Luna, luar. Lunar.
lubigante. Lobagante. Cáncer gammants.
luceiro. Lucero.
lucente. Luciente.
lu cimento. Lucimiento.
lucto. [Vid. luto]
luctuosa. Luauosa.
luido, Rozado, gastado. Se dice especialmente de las monedas.
luito. El lodo o moho que crian las pipas que tienen humedad por lavarse en creciente. [Vid. luto, lodo]
luito. [Vid. luto]
lula. Calamar, loligo.
lume. Lumbre.
lumeeíra. Tragaluz pequeño, dintel.
lumeira. Hoguera, fogata.
luminarias Luminarias, iluminación. Instar. Lunar, luns. Lunes.
lupanda. Hartazgo, comilona,
borrachera, lurcucú. Luciérnaga, lustre. Lustre, relámpago.
mi. Madre. Mi ma, mi madre, ma. Mano, rn'a. Mela. máa. Mala, maas. Malas, macaco. Feo, mascaron, mataren. Sarda. Scomber. maceira Manzano, macelo. Conaduria. macoto. Hacina de ias cañas del maiz.
machada. Hacheta, hacha pequeña.
machado. Hacha.
machino. Machito.
macho. Macho.
machorra. Machorra.
madarron. Camellón, bardal, acirate.
rr.adeira. Madera.
madeiro. Madero.
madeixa. Madeja
macia ou macía. Igual en ta-tin1*. <Mira que gracia. No es poco, etc. Madia leva, no va mal. Pase. Menos mal, etc. >.
madre. Madre, matriz.
madrío. Mal de madre ó de la matriz.
luto. [Vid. luito, lodo]
luto. Luto. [Vid. luito, lucto]
luzincú. Luciérnaga.
lia. La, a ella.
üa.Sela.
lie. Le, a él.
lio. Se lo.
maga. Encarnada, las tripas del pescado.
magestade. Magestad.
magnitude. Magnitud. [Vid. raanitude]
rr.agoa Dolor, sentimiento, las-tim amiento.
mageado. Lastimado, heneo, maltratado.
magoar. Lastimar, herir.
magosto17. Montón de castañas asadas, y se aplica también a todo lo que aumenta los intereses de un sujeto.
mai. Madre.
mainel. El ventanillo que suele abrirse sobre la ventana.
rnais. Mas, pero.
maisque aínda. Mas que asi sea, no importa,
maíz. Maíz.
mal.»
mal, de.
mal, por.
malanconia. Melancolía, matanconio. Melancólico, irritado. [Vid. malenconio] malato. Enfermizo, maldade. Maldad, maldicente. Maldiciente.
rnaleito. Achacoso, enfermo, malenconio. [Vid. malanconio] maleza. Maleza.
mal fa da do Malhadado, desgraciado, malfeito. Malhecho.
maUcU^.
malicia, a.
malicia, de.
maloutan. Tagarote.
málvela. V. herba de reste. Yedra terrestre. Chamaecisits.
matlado. Majado, completo, zorro que no le hacen mella los castigos, cursado, versado.
nallante. La linea de broza que forma el mar en la ribera, que indica hasta donde llegó la creciente.
mal lar Majar, zorregar, ajustar, afirmarse sobre algo.
mallo. El mazo o zoquete que mangado, ó colgado de un palo ó mango sirve para majar el fruto. Consta de 1. per-regó. 2. mangueira, 5. nariz da mangueira, 4. casida do périego, 5. úradoiro.
mallon. V, macarrón.
mamada. Mamada.
mamadura. Mamada.
mamoa. Mogote.
mamota. Castaña cocida con la cascara.
tramóte. Mamón.
man. Mano. Man por man, sin ínteres, faz á faz.
mancar. Faltar.
mancar. Lastimar.
máncela. Mancha, mancilla.
manco. Manco.
rr.anchea. Manada.
mandamento. Mandamiento, mande!eteira. Mandadera, asistenta.
mar.eirá Manera. Manara, a. A la manera.
maneiro. Manual, fácil de manejar.
manejo. Manejo.
manela. Copo, cerro, manada, se usa regularmente hablando de estopa.
manexo. Lubrican. Se usa cuando se contrapone a axexo que es cuando se pone el sol. Asi dicen los marineros que fueron á pescar ó axexo e manexo, esto es a la hora de los dos crepúsculos.
mangado. Puesto en un mango, ó lo que tiene mango, enhas-tado.
mangancha. Trampa, conniven-cía, compló.
mangar. Poner mango, enhas-tar.
mangón. Folade. Pbolax.
mangueíra El mando dd mazo de majar.
manido. Pasado, podrido, <re-venido, maleado >.
manifesto. Manifiesto.
manigote Manojo de carrascos.
maniña. Se aplica a la vaca que no está preñada, V. pouleira
manitude. [Vid. magnitude]
rr.anoto -a. Se llama a la centolla que le falta una tenaza (coca) y lo mismo a otro animal que le falta una mano o pie sin duda por que a falta de una, crece más la otra, etc.
mar.s. Manos.
mansiñar. Medicinar, se dice de los algebristas.
mansiñeiro. Algebrista.
mansiño Mansito.
manteiga. Manteca.
manteíguciro. Zorro, redomado.
mantelo. Delantal, o mas bien
brial, ó guardapies de paño, manten ra. Mantenimiento, manter. Mantener, manteses. Manteles, mantido. Mantenido, mantillica. Mantilla, mantimento. Mantenimiento, maña. Maña.
maña. Mañana. A maña, a la mañana. Pola maña, por la mañana. De maña, de mañana.
maña, a. De mañana.
manan. Mañana. A manan, a la mañana. <A manar. >, de manan, de mañana. Po la manan, por la mañana.
mao. Malo.
máo. Mano.
maordomo. Mayordomo.
naos: a. Esceso, hablando ce cantidad.
mapola. Amapola.
mapola branca. Saúco real, guelde, holder*1, flor de mayo.
rr.aquia Maquila.
maragota. Pez. Laimts gaaza.
maraña. Madeja, enredo, contusión, maraña.
marañada. Enredo, confusión.
rr.arañciro. Marañero, intrigante, embustero.
mardeñas Surcos.
marc. Marea.
marea. Marca, multitud.
mareiro. Marero, viento que sopla de la parte del mar.
margarida. Margarita.
margaridiña. Margarita pequeña.
marge. Margen.
margear. Arreglar la margen en los sal eos.
maricallo. Maricón, que es aficionado a labores propias de mugeres.
maricas. Marica.
marina, Marina, terreno que baña el mar.
mariñeiro. Marinero.
manóla. Coxcojita.
mariqueiro. Maricas. ' mariquitilla. Coxcojita.
marisqueiro. El que trafica con el marisco, v el aficionado a él
marolo. Concha striaza. marouba. Baya, marra. Almádana, < marra >. rnarra. Falta.
marrao. Marrano. [Vid. ma-
rrau] marrar. Faltar, marrau. [Vid. marrao) marraún. Apodo con que se
moteja a un recluta o soldado
bisoño.
rnarrear Marrear, porfiar, continuar con ahinco, marta. Mana, mar telada. Martillada, rnartelar. Manillar, marteliño. Martillito. martelo. Martillo, mas. Manos.
masa. Masa.
maseira. Dornajo, <tornillo, pila>, la pila en que comen los cerdos. [Vid. maseiro]
maseiro. [Vid. maseira]
mataceiro. Matadero.
ir. ataño uros Matamoros, valentón.
materialidade. Materialidad, maternidade. Maternidad, marinada. Manía, empeño, Dor-fía.
marinar. Formar empeño, porfiar.
mato. Matorral.
matorreiro. Matorral.
matriz. Matriz.
matüla. Torcida.
mayo. Mayo, figura de cono cubierto por hinojo y adornado con flores y por remate una corona con el cual van cantando los muchachos por Mayo, etc.
maza. Manzana.
mazan. Manzana. Mazan souti-lobria, como las camocsas.
mazanecira. Manzano.
: i mu.. [Vid. mazas]
mazaroca. Mazorca, husada.
mazas. Manzanas. [Vid. mazans]
mazeira. Manzano.
meada. Madeja.
meco. Adultero, apodo con que se moteja á los naturales del Grove.
mecheiro. Mechero.
mecho. Mesto, apretado, lleno, granado. Se dice de los raemos de uvas, etc. y de los mismos se dice que están fecnaaos, en igual caso de cerrados y llenos de uva.
meda. Almcar, meda, hacina.
medeiro. Meda de maíz.
medianeiro. Medianero.
medicina. Medicina.
mccicciro. El sitio donde se mide.
rnedo. Miedo.
medra. Medra-medrar. Medrar, crecer.
medrio. Medro, el acto del desarrollo, del vigor, del crecimiento de la producción ó reproducción.
medro. Medro.
meigo. Encantador, que tiene mucho atractivo.
meiguice. Mcguez, ronceria, encanto.
meiguiceiro. Encantador, seductor, roncero.
mejacan. Caizamo, yerba que apesta.
nejado. Meado.
mejadura. Meadura,
mejar. Mear.
mejo. Meo.
mejon. Meon.
mcl. MMel.
melado -a. Dulce, se aplica especialmente a la pescada que pierde la sustancia por molida, o comida del caramujo.
melaza. Melaza.
melga. Mielga.
rnelgacho. Mielga grande.
mellor. Mejor.
mellora. Mejora.
mejorado. Mejorado.
melloramcnto. Mejoramiento.
mellorar. Mejorar.
meüorino. Mejorcito, algo mejor.
mexnbrc. Miembro.
membrudo. Membrudo.
memento. Memento.
memiño. Meñique.
mena. Tamaño, medida, proporción.
meniñeiro. Niñero.
menino. Niño. [Vid. minino)
menosprezar. Menospreciar.
menosprezo. Menosprecio.
mensage. Mcnsage.
mensageiro. Mensagero.
mentir. Mentir.
mentira. Mentira.
mcntireiro. Mentiroso. [Vid. mintireiro]
mer.trastes Amenla silvestre.
meo Mió.
mera. Daño que reciben las frutas por cuya razón no llegan a sazonarse, y resultan de mal gusto, y como encrudadas.
merda. Mierda.
merecimer.to. Merecimiento.
mcrenda Merienda.
merendar. Merendar.
merendeiro. Ei que es aficionado a merendar.
merlo. Mirlo. Armar b merlo, camelar para seducir y lograr su intento. También es esponerse y tentar a uno la paciencia. V. g. andas armando o merlo*., andas buscando una tolena.
mcrion. Budion.
mero. Mero.
mesmamente. Mismamente, mssmo. Mismo.
mosquita. Brusco, planta, gibai-beira.
mestéas. Las uvas en la viña.
mester. Menester.
mésto. Espeso.
mestre, Maestro.
mesura. Mesura.
metade. Mitad.
mete i ra. Entremetida.
meter Meter. Meter a desejo,
concitar, meu. Mió.
mexacan. Zarzaparrilla.
rnexcr. Revolver.
miaja. Miaja.
miajiña. Migajita.
micas. Voz de que se usa para
llamar a los gatos. Miz. mi galla. Migaja, milagre. Milagro, milagreiro. Milagroso, millar, Miilar.
millaras. Farros, huchas de pescado, aquellas que sor. como arenilla y están juntas amillaradas. Determina las de cangrejos y necoras.
miUeiro. Millar, pie de maíz.
mil lenta. Mil.
millo. Mijo.
mimar. Mimar,
mimo. Mimo.
mimosiño. Muy mimoso, muy
cariñoso, tierno, suave, mimoso. Mimoso, min. Mi.
mincha Caramujo. mineiro. Minero, min guante. Menguante, minguar. Menguar, miniñeiro. Amigo de niños.
minino, t v ia. meninoj mmñreiro. [Vid. mentirciro] miña. Mía rciñato. Milano.
miñoca. Lombriz, la que vive en la tierra y no la que se forma en el cuerpo, pues esta se llama lombriga, lombriz, miñosa.
miñoto. Milano.
miólo. Meollo.
miramento. Miramiento.
mirrado. Seco, arrugado, cutre.
mirradura. Arrugamiento, encogimiento.
mírrarse. Secarse, arrugarse, encorrearse.
mistura. Mistura.
misturado. Mezclado.
misturar. Mezclar.
misura. Mesura.
mita de. Mitad.
miudeza. Menudencia.
miúdo. Menudo. Miudo, a. A menudo.
rnixillon. Mejillón.
mixiricada. Melindre, mimo, cumplimiento, chisme.
mixiricar. Andar en cumplimientos, en chismes, etc.
mixirico. Chisme, melindre.
mixiriqueiro. Cumplimentero, melindroso, afeminado, pusilánime, chismoso.
ció. Me lo.
mó ou moa. Muela
moca. Mueca, porra, cachiporra.
mocarse. Sonarse.
moda. Modo, manera.
moeda. Moneda.
moedor. Moledor.
moedura. Moledura, molienda.
moer. Moier.
mofa. Mofa.
mofador. Mofador.
mofarse. Mofarse.
moina. Hipocrita.
moiño. Molino. [Vid. muiño]
moira. [Vid. moura, salmuera]
mol. Blando.
molario. Mollar, de calidad blanda, se dice regularmente de ciertos piñones cuyas cascaras se deshacen entre los dedos y de los pérsicos que se abren fácilmente.
molcgadura. Abolladura.
moleira. Mollera.
molexa. Molleja.
molida. Rodilla V. trouxa, trousa. [V¡d. mulica]
molido. Molido, rodilla
molino41. V. foula.
molla. La saliva con que ¡os muchachos señalan el punto a donde se ha de tirar la peonza, y el que se aleje más pierde y panda, o pone uno para que los otros la tiren.
mollado. Mojado.
melladura. Mojadura.
mollar. Mojar.
molió. Mojo.
mondongo. Mondongo.
mondoña. Mondonga.
monearse. Burlarse, chancearse.
monicrequs. Mequetrefe, chisgarabís.
monimento. Monumento.
monlla. Manojo.
mono. Mocho.
monstro. Monstruo,
monte. Monte.
montea. Montea.
iiiuhixcciu. IVlUmCLUlU.
monicira. Monicra.
moquete. Soplamocos.
mor, por. Amor, causa, v.g. por morde ti, por causa tuya, por amor de ti.
mor. Mayor.
moralidade. Moralidad.
morango. Fresa.
morar. Morar, habitar.
morcas. Las borras del saín.
morcego. Murciélago.
morcilla. Morcilla. Morcilla do banco. El cscremenio que es-peic el cerdo cuando lo matan.
mordedcla. Mordedura.
mordedura. Mordedura.
morca. Montón.
morca. Murena.
morcar. Amontonar.
morra en te. Mayormente.
mormo. Muermo, moquillo.
momear. Hacer ruido desagradable con la voz para causar miedo. Hablar desatinos, rebuznar.
momo. Templado, con poco calor, triste, apagado, sin vigor.
morodo. Fresa.
morrer. Morir.
morriña. Morriña.
mortaja. Mortaja,
mortalidade. Mortalidad.
mortandade. Mortandad.
mortc. Muerte.
morteiro. Mortero.
morto. Muerto.
moruge. [Vid. moruja]
moruja. Yerba alsine. [Vid. moruge]
mósa. Muesca.
mosca, cu moraisco aaao a ia castaña.
mosca de can. Rezno. Ricinos.
moscada. Dentada la castaña, mordida.
rnoscar. Morder las castañas, mordiscarlas o abrirles una crena*: con la punta de una navaja para que no estallen al asar.
mosquina. Mosquita.
mosteiro. Monasterio,
mosto. Mosto,
mostra. [Vid. amostra]
móstra. Muestra
mostrar, Mostrar.
mostró ou mostró. Monstruo.
moucho. Mochuelo.
moura. Salmuera [Vid. moira]
rnoura. Negra. Se aplica a la vaca negra.
mourama. [Vid. mouramia]]
mouramia. Morería, los moros. [Vid. mourindade, mourama]
mourindade. [Vid. mouramia.]
mourísco. Se aplica a cierta calidad de lino que es moreno.
mouro. Moro.
movedizo. Movedizo.
movimento. Movimiento.
moxcga. Guija, peladilla.
moxegar. Dentar las castañas.
moxena. Centella, chispa.
moxico. La pabesa encendida que se despabila. < Pavesa encendida que cae de la luz > .[Vid. muxica]
moyo. Moyo.
moyonon. Ani. molino.
moziña Mocita
mucha. Mustia, seca.
muenarsc. oecarse.
muda. Muda.
mudamente. Mudanza.
mudanza. Mudamiento.
mudo. Mudo.
muge. Mugíl.
muiñeira Baile de Galicia.
muiñeira Molinera.
muiñeiro. Molinero.
muiño. Molino. [Vid. moiño]
muito. Mucho. Oportunamente, al caso, en esta espresion: Dixoíle muito, le dijo al caso. Dixenlle cu muito, le dije oportunamente, a tiempo, al caso.
N
na. En la. nabal. Nabal.
nabina. Nabina, simiente cíe nabos.
nabo. Nabo.
nacente. Naciente.
nacida. Nacido, tumor, habón, lobanillo. Se dice mas especialmente de los que le salen en eí pescuezo a los cerdos, y otros animales.
nacimento. Nacimiento.
nación. Nación.
nada. Nacida.
nada. Nada
nadador Nadador.
nadadura. Nadadura.
nadal. Nadal, navidad, nacimiento.
nadar. Nadar.
nado. Nacido.
nado, a A nado.
muaca. Kodiilo. V. trouxa, trousa. [Vid. molida]
mu liña. Mulita.
multa. Multa.
muller. Muger.
muUereiro. Mujeriego.
mulle riña Mugercilla.
rnungir. Ordeñar.
muralliña. Murallita.
murar. Murar.
murriña. Morriña
murriñento. El que está lleno de morriña.
muxica. [Vid. moxico]
n'algun. En algún, n'algun-ha. En alguna n'algures. En alguna parte, namoradizo. Enamoradizo, namorado. Enamorado, namorador. Enamorador, namoramento. Enamoramiento.
narnorar. Enamorar, nao. Nao, nave.
naparo. Bárbaro, lerdo, papanatas.
ñaparos. Cierta clase ce ubas gruesas y duras como pequeñas ciruelas, n'aquel. En aquel, n'aqucla. En aquella, n'aquetas. En acuellas, n'aqueles. En aquellos, nares. Narices.
naris da mangueira. Asa de
cuero en el estremo del
nasa. Nasa, pollera, andaniño, natividade. Natividad, natural ¡cade. Naturalidad, natureza. Naturaleza, naval. Naval.
navalla. Navaja, especie de marisco.
navalladx Navajada.
navallon. Navajoa.
navegar. Navegar.
naviñeiro, V. sirin.
navio. Navio.
necedade. Necedad.
r.cccsidadc. Necesidad.
necora. [Vid. anecora)
negativo. Negativo, desmentidos
negocio. Negocio, negreiro. Molino para maíz, negriña. Negrita, negro. Negro, negron. Negron". negror. Negror, negrumantc. Nigromante, negrura. Negrura, n'cl. En el. n'ela. En ella, nen. Ni.
nengún. Ningún. [Vid
nenhum] nenhum. [Vid. nengún] ñervo. Nervio, nervoso. Nervioso, nervudo. Nervoso, nerviuco-n'ese. En ese. nesga. Nesga, nespora. Níspero, nispola.
nesporo. Níspero, n'este. En este, neta. Nieta.
netíña. Dim. de nieta, y afectuosa y cariñosa espresioa.
netiño. Dün. de nieto y cariñoso.
neto. Cuartillo, se usa mas especialmente hablando del vino.
neto. Nieto (de nato).
nevado. Nevado.
nevar. Nevar.
neve. Nieve.
neveira. Nevera.
nicho. Nicho.
nidio. Pulido, liso, nitido.
niené. Níni, nana.
ninguen Nadie, ente despreciable. ,V'¿try ninguen, no, no puede ser.
ningún. Ninguno.
ningures. Ninguna parte.
niño. Nido.
cique. Señal que deja el golpe ó herida, comprende al chirlo, cicatriz.
nixaro. Ciruela pequeña
no. En el.
no. Nudo.
nobelo. [Vid. novelo] nobre. Noble, nobreza. Nobleza, noca. V. esqueiro nocas. Narices.
noccr. Dañar, nocir. El mucho hablar nucce y el mucho rascar cuece.
nocivo. Nocivo.
nodoso. Nudoso.
nogucira. Nogal.
iivgu(u«i. iuukuü ue nogales,
nogueral, nogueirido. Lugar donde hay
muchos nogales, noite. Noche.
noitebrs. Buho, mochuelo, ave
nocturna, noitina, á. Al anoche[ce]r. no jo. Enojo, nivoso. Enojoso, norr.ais. No mas. nomc. Nombre, r.ornear. Nombrar, nomina. Nomina, amuleto, non. No.
nones. Nones. [Vid. nonis]
nonis. [Vid. nones]
nóra. Nuera.
n'ós. En los.
nos. Nos, nosotros.
nósa. Nuestra.
ñusco. Se usa solo en ablativo.
Con nosco, con nosotros, noso. Nuestro.
Ò. Al. 6. El.
6. O.
oblata. Oblata.
obliga. Camiceria.
obliga. Obligación, escritura
simple, obligado. El carnicero, obligado. Obligado, obrar. Obrar, obreiro. Obrero, obriña. Pequeña obra. obtendo. Obteniendo, obter. Obtener.nosoutros. .Nosotros, nova. Noticia, < nueva >. novamente. Nuevamente, novato. Novato, nove. Nueve, novecentos. Nuevecientos. novele tro. Novelero, novelo. Ovillo. [Vid. nobelo] novembre. Noviembre. [Vid.
novembro] novembro. [Vid. novembre] novena. Novena, novenario. Novenario, noviáo. Nuevecito. novo. Nuevo, noz. Nuez, nozeira. Nogal, nua. Desnuda, nube. Nube, nubrado. Nublado, nudeza. Desnudez, nume. Numen, nuo. Desnudo.
ootico. Obtenido.
óco. Vacio, hueco.
octobre. [Vid. outobre]
odia. El manojo de pajas con que se forma el vencejo para sujetar los haces de trigo o centeno después de segado. Tramojo.
odre Odre.
odre Panzudo.
ofrecer. Ofrecer.
oírecimento. Ofrecimiento.
oile. Oleo, aceite.
oirx! Ba! ba!
uif-eiua. v/cneiua. oito. Ocho, ola. Ola, onda, ola. Olla, óleiro. Ollero, olido. Olor malo. Liliiír.. Ollica. olor. Olor, oloroso. Oloroso, ollada. Ojeada, vistazo, ollar. Mirar, fijar los ojos, olleira. Ojera, olliñd. Ojito, olio. Ojo.
olio de boi mar. Ombligo marino.
olio de boi marino. Ombligo marino.
olio de boi vida!. Ombligo marino.
olio mol. Besugo de Lar edo. onda. Onda, onde. Donde, onte. Ayer.
opar. Subir, levantar, hinchar, oponer. Oponer, opór. Oponer, oportunidade. Oportunidad, oposto. Opuesto, opremer. Oprimir, opreso. Oprimido, ora. Ahora.
orasme. Ahora pues, ahora bien. Lo usa también el P. Isla, Carias familiares, t. 6, c. 123, p. 216.
orco. Huerco.
orde. Orden.
órelo. < Orillo >. [Vid. ourclo) orclla. Oreja, orelliña. Orejita. orellon. Orejón.
orenuoo. orejudo, orfa. Huérfana, orfandade. Orfandad orfo. Huérfano, orige. Origen.
orino!. Orinal. [Vid. ourinol] ornear. Rebuznar, oróla. V. Aróla orto. V. Horto.
orvallada. Abundancia de roció,
o escarcha, orvallado. Rociado, orvallar. Rociar, orvallo. Rodo, escarcha, orxo. Luelio, joyo, os. Los. ós. Oyes, a los.
osea. Hueca, tuerca. [Vid. os-
quiz] osiño. Huesillo, oso. Hueso, oso. Oso. osouia. [Vid. osea] ostra. Ostra, osudo. Huesudo, ou. O.
ougeado. Esponjado, ahuecado,
etc. ouido. Oido. ouir. Oir. oujeto. Objeto.
oureado. Escaso en el peso, que no se le da corriente o ventaja a lo que se vende por peso. Como s¡ fuese oro.
ourego. Orégano;
ourelo. Orillo, vendo. [Vid. órelo]
ourinol. [Vid. orinol]
ourizo. Erizo del castaño. <Erizo, marisco >.
ourizo cacho. Erizo, animal.
ouro. Oro.
ouropendola. Oropéndola [Vid. vicheiocrego]
outeiro. Otero, colina.
outobre. Octubre. [Vid. octobre]
outon. Lo que es muy alto, y se dice regularmente del alto de casa que forma ángulo en el tejado empezando el caballete en la frontera.
outon. Tempano.
outono. Otoño.
outonos. Azafrán silvestre, qui-tamcrienáas. Telle merendas
pá. Padre, pa. Pala.
pabio, ó pavío. Pábilo, pavesa, pacencia. Paciencia, pacenté. Paciente, pacer. Pacer.
pacheca. Pejiguera, mochuelo.
pachorra. Pachorra.
pachorrento. Cachazudo.
padsa. El trozo de madera serrado para tablas, ripias, canarios, etc. el cual está unido o entero por un cabo para mejor comodidad de transporte y para que no se estravlen. ni comben estando sueltas y sin meter en obra. <Cala, medida para saber el liquido que contiene una vasija o el que 1c falta para llenarse >.
padcccntc. Padeciente.
padecimento. Padecimiento.
padre. Padre.
porque en otoño que es cuando florece ya.no se dan meriendas a los jornaleros,
oiicra. Otra.
outro. Otro.
outrotanto. Otrotanto.
ouvear. Aullar.
ouxeado. Hueco, esponjado.
ouxear. Ahuecar, esponjar.
ovella. Oveja.
ovelleiro. Ovejero.
ovo. Huevo.
oxe. V. hoje.
padreiro. Padrazo, padrino. Padrino, r^drociro. Patrono, pagamento. Pagamento, page. Page.
pago. Pago, terreno, aldea.
pai. Padre.
paínzo. Panizo,
pairo. Pairo.
paisage. Paisage.
paisano. Paisano.
pala. Pala, el palo con que se juega a la tala, marro.
palabra. Palabra.
palabrada. Palabrada.
palabreiro. Palabrero.
palabriña. Palabrita.
palanca. Palanca.
palangana. Palangana.
palangre. Una cuerda tendida con cordeles colgantes y anzuelos en las puntas para pescar.
1C9
palanqueta. Palanqueta.
palanquin. Palanquin, haragán.
palillar. Palülar, trabajar con palillos las que hacen encaje.
pal: ¡le! La que hace encaje con los palillos.
palillo. El que sirve para trabajar encaje, etc.
palitrocazo. Golpe dado con la baqueta, o palitroque.
palitroque. Baqueta con que se toca.
palma. Palma.
palmada. Palmada.
palmcira. Palmera.
pálmela. Bisagra.
palmcxeiro. [Vid. palmexo]
psímexo. El que pisa coa toda la planta del pie sin dejar hueco, y es defecto. Patclsiro. [Vid. palmcxeiro]
palmo. Palmo.
palpadcla, Palpadura.
palpado. Palpado.
palpadura. Palpadura.
palpamcnto. Palpamiento.
palpar. Palpar.
pairar. Parlar.
palla. Paja. Un-ba palla non creva entra, que los iguales y compañeros no se maltratan.
palla pipa. Junco amazaroeado, enea.
pallaso. Payaso.
palleira. Pajar.
palleiro. Pajar, almear.
palleta. La boquilla que tienen algunos instrumentos como fagot, chirimía, etc. compuesta de dos pedacítos de caña. Pipa, lengüeta, est ran-gu!.
pailón. El cañoncíto ó tubo que tiene e. ronco y ronquillo de la gaita formado ce un cañuto. V. gaita.
pallora. Pajar, orreo
patlugada. < Conjunto de pajas, hojas>, cisco, inmundicia, limpiaduras, cosa sin sustancia, despreciable.
panasco. Terrón compuesto de yerbos y raices secas, que sirve para arder en caso de necesidad. Tepe.
panasqueira. Sitio ce panascos.
pancada. Golpe.
pancacina. Golpecito.
pancho. V. burár"
pandar. Dormir en el escondite, poner en el juego del trompo, etc.
pandar. Pandear.
pandear. Encorbarse la macera.
pandeireiro. El que hace o vende panderos.
pandeiro. Pandero.
pandercteiro. Panderetero.
pandorca Pandorga.
pandóte. Pagote.
pancira. Panera.
paño. Paño.
panterlo. Armadijo para coger pájaros, y consiste en una como caperuza formada de mimbre, ó cañas de altura de un pie poco mas o menos, la cual se prepara con un punta-l;to ó estaquilla y con el cebo dentro para que al picar el pajaro caiga el panterlo y lo coja dentro. Es de figura piramidal. Trampa, lazo, garlito, etc.
pantorrílla. Pantorrilla. pantrigudo. Barrigudo, mofletudo.
panxcliñas. Monadas, mimos, añagazas, melindres. Mogigato, el que las hace. Pastelero, que hace a todo.
panza. Panza.
panzudo. Panzudo.
pan o ta . El acto de apañar ó coger lo que se ha esparcido en el suelo. Se aplica mas especialmente al acto de coger So que en días de regocijo suele echarse al pueblo. Arrebatiña. V. apañota. [Vid. piño-
papa. Papa, papada Papada, papamoscas. Papanatas, papan. Páparo, papar. Papar, papas. Farros, papciras. Paperas, bocios, papel. Papel, papeleira. Papelera, papel i ño. Papel ito. papiñas. Papilla, papo. Papo.
papón. Grande papo, glotón, bobon.
papoyo, a. Tonto, pasmado.
papudo. Papudo.
par. Par. < En los foros se entiende un ferrado de centeno y otro de menudo >. <Se usa en Santiago la espresion seis par y dez par por tres ochavos y cinco ochavos, por lo que supongo que se da a entender scís pares de blancas que son 12 equivalentes a seis maravedís, y a tres ochavos y los diez par 2D blancas, 10 mr, 5 ochavos. Me afirmo en esto después de haber visto una escritura de 12 de febrero de 1542 en que se [...]" a 3. [...] de plata de 34 raars. Pares de blancas. Se inserta en una escritura de 1799 librada por la Cnancillería de Valladolid a favor de D. D° Monten0 >.
para. Monda.
para. Para.
paraben. Parabién.
paradeira. Instrumento de madera en que asientan !a verga los cesteros para adelgazarla.
paradeiro. Paradero.
parafuso. Torcedor, tortero.
par age. Parage.
paraíso. Paraíso.
parar. Juego de naipes parecido al cañé y monte.
parar. Mondar.
parar. Parar.
pareciro. Aparcero.
parcialidade. Parcialidad.
parche. Parche.
pardal. Gorrión, pardal.
parcelo. [Vid. pardillo]
pardillo. Pardillo. [Vid. parde-lo]
pardiñeiro. Formal de una casa
arruinada, parede. Pared, parentx Parienta. parcntcla. Parentela, parentesco. Parentesco parias. Secundinas, paridade. Paridad, parideira. Paridera, paridora. Paridura.
parihuela. V. Paviota, parlar. Parlar, parola. Parola parolar. Hablar, parolciro. Hablador, parra. Parra, parral. Panal.
parranda. Reunión que va de paseo en diversión, tocando y cantando. Rondalla.
parrcar. Formar la parra, componer la viña.
parreiro. Estension de parra.
parren. El acto de emparrar y componer las viñas.
parrocha Sardina pequeña.
panul a Hembra del pamilo.
parrulo. Anace.
parrumciro. La pared del hogar negra, etc.
parteira Partera.
partesar. Partear.
particular idade. Particulandac.
partija Partija
par/tilla, Partija.
parva. Desayuno,
parveirada. Necedad, tontería.
parviño. Tontuelo, inocente.
parvo. Lelo, tonto, fatuo.
pasage. Pasage.
pasageiro. Pasagero.
pasa!. Paso, cada una de las piedras para pasar por sitio húmedo, etc.
pasar. Pasar. A pasar, superficialmente, ligeramente.
pasatempo. Pasatiempo.
pascoa. Pascua.
pasmado. Pasmado, madera alterada por la humedad interiormente y reblandecida,
paspalloada. El conjunto de pa-jitas y hojas de que forman los nidos los pajaras, palomas, etc. o sirve para basura.
pastar. Apacentar, pacer.
pastel. Pastel.
pastcleiro. Pastelero.
pastilla. Pastilla.
pasto. Pasto.
pastor. Pastor.
pata. Pata, y la hembra del pato ó ansarón.
pataca. Pauta.
patán. Patán.
patarateiro. Pataratero.
pateiro. Pato de arena.
patela. Fuente o plato de madera.
pateleiro. El cerdo que asienta la uña para andar. Es defecto. V. Palmero.
patelo. Ranunclo, planta venenosa para ganado vacuno, ovejuno y lanar.
paternídade. Paternidad.
patexar. Patalear, pernear.
patiiño. Patio pequeño.
patílao. Cáncer ¿atipes.
patín. Escalera de piedra que tienen algunas casas en la parte esterior para conducir al piso, a cuya entrada forma un descanso con su pretil. Es como un patio pequeño.
patino. Pato pequeño, patito.
pato. Pato.
patria. Patria.
patrón. Patrón, patrono.
patrona. Patrona, abogada, santa tutelar.
patrono. Patrono.
patudo. Patudo.
patuxar. onapotear.
pau guirgoiro, o guirgoiriño.
Arbol de la rabia, pau, Palo, tronco, pauta. Pauta, paviola. Angarilla paxarela. Bazo, pajarilla, payo, Payo, pazo. Palacio, pe. Pie.
peco. Malicia en la tierra.
pedáneo. Pedáneo.
pedaziño. Pedacito.
pedazo. Pedazo.
pedoiros. Cendales.
pedra. Piedra.
pedrada. Pedrada.
pedraza. Granizo.
pedreíra. Pedrera.
pedreiro. Pedrero.
pedríña Piedrecita.
pedrisco. Pedrisco.
pedrolo. Gusano curo que roe el fruto, duro. Se aplica al guisante que no se cuece.
pedroperez. Morcón.
pedrullo. Cascajo.
pega. Pega.
pega Pisada, huella
pegadizo. Pegadizo. <Amor de hortelano >.
pegar. Pegar.
pego. Manchado, en los anímales blancos y negros.
pegucira. El agujero, escaba que se forma para estribar los pies y poder bajar y subir, huella.
peguncio. Pegote.
peideiro. Pedorrero.
peidiño. Pcdito.
peído. Pedo-
peirado. [Vid. peirao]
peirao. La plazuela junto al muelle. El espacio entre las casas y la marina. [Vid. peirado, peirau]
pcirau. [Vid. peirao]
peisano. Paisano.
peite. Peine.
peitear. Peinar.
peitiño. Pechito.
peito. Pecho.
peixe. Peje, pez, pescado.
peixe. Cabezudo.
peixc ángel. Angelote.
peixe de rio. Cabezudo.
pcíxc espada. Pez espada, X¿-phias.
peixe rey. Pejerrey.
peixe sapo. Pejesapo.
pcixeiro. El que vende pescado.
peixes. Cabrillas, tabletas.
peíxiño. Pececiilo.
peí. Piel.
pelar. Pelar, escaldar.
pclcgrino. ¡Vid. peregrino]
pelengrín. [Vid. peregrino!
peletería. Peletería.
peletre. Tejo.
pelexo. Pellejo, borracho.
pelica. Piel, pelleja.
pelicana. Mala muger, desollada, vagamunda.
peliqueíro. Vagamundo, vicioso.
pelo. Pelo.
pelouriño. Peladilla.
pelouro. Peladilla, piedra ce cuarzo, guijarro.
peluco. Peludo.
pena. Pena, alabe del rodezno.
per.alidace. Penalidad.
pencello. Pendejo. [Vid. pente-11o]
péncente. Pendiente.
pender. Pender, depender.
pendón. Pendón, plumín o flor del pie de maíz, cirria4*.
pendurar. Estar colgado ó pendiente.
pendurico. Lo que con el peso cuelga en la punta de alguna cosa, por ejemplo los tnanoji-tos de zcrezas en e! árbol, etc. Las mismas ramitas a las puntas, etc. Tembleque.
penedo. Peñasco.
pencira. Cedazo. < Oreja marinad
peneirar. Cerner.
peneirarse. Cernerse.
peneireiro. El que hace cedazos ó los vence.
penitencia. Penitencia.
penla. Pela".
pensarr.cn :c Pensamiento.
pensó. Pienso.
pentello. [Vid. Dendelio]
penteüo. Trapo o molido para poner en la cabeza debajo de la carga.
peoramento. Peoría.
pepita. Pepita, pipita. enfermedad de la gallina.
pequechiño. Pequeñito. [Vid. pecueniño]
pequecho. Pequeño. [Vid. pequeño]
pecueniño. [Vid. pequechiño] pequeño. [Vid. pequecho] pera. Pera, urraca, ttsguirta, pi-garza, etc. Vide. Pera de seie cotobelos, pompeyana. perccbclla. Chinche, percebes. Pies de cabra, perca Pérdida.
ii* perder. Perder, perdicar. [Vid. predicar] percimento. Perdimiento, perdiz. Perdiz, perecedeiro. Perecedero, peregrino. Peregrino. [Vid. pe-
legrinc, pelcngrin] pereira. Peral.
pereiriña. Peral nuevo, ó pequeño.
perfeba. Pestaña.
perfecto. Perfecto.
perfeito. Perfecto.
perguiceiro. Perezoso. [Vid preguiceiro]
perguiza. [Vid. preguiza]
perguizeiro. Perezoso. fVid. perguizoso]
perguizoso. Perezoso [Vid. pre-guizoso, perguizeiro]
pergunta. Pregunta. [Vid. pregunta]
perguntar. Preguntar. [Vid.
preguntar] perico. Voz de que se usa para
llamar por el carnero, pcrillote. Avugo. per: ña. Perita.
periquiño. Diminutivo de pírico.
periquito. Castaña, moño.
peritage. Peritage.
perito. Perito.
perlina. Perlita.
perna. Pierna.
per naca. Pernada.
pernear. Pernear.
pemil. Pemil.
pemiña. Piernita.
pernostico. Pronostico. ¿Vid.
prc nóstico.] perpetuidade. Perpetuidad.
perrencha. Berrinche, perrengue.
persir.arsc. Santiguarse.
personage. Personage.
personalidadc. Personalidad.
pcrtenccentc. Perteneciente.
peruleira. Jarra de aceitunas, perulero. [Vid. piruleira]
perversicace. Perversidad.
perverter. Pervertir.
pesadurne. Pesadumbre.
pesante. Pesaroso.
pesar. Pesar.
pesca. Pesca.
pescada. Merluza.
pescador. Pesador.
pescador. Pajarito azul que anda a orillas del mar. Martin pescador.
pesco. Pescador, marinero. • • • • Lño Pescuecito. pescozo. Pescuezo, pescudar. Yndagar. averiguar, pesperello. Cosa pequeña y vivaracha, pesqueira. Pesquera, pestaña. Pestaña, pestanexar. Pestañear, peta. Capricho.
petaca. Andada, bollo ce pan de
maíz, petar. Acomodar, petar. Hacer ruido, petar. Liamar a la puerta, pulsar, pete!. [Vid. peten] peten. Encaje en el macero para
que alcance el clabo que por
allí se meta, escava. [Vid. dc-
tel]
petiscar. Sacar pequeñas partes de una cosa, probar, comer a bocaditos. [Vid. pitiscar]
peto. Bacina, hucha, alcancía, cepillo, cepo, < pedidera >. Es antiquísimo el uso del peio en las Yglesias. En tiempo de Ococías rey de Judá como los sacerdotes no diesen buena cuenta dc tas limosnas que recibían mandó el rey poner una arca en el templo cerrada con una aberturita en la tampa y por ella metian las monedas y cuando estaba llena se abria el arca y se recontaba la limosna en presencia de un secretario del rey y del Pontífice. Reyes libro 4o cap. 12.
peto. Pajaro solitario que por lo regular hace el nido en el tronco de un árbol.
petouto. Prominencia, peñasco, bulto, hinchazón, piricueto.
petraco. Endurecido, macado. Se dice de la fruta y del oyoso de viruelas.
pexa. Suelta, traba.
pexado. El que tiene suelta.
pexar. Poner la suelta.
pcxego ou pexégo. Pérsico. Fruta,
pexegueiro. Pérsico, < árbol >, mal que le entra al vino, < cierto mal del vino >
pcxeguiño. Pérsico pequeño.
peza Pieza, aiaja.
pezoña. Ponzoña.
pía. Pila.
ptalla. Peje rey.
piar. Piar. Tarde piache, acudir tarde, etc.<Espresíon pura gallega, que la tomaron y usan del mismo modo los
115 castellanos >. Sero sapinnt Phriges,
piarda. Pez pequeño como buen-reo.
plbels. Labia, verbosidad, píboda. Pepita.
pica. Pica, el hierro de la peonza.
picadeiro. Tajo, picador.
picadura. Picadura.
picanocardo. Cardueíis, jilguero.
picaños. Picaduras, residuos que se forman al picar o cortar alguna cosa como leña, etc.
picaro ou picaro. Muchachito. <Niño travieso que no llega a la i ubertad, a diferencia del cañor. que ya es tagarote que pierde oficio >.
pico. Pico.
picón. Segunda harina cuyo pan se llama asi o de repaso; después de este se apura mas el residuo y lo que sale se llama gimon y 3o que queda después se llama relon.
picos. V. faisca.
picote, Picote.
picoteara. Picotera.
picoto. Piricueto.
picha. Zl miembro viril.
pichel. Pichel.
picheleiro. Pichelero.
picheleria. Picheleria, oficio de pichelero, calle de pichelcros.
picheta, Pichel pequeño.
picho. Caño, canal.
pichóla Miembro viril.
pichón. El remate de la pared que acaba en punta, outon, tempano.
pidicha. Acto de pedir, < pedigüeño >. pidiefaeiro. Pedigüeño, piedade. Piedad.
piciro. De pió. Pilón, hoyo er. que entra el eje.
pieiro. Que pia, angustiado, el que se lamenta, pide, etc.
pigarro. Los zoquetes que tienen los carros donde asegura la cuerda.
pigarza. Clase de pera que llaman de colmenar y resulta del ingerto de bergamota con la de buen cristiano.
pijota. V. pixota.
pílotage, Pilotage.
piloto. Piloto,
pillada, Pillada.
pillar. Coger.
pillería. Acción de pillo, multitud de pillos.
pillo. Pillo.
pimenta. Pimienta.
pimento. Pimiento.
pimentón. Pimentón, pimiento.
pimpin. Paxaríto que parece cantar asi: p¡n-p;n.
pimpineo. El estremecimiento que causa en el cordel el ti-rantazo del pez y otro semejante.
piñal, Pinar.
pinchar. Pinchar.
pinche. Tempano, galopín, mozo ordinario de ía cocina, pesca ce la merluza,
pincho. Pincho.
pinga. Gota.
pinganillo. Gallillo.
pingar. Gotear.
pingo. Grasa.
píngueira. Gotera, pinguiña. Gotíta. pino. Pino. A pino, a vuelo, pintante. Zalamero, obsequioso, etc.
pintiga. Salamanquesa pinto. Budion.
pintureiro. Pinturero, pastelero, que anda con paños calientes, galante.
pina. Pina.
piñeira. Erizo de mar. piñeiro. Pino, piñón. Piñón, piñota. [Vid. pañota] pío. Pío.
pió. Dornajo, pílon.
piolla. Pioja, mancha que cobra la ropa s: se deja doblada y mojada o húmeda. Es negruzca, y encamada.
piollcnto. Piojoso.
piolliño. Píojito.
piollo. Piojo.
ptollo pato. Ladilla.
pioUoso. Piojoso.
pion. Espetón.
pion. V. pialla.
piorna, Peonía.
piorno. Hórreo.
pipote. Pipote.
piqueiro. Ynstrumento punzante; lo mismo que mera.
pirarse. Escaparse, huir.
pirata. Pirata.
piruleira. [Vid. peruíeíra]
pirulo. Remate como perilla en el pan, etc.
pisa. El miembro viril.
pisadura. Pisadura
pistola. El miembro viril.
pistola. Pistola.
pistraca. Apodo, de Pitaccium. La mona, apodo de la muger fea.
pita. Polla, gallina.
píteirado. Hoyoso de viruelas.
piteirar. Picar con el pico,
piteiro. Pico de las aves.
pitiscar. Comer poquito de cada cosa o de cada vez como las aves. [Vid. petiscar]
pito. Cigarro de papel.
pito. Pollito.
pixota. Merluza,
plomar. Pandear la pared, perder la perpendicular hacia dentro; y hacia fuera es restar.
poda. Poda.
poda. Podadera.
poder. Poder. Poida dar que,
puede ser que. podre. Podrido, pocnxo. Yerba olorosa, poesía. Poesia. poís. Pues, pola Polla.
pola. Rama, brazo del árbol, polaina. Polaina, polainudo. Polainudo. polbo. Pulpo, poldra. Potra, jaquita. poldro. Potro.
poleiro. Alcándara, vara, ó travesano a donde se encaraman las aves para abrigarse o recogerse. Lat. Peiaurum,
polgaca. [Vid. pulgada]
polilla Polilla En algunos lugares llaman también á las hijas polillas.
polo. Polo.
polo, Pollo.
polo. Ponerlo.
polo. Por el, en lugar de por ó. polpa. Pulpa.
polveáro. El que trafica en pul-, pos.
polvo. Polvo.
polvo. Pulpo.
pólvora. Pólvora.
polvorento. Lleno de polvo.
poma. Manzana, hoja del maíz.
pomar. Pomar, poblado de manzanos, de arboles frutales. [Vid. puntar]
pomar i ño. Lugar donde hay muchos manzanos o arboles frutales. [Vid. pumariño]
pomba Paloma.
pombai. Palomar, lugar conde
abundan palomas, pon-miña. Palomita, pombo. Especie de raya, pombo. Palomo, ponente. Poniente, ponía. Rama, brazo del árbol, ponte. Puente, pontclla. Pontón, poner. Poner, popa. Popa, populoso. Populoso, por de loe Con cufkultad, rara
vez. por. Poner, por. Por.
porbaija. Acodo, mugrón, porbaijar. Mugronar. porbaixa. [Vid. baixaj perca. Puerca, porco. Puerco.
porcon. Puerco, sucio, cochino, porfioso. Porfiado, porqueiro. Porquero, porquería Porquería.
porquíña Pucrquczuela. porquiño. Puerquezuelo. porreta. Porreta, porrón. Perno, porrón. Porrón, porta. Puerta.
portado. Bien puesto, decente, lujoso.
portal. Portal.
portalón. Por.alon.
porteiro. Portero.
pórtela. Portezuela, entrada estrecha.
portelina. Portezuela, entrada estrecha.
pórtelo. Portillo.
porter. Pertenecer, tener parentesco.
portería. Portería,
porrina. Portezuela.
posíbilidadc. Posibilidad.
posponer. Posponer.
pospór. Posponer.
posposto. Pospuesto.
poste. Poste.
póstela. Postilla.
postema. Postema.
posteria Conjunto de postes.
posteridade. Posteridad.
postigo. Postigo.
postino. Poste pequeño, mojón, coiumnita.
posto. Destino, puesto.
posto. Puesto, colocado.
postreiro. Postrero.
potage. Potage.
pote. Chichón, tolondrón, burujón, bollo.
pote. Vasija de hierro con tres pies y un aro,
pote, a. Con abundancia, a manta.
potestade. Potestad, potra. Potra, potroso. Potroso, pouco. Poco.
poulcíra. Libre, sin crias, ma-cnorra.
pouquiño. Poquito.
pousa. Quinta, granja, lugar; pr." la casa murada.
pousada. Posada.
pousadeiro. Posadero.
pousar. Posar, deponer la carga
pouso. Poso, sedimento.
pouta. Mano del gato.
poutega. Hipocisto, cisto, car-poza, codeso.
povo. Pueblo.
povoado. Poblado.
povoar. Poblar.
povolo. Poblado, se aplica especialmente a las plantas, familia.
poza Poza.
pozo. Acodo.
pozo. Pozo.
prabo. Pargo.
pracer. Placer.
prado. Prado.
praga. Plaga.
prago. Pescado mayor y mas ancho que el besugo y del mismo color. Tiene la cabeza mas abultada que la pragueta. Pargo. Sparus annularis.
pragueta. Pescado mas ancho que el besugo y de color igual.
p ran ta. Planta.
pranto. Llanto.
prata. Plata
prateiro. Platero.
pratica. Practica.
praticante. Practicante, pratico. Practico, pratiño. Platillo, prato. Plato, praza. Plaza.
prca. Cuerpo muerto de cualquier cuadrúpedo, presa, picaro (por corrompido}.
prebenda. Prebenda.
precatar. Prever, sentir.
precebes. Pies de cabra-preces. Preces.
preciosidade. Preciosidad.
precipicio. Precipicio.
preciso. Preciso.
precurar. Cuidar, asistir, buscar con ansia.
precuro. Cuidado, asistencia, solicitud, ¡a acción de inquirir ó buscar con ansia lo que se desea.
predicar. Predicar. [Vid. perci-car]
prenunciar. [Vid. pronunciar]
preñada. Preñada.
prepararnento. Preparación.
presa. Puñado.
presa. Presa.
presa, de. De priesa.
presente. Manzana pequeñita que llaman también repi-naido.
presente. Presente.
presentimento. Presentimiento.
presentiño. Genero de manzana muy pequeñita y ce exquisito gusto.
presidente. Presidente.
presidio. Presidio.
preso. Cuajado.
preso. Preso.
preste. Prests.
presto. Presto.
presumido. Presumido.
pretenden te. Pretendiente.
pretino. Muy cerca.
prétioo. Negrillo, negrito.
preto. Cerca, poco distante.
prcto. Negro.
prezado. Preciado, vanidoso.
prezo. Precio.
prima. Prima.
primaveira. Primavera.
primeira. Primera.
prunciro. Primero, antes de
nada, primo. Primo, primor. Primor, prísionciro. Prisionero, privilegio. Privilegio. [Vid. pri-
vilejo]
privilejo. [Vid. privilegio] proa. Proa, proba. Prueba, probabilidade. Probabilidad.
probé. Pobre, probeza. Pobreza, probicace. Probidad, precitado. Prevenido, sobre aviso.
procatarse. Apercibirse, prevenirse, recelarse.
procedimento. Procedimiento.
procsimidade. Procsimidad.
prodiga i idade. Prodigalidad.
prodigio. Prodigio.
profanar. Profanar.
profanidade. Profanidad.
prófugo. Prófugo.
profundidade. Profundidad.
proia. Bolla grande y aplastada de maiz.
prolcgo. Prologo.
prolijo. Prolijo.
prologo. Prologo. * .
prolongamento. Prolongamiento.
prometimento. Prometimiento.
pronome. Pronombre.
pronostico. [Vid. pernostico.]
pronto. Pronto, protxnxs.
pronunciar. Pronunciar. [Vid. prenunciar]
proponer. Proponer.
propór. Proponer.
proposta. Propuesta.
proposto. Propuesto.
prorata*1'. Prorata.
proseguimento. Proseguimiento.
prosperidade. Prosperidad, prospeuto. Prospecto, proteger. Proteger, protestar. Protestar, protocolo. Protocolo, proveito, Provecho, proveitoso. Provechoso.
providencia. Providencia, provincia. Provincia, provocativo. Provocativo, próximo. Prójimo, prudenza. Prudencia, pmido. Comezón, pruir. Picar, escocer, pruma. Pluma, prumeiro. Plumero, púa. Púa, pubricar. Publicar, puearo. Puchero, pucha. Gorra, pucheíro. Puchero, pudor. Pudor, puerílidade. Puerilidad, pufista. Petardista, pufo. Petardo, pugna. [Vid. puna] pujanza. Pujanza, pujavante. Pujavante. pulga. Pulga.
pulgada. Pulgada. [Vid. polga-da]
pulgar. Pulgar, pulgón. Pulgón, pulgueira. Pulguera. pulgucnto. Pulgoso, pulguiña. Pulguilla. pulmonía. Pulmonía, pulo. Salto, impulso.
pulpito. Pulpito.
pulpo. Pulpo.
pulso. Pulso, muñeca.
pumar. V. pomar.
pumariño. [Vid. pomar iñc^
puna. Pugna. [Vid. pugna]
punir. Punir, castigar.
punteiro. Lo que esta de punta, o apuntando, y mas especialmente el tubo principal de la gaita. Puntero.
puñado. Puñado.
puñal. Puñal.
puñalada. Puñalada. [Vid. puñe-lada]
puñeiada. [Vid. puñalada] puñete. Puño, el de las mangas, puño. Puño.
pupa. Negocio huero, que da trabajo y ninguna utilidad. Engaño.
pureza. Pureza.
purga. Purga.
purgatorio. Purgatorio.
puridade. Pureza, puridad.
purificar. Purificar.
puro. Puro.
putañeiro. Putañero.
putega. V. Poutega.
quebradura. Quebradura. [Vid.
crevadura] quebranto. Quebranto. [Vid.
crevanto] queda. Quieta, silencio, calma,
queda, quedo. Quieto.
ranaca. Trozo de pescada con la
cola, la cola, rabadilla. Rabadilla, rabeca. Rabel, rabclar. Recortar, rabiar. Rabiar.
rabichar. Cortar lo que cuelga,
despuntar, cercenar, rabicho. Rabito. rabicho. Recorte, sobrante, rabicira. Yncomodidad. rabino. Rabito. rabo. Rabo, rabón. Rabón, rabudo. Rabudo.
con ese objeto a recorrer la
comarca, quilla. Quilla, quina. Quina, quince. Quince.
quino. Nombre que se da a los cerdos.
quinquenio. Quinquenio.
quinta feira. Jueves.
quintal, Quintal.
quinteiro. Corral.
quinto. Quinto.
quiñón. Quiñón.
quitasol. Quitasol.
quite. Libre, esento.
quites*, as, os. V. parias, sobras.
quizá. Quizá, quizas, quizáis. Quizá, quizas, quizaves. Quizá, quizas.
rabuja Rabito delgado, morriña, se dice especialmente de los gatitos. rabujento. El que tiene rabo y
tiene morriña, rabuñada. Araño, rabuñado. Arañado, rabuñar. Arañar, rabuñazo. Arañazo, rabuño. Rasguño, ración. Ración, racional. Racional, racioneiro. Racionero, racha. Raja, rafa rachadura. Rajadura, acto ce rafear.
rachar Rasgar, rajar, rafear, raido. Terrible, revoltoso, se
dice de los niños, raiña. Ralla11, raiz. Raiz, raizada. Raigambre, ralo Cárabo, ralo. Raro, rallar. Rallar, rama. Rama.
ramallada. Ramage, ramojo.
ramalleira Ramada.
ramal ¡cte. Ramillete.
ramalio. Rama desgajada, o seca.
ramalloso. Ramoso.
ramiño. Ramito.
ramo. Ramo.
ran. Rana.
rancho. Cerdo.
rancho. Rancho.
randearse. Columpiarse.
ran d ce i ra. Columpio.
ranqueiro. V. cambon.
raña. Miserable.
rañadeira. Instrumento de rascar para hacer el jable. rañar. Rascar, rañento. Miserable, rapacina. Muchachita. rapaciño. Muchachito, rapada, Dos ferrados, rapadura. Rapadura, rapar. Rapar, rapaz. Rapaz, muchacho, rapiñar. Rapiñar, rapiñeiro. El que rapiña, raposino. Zorrillo, raposo. Zorro, raro. Raro, rascadura. Rascadura, rascar. Rascar.
rasgado. Rasgado, el encaje que se abre en la ventana para que se ajuste o cierre el bastidor.
raso. Retalito de tela nueva.
rasoira. Rasero.
raspa Raspadura, paleta, badil.
raspadura. Raspadura.
raspalleiro. Ladronzuelo.
raspar. Raspar, < Rebañar >.
raspas. Raspaduras.
rasquexar. Rallar.
rasto. Rastro. [Vid. rastro]
rastreiro. Rastrero, somero a la tierra.
rastrillar. Rastrillar.
rastro. [Vid. rasto]
rata. Rata.
rateira. Ratonera.
ratiño. Ratoncillo.
rato. Ratón.
ra toar Rapiñar, hurtar.
ratoeiro. Rapinerò, ladrón.
raufiñar. Cantar las ranas (en Orense).
raya. Raya. Raya iimpa, raya crabuda, raya sanuaguesa.
rayo. Rayo.
rayón. Rayón.
razón. Razón.
real. Real.
realidade. Realidad.
reas. Reales.
rebaixar. Rebajar.
rebanda. Rebanada.
rebañar. Arrebatar.
rebaño. Rebaño.
rebelde. Rebelde, inquieto, revoltoso. [Vid. rebeltcj
rebekc. [Vid. rebelde]
rehería. El conjunto de piedras pequeñas para muros y mampostena, ripio.
rebo. Piedra pequeña para cubrir huecos en la manipostería y para muros, ripio.
rebotada. El acto de rebolar.
rebotadas, a. A rodar ó rodando por e! suelo, a goloes de rebelo.
rebolar. Arrojar el rebolo, el rollo.
rebolar. Pasar el rasero.
rebolar. Rodar por d suelo.
rebolído. Removido, recompuesto. [Vid. rebulido]
rebolír. Remover, recomponer.
rcbolizo. < El ac;o de revolverse una porción de cosas, y el movimiento de la multitud, hormigueo >. Agitación, movimiento sordo que causa algún raido o estremecimiento que lo da a conocer, etc.
rebelo. Palo rollizo con que se suelen derribar ios erizos de los castaños, rollo.
rcbolo. Rasero.
rebolo. Se aplica al que es pequeño y grueso como un trompo.
rebulcar. Saltar, enredar alegremente los niños.
rebulido. [Vid. rebolído]
reb-jür. < Rebullir >, saltar, revolverse.
rebuscar. Rebuscar.
rebusco. Rebusca.
rebustez. Robustez
recachado, Abierto, empavonado, descarado, satisfecho de si mismo.
recachar. Abrir.
recachar. Volver a cachar.
recadar. V. arrecadar.
recaco. Recado.
recaer. Recaer. [Vid. recair]
recair [Vid. recaer]
recalcadura. Recalcadura.
recalcar. Recalcar.
recear. Recelar.
recebimento. Recibimiento.
recen. Recién, recientemente.
recen der Dar buen olor, trascender. Descender51.
recente. Reciente.
recco. Recelo.
receoso. Receloso.
recesar. Asentarse, endurecerse, rehacerse.
recesigo. [Vid. receso]
receso. Asentado, añejo, duro. [Vid. recesigo]
recibo. Recibo.
redamar. Reclamar. [Vid. re-
cramarj reclamo. [Vid. recramo] recobramento. Recuperación, recolledor. Recogedor, recollcito. Recogido, rccoller. Recoger, recollido. Recogido. rccoUimento. Recogimiento, recomponer. Recomponer, recompór. Recomponer, recomposto. Recompuesto, reconecer. Reconocer [Vid. re-
coñecer] recontar. Recontar, reconvir. Reconvenir, reconecer. [Vid. reconecer] recordar. Recordar, recordó. Recuerdo, recorrer. Recurrir.
recortado. Recortado.
recramar. [Vic. reclamar]
recramo. Reclamo. [Vid. reclamo, re chamo]
recrear. Recrear.
recreo. Recreo.
rectitude. Rectitud.
recua. Recua.
recuar. Recular, cejar.
recurso. Recurso.
rechamante. Chillón.
rechamar. Reclamar, llamar la atención una cosa chillona.
rechamo. [Vid. recramo]
recheo. Relleno, demasiado lleno.
redada. Redada.
redaño. Redaño.
rede. Red.
rededor, ó, a. [Vid. redor] recello. Redaño, pedazo de red. redentor. Redentor, rediña. Redecilla, redondar Redondear, redondiño. Redondito, redondo. Redondo, redor, 6, a. Al rededor. [Vid.
redor] redro. Redro, otras, refacer. Rehacer, refán. Refrán. [Vid. refrán! refeito. Rehecho, refer.cedor. Lo mismo que fsrt-
dedor.
refender. Volver á hender, hender.
refendido. Hendido repetidas veces.
refendúnento. El acto de hender, de repetir la hendidura, referver. Rehervir, refitorio Refectorio.
rcf.exo. Reflejo.
refiuxo. Reflujo.
refoígar. Recobrar aliento, holgarse, gozarse, respirar.
refolgo. Aliento, respiro.
reforzó. Refuerzo.
refrán. [Vid, retan]
refrega. Refriega.
refrescar. Refrescar.
refugado. Desechado.
refugar. Desechar, despreciar.
refugio. Refugio.
refugo. Desecho.
refundir. Retundir.
rega. Riego.
regadeira. Regadera.
regadío. Regadío.
regalado. Regalado.
regalar. Regalar. Regalar os olios, abrirlos mucho y pasearlos por los circunstantes.
regalarse. Pasarlo bien.
regaliza. Regaliz.
regalo. Regalo.
regañado. Abierto, agrietado.
regañar. Regañar.
regañarse. Agrietarse.
regar. Regar.
regasado. E\ regazo lleno.
regaso. Regazo.
regateira. Regatera, regatona.
regazo. Regazo.
reger. Regir.
regirr.e. Régimen.
regimentó. Regimiento.
registo. Registro.
régo. Regata.
regoa. Regla.
regra. Regla.
regueiro. Regata, surco.
rcgularidadc. Regularidad.
reí. Reí.
reir.0. Reino, reís. Reyes, reiscñor. Ruiseñor, reixa. Reja.
rejer. Tener resistencia, resistir, tener rejo.
rejo. Rejo, brío, fuerte.
réla. Lagaña, miserable.
relanzo. Rodeo descansado. En relanzo, se dice de ia subida a una altura empinada faldeando y rodeando la cuesta para hacerla menos sensible.
relar. Tascar el lino, pasario por el rélo (espadilla) rallar, etc.
relaxar. Relajar
relear. Regatear, porfiar.
relente. Relente, roció.
releon. Porfiado.
reliquia Reliquia.
relio. Cuerda con un gancho para atar los haces, o orillo o tira, etc. para sujetar los calzones por la cintura; vencejo.
re.o. < Cisco >. Fragmentos de lo que se roza, lima, etc. Instrumento para ablandar el lino, es como espadillas fijas. V. tascón.
relon. El uitirno residuo que queda de la harina, salvado.
reloucar. Desesperarse, irritarse.
reloxeíro. Relojero.
relucente. Reluciente.
remagarido. Marrido.
remangar. Remangar.
remate. Remate. ó remate. Por remate, por ultimo, al fin.
remedar. Remedar.
remedio. Remedio.
remedo. Remedo.
remcla. Lagaña.
126
remelaco. Legañoso, remelor.. Legañoso, remendar. Remendar, remendó. Remiendo, remesa. Remesa, remexer. Revolver, remexido. Revuelto, mezclado, remo. Remo.
remocr Remoler, volver á moler. Rumiar.
remoiño. Remolino, olla. [Vid. remuiño]
remollar. Remojar.
remollo. Remojo.
remorder. Remorder.
remordimento. Remordimiento.
remorso. Remordimiento.
remoto. Remoto.
remozar. Remozar, rejuvenecer.
rempuxar. [Vid. repuxar]
rempuxon. Rempujón.
remuiño. [Vid. remoiño]
renacer. Renacer.
renda. Renta.
rendeiro. Rentero.
render. Rentar, producir, durar.
rendible Durable, que no se
gasta pronto, rendímento. Rendimiento, renegado. Renegado, renger. Renegar, refunfuñar,
maldecir, ren orne. Renombre, renovamento. Renovamiento,
renovación, rens ou rens. Ríñones, renta. Rc.ua. renteiro. Rentero, reo. Reo, pez id. reo. Reo.
repartunento. Repartimiento.
repaso. Repaso, repaso, pan de. Picón. repender. Sentir el tiempo la
madera, humedecerse, pandear, hinchar, resentirse.
[Vid. arrepender] repicar. Repicar, repinaldo. (•lanzada pequeñita
que llaman también presente
en Galicia repinicar. Repicar, menudear el
loque y con gracia, repisa. Desplomo, repisa. Lo que se deja de csceso
para edificar encima ce los
cimientos, etc. repisar. Desnivelarse la pared
del edificio, pandear, replicar. Replicar. [Vid. repri-
car]
repoÜño. Repollito.
repolo. Repollo.
repoludo. Regordete, de hechura de repollo, repolludo, rollizo.
reponer. Reponer.
reponerse. Reponerse, oponerse.
repor. Reponer.
reposta. Respuesta. [Vid. res-posta]
repousado. Reposado.
repousar. Reposar.
repouso. Sedimento, el acto de reposar.
reprender. Reprender.
repricar. [Vid. replicar]
repunar. Repugnar.
repuxar. Rempujar. [Vid. rempuxar]
requeimado. Requemado.
requeimar. Requemar.
requentado. Recalentado.
recuenta.-. Recalentar, requentc. Recalien:e requerido. Requerido, requerimento. Requerimiento, res. Res. resaca. Resaca, resaibo. Resabio, resarcimento. Resarcimiento, rescoldo. Rescoldo, reseco. Reseco.
resender. resendor Trascender, etc. d. s. .
resentimento. Resentimiento.
reserva. Reseña,
reseso, Duro, sentado. Rassis, ir.
resina. Resina.
resínente. Resinoso.
resio. El espacio en que tiene derecho una cosa tirme o raíz para poder servirse, o impedir que dentro de tal espacio se le dañe. Por ejemplo un muro propio tiene ce resto la 41 parte de su altura, y en ese espacio nadie puede cavar ni plantar cosa alguna, porque peligrarian los cimientos, y no quedaría espedito el transito para reparar el muro, etc. Lo mismo se dice ce una casa, de un árbol y semejantes. Gavia,
resistir. Resistir.
resma. Resma.
rescar. Resonar.
resolio. Rosoli.
respeíto. Respeto.
respeuto. Respecto.
respirar. Respirar.
respiro. Respiro, respiradero.
resplandcccnte, Resplandeciente.
responsabílidade. Responsabilidad.
rcsposla. [Vid. reposta* resta. Sarta.
restar. Restar, plomar la pared hacia dentro.
restejar. Arrastrar, ir arrastrando, colgar tocando al suelo.
resteva. Rastrojo. [Vid. res-treva]
restituir. Restituir.
resto. Resto.
restreva. [Vid, resteva]
resucitar. Resucitar.
resultar. Resultar.
resumar. Rezumarse.
rrsurdir. Reproducirse, aparecer, surgir, etc.
resurgir. Reaparecer, resucitar, levantarse.
retallar. Hacer tajadas.
rctardamento. Retardación,
rctcllado. Retejado.
retclladura. Retajadura,
retcllar. Retejar.
retello. Retejo.
reter. Retener.
retirado. Retirado.
retoque. Retoque.
retorcer. Retorcer.
retorcido. Retorcido.
retorno. Retorno.
recorto. Retorcido.
retranca. Retranca.
retrato. Retrato.
retrucar. Volver á trucar, contradecir, replicar.
retundir. Desbastar los pinos con la azuela de pie.
reuma. Reuma,
revendedeira. Revendedora.
rever. Sentir e! tiempo la madera u otra cosa, humedecerse por ser de mala corta, ó estar mal curada. Revenirse, rezumar. [Vid. revir]
reverendo. Reverendo.
revés. Revés. ¡Vid. ríves]
revesado. Revesado.
revir. [Vid. rever]
revirar. Volver, dar vuelta.
reviretc. Ribete.
revolizo.V. rebolizo.
revolta. Revuelta.
revolto. Revuelto.
rcxx Reja.
rexo. Brio, rejo.
rexon. Chicharrón.
rezadeiro. Rezadero, rezador.
rezar. Rezar.
ria. Ria.
riacho. Riachuelo, ribeira. Ribera.
ribeirano. Riberano, del Ribero.
[Vid. ribeirao] ríbeirao. [Vid. ribeirano] rico. Rico, rifar. Rifar, reñir, rigor. Rigor, rijo. Fuerte, puro, ril. Riñon, riles. Ríñones.
rilla chavos. Tacaño, [...]**
puño, rilladura. Roedura, rillar. Roer.
rimeira, rimeiro. Rimero.
rinchar. Relinchar.
rinchon. Caballa.
rinchon. £1 que relincha mucho, también se aplica a! que se ríe con frecuencia, burlón.
ringle. [Vid. ringre] ringre. Ringle. [Vid. ringle] ringreiro. Ringlero, renglón, ríngron. Renglón, rio. Rio.
rióla. Rueda, rolde. En, a ñola. Rolde*.
riosta. Traviesa larga para asegurar una división de tablas, ripa. Ripia.
ripar. < Poner las ripias >. Cubrir de ripias la armadura, ó armazón del tejado.
ripotc. Panecillo redondito de medio cuarterón.
rir. Reír.
risa. Risa.
risca. Raya.
riscadura Raya.
riscar. Rayar profundizando.
risco. Riesgo. A risco, a riesgo.
risque, a. A pique.
ríves. [Vid. revés]
robalíza. Robaliza, lisa, Perca ni-loiica,
robalo. Robalo, Perca ¡abrax.
robustez. Robustez.
roca Rueca. Sábado a noite María toma a roca, contra las haraganas.
roció. Rocío.
roda. Rueda.
rodaballo. Rodaballo. Pleuronec-tes máximas.
rodage. Rodaje.
rodcamento. El acto de rodear.
rodeíra. El surco que deja la rueda, carril.
rodízío. Rodezno, compuesto de paletas - alabes - c. penas. [Vid. rodizo]
rodizo. [Vid. rodizio]
rodo. Ruedo.
rodo. Ynstrumento de labradores a manera de rasero de media luna o semicírculo, con el cual reúnen el grano de las eras. < Ynstrumento que se compone de un palo o y en el estremo una rodaja, con el cual se calca la uba pisada en el lagar para que se cueza bien y no se interrumpa o cese el herbor>. [Vid. rodro]
rodro. [Vid rodo, rasero]
roer. Roer, sufrir.
rogativa. Rogativa.
rolar. Rodar. También se usa en
castellano, v.g. roló el viento
al sur, etc. roldana. Roldana, rolciro. Riba, ribazo, rolete. Rodillo, romage. Romería, romana. Romana, romeiro. Romero, romero. Romero, arbusto, rompido. Rompido, rompimento. Rompimiento, roncar. Roncar.
ronco. Ronco, ronquido, ron-con.
roncollo. El que tiene solo un testículo. Ciclan, monotcste.
roncon. Roncon.
ronqueira. Ronquera.
roqueiro. Rocadero, rocador, capillo.
rosa. Rosa.
rosal. Conjunto de rosales, rosario. Rosario, rosca. Rosca, rose: ra. Rosal, rosquilla. Rosquilla.
rosto. Rostro. [Vid. rostro]
rostro. [VÜ rosto]
roto. Roto.
rotólo. Rotulo.
roubado. Robado.
roubar. Robar.
roubo. Robo.
rouco Rosco.
roupa. Ropa.
roupeiro. Ropero.
roupiña. Ropita, ropilla.
roupon. Ropón.
roxa. Pintarroja5*.
roxcnte Rusiente, enrojecido,
hecho ascua, roxo. Rojo, nía. Calle.
sa ou sá. < Siembra, postura, sazón >. Usase entre labradores para distinguir las épocas mas ó menos tempranas en que se echa el fruto: asi al que se puso en la 1* época se llama de Ia sa, al de la 2* de 2a sá, aldela3"de3a sa, etc. etc.
sábalo. Alacha, sabcl. Sábalo pequeño, sánenla. Sábalo pequeño, sabenza. Sabieza, sapiencia, sabiduría, sabia. Hechicera, saga, sable. Sábalo, alacha, sable. Sable. [Vid. sabré] saboca. [Vid. saboya] saboga. [Vid. saboya] sabor. Sabor.
ruada. Reunión de gente para
charlar y divertirse, ruado. Divenido, bullicioso, ruar. Divenirse, ruar, rubioca Doncella, pez. ruda. Ruda, rodo. Rudo.
ruge-ruge. Rumor, runrún.
rugir. Rugir.
ruido. Ruido.
ruin. Ruin.
alindarle. Ruindad.
rula. Tonola
rumiar. Rumiar.
rasas. Canas.
ruso. Canoso.
rustico. Rustico.
sabor i do. Saborcillo.
saborido. Sabroso.
saboya. Saboca, saboga pez parecido al sábalo, pero de mal gusto y nocivo. [Vid. saboca. saboga]
sabré. [Vid. sable]
sabugo. Lo blanco y arraigado de las uñas.
sabugo. Saúco.
sabuguciro. Saúco.
sacerdote. Sacerdote.
sacramento. Sacramento. [Vid. sacramento]
sacrilegio. Sacrilegio.
sacristán. Sacristán.
sacristía Sacristía
sacudidura Sacudidura.
sacudimento. Sacudimiento.
sachadura. Sachadura.
sachar. Sachar.
sachiño. Sacho pequeño, escarda.
sacho. Sacho.
safra. Bigornia, o ayunque de los
herreros, sagramento. [Vid. sacramento] saíbo. Malgusto, resabio, saida. Salida, saido. Salido, sail. Saín. [Víd. saín] sain. [Vid. sail] sai.-. Salir, sal. Sal.
salamantiga. Salamandra, salario. Salario.
salga. £1 ano de salar y el caldo
de sal ó salmuera, salgadciro. Saladero, salgado. Salado, salgar. Salar, salgueiral. Sauzal, saiguciro. Sauce, salida. Cachonda, deshonesta, salina. Salina salitre. Salitre, salitroso. Salitroso, salmoira. Salmuera, salmón. Salmón, salmonete. Salmonete, salobre. Salobre, saloucar. Soltar el hipo, hipar, salouco. Hipo.
salouquear. Salpicar, desbordar el liquido con el movimiento, bazucar.
salpicar. Salpicar.
salpicón. Salpicón.
salpimentar. Salpimentar.
salpresar. Salpresar.
salpreso. Salpreso.
salta sebes" saltar. Saltar, saltíño. Sal tito.
salupir. Salpicar, manchar, fastidiar.
salvado. Salvado.
salvador. Salvador.
saivage. Salvage.
salve. Salve.
sama, samba Sama
sámago. Albura, la parte mas blanda del árbol, !o arraigado y delicado de las uñas.
sambisuga. Sanguijuela. [Vid. sanguisuga]
samborca. V. saboya
samo riña. V. z amo riña.
sampurrar. Azuzar.
san. San.
san. Sano.
san cris tia. Sacristía.
sandio. Sandio.
sangoviño. Arbol frió. Echa sus bayas negras en ramilletes como sauce, y tiene dentro un solo hueso redondo y muy duro. Virga sanguínea.
sangra. Zanja
sangre. Sangre.
sangrento. Sangriento.
sangría. Sangría.
sanguino. Sanguíneo. [Vid. sanguino, adx.]
sanguino. [Vid. sanguino]
sanguino. Arbol que nace en parajes húmedos y tiene la madera algo sanguinosa, y se trabaja con facilidad por ser muy flecsíble y correosa, sirve para ruecas, cucharas. Alazcrnus trizo ¡cus. Echa una frutilla negra pero que tiene dentro tres huesos durísimos y aludiendo a eso se cüce en latin Aiatemus tritoicus.
sanguisuga. V, sarr.bisuga.
sanicade, Sanidad.
sanmartiño. Gallo.
sar.teiro. El muy devoto de los santos.
santiño. Santito.
sapino. Sapillo.
sapo. Sapo, escuerzo.
sapo concho ó cuncho. Galápago.
sapon. Mandil, pretina.
saquiño. Saquito.
sarabia. Pedrisco.
sarabullido. Sarpullido.
sararnajo. Jaramogü.
sardina. Sardina, Sardina que leva o gato gandida vai Sor-diña da moura ou da moira, sardina salada.
sardiñeiro. Sardinero.
sardoso. [Vid. sargoso]
sarelo. Yrjstrumento para formar las madejas, aspa, sarillo.
sargo. Sargo.
sargoso. Sucio, asqueroso, con morriña, manchado, pecoso. [Vid. sardoso]
Sarniento. Sarmiento.
sarna. Sarna.
same. Sarna.
sámenlo. Sarnoso.
sarracina. [Vid. serracína]
sarreta. Jarreta.
sarrido. Sitio arenoso.
sarrio. Sarro, arena.
sartaña. Sanen. [Vid. frigideira]
sartén. Sanen. [Vid. frigideira]
sasentc. [Vid. sesenta]
satisfeito. Satisfecho.
saudade. Tristeza que causa la memoria de un bien perdido, o ausente, ansiedad.
saudsr. Saludar.
saude. Salud.
sazón. Sazón.
seara. Sementera, mies, tierra a labradío.
seba. Broza del mar que se compone de correas [más] anchas que la correóla*3. V.
sebe. Seto.
sebo. Sebo.
seca. Seca.
seca. Sequedad.
secar. Secar.
sedo, Siglo. [Vid. seculo]
secorro. [Vid. socorro]
secreto. Secreto. [Vid. segredo]
secso. Secso.
seculo. [Vid. sedo]
secura. Secura.
seda. Seda.
sedazo. Sedal.
sede. Sed.
sedemo. Sediento.
sega. Siega.
segar. Segar.
segorella. Tomillo.
ségredo. [Vid. secreto]
seguimento. Seguimiento.
segundo. Segundo, y según.
seguranza. Seguridad.
seguridade. Seguridad.
seica. Creo que, v.g. Seiea í!, creo que si. Seique /un eu7, discurro que fui yo?, o crees que fui yo? [Vid. seique]
seicasi. [Vid. seique nsí, seicu'asi]
seifa, Todo el trabajo de una estación, sea para sembrar,
preparar, componer; sea para
la recolección, scimento. Fallecimiento, seiqu'asi. [Vid. seique así] seique. [Vid. seica] seique asi. Asi como asi. [Víd.
seica así, seiqu'asi] seis. Seis.
seiscentos. Seiscientos.
seixal, Sitio donde hay cuarzo o morrillos de piedra dura o guijarros, guijarral.
seixebra. Planta que da flores blancas que crece entre zarzas.
seixiño. Guijarrito.
seixiño. Huevo de pajaro.
seixo. Guijarro.
sella. Balde.
sellar. Sellar.
sello. Sello.
semade. V. asemade.
semana. Semana.
semblante. Semblante. [Vid.
sembrante] sembrante. [Vid, semblante] semeadura. Sembradura, semear. Sembrar, ssmellante. Semejante, scmellanza. Semejanza, scmcllar. Semejar, sementar. Sembrar, sementc. Simiente, sementeira. Sementero, semovente. Semoviente, sempre. Siempre, sen. Gusano, sen. Sien, sen. Sin.
sena. Seña. [Vid. seña] seneira. Cuerda delgada de esparto.
senra. Sema,
senreira. Odio implacable, senseno. [Víd, cenceño] sensibilidadc. Sensibilidad, senso. Sieso, intestino riego, ano.
sentimeoto. Sentimiento, seña. [Vid. sena] seña. Señora, señal. Señal, señeiro. Solo, solitario, señorío. Señorío, dominio, seo. Suyo [Vid. seu] seo ou seo. Seno, r.nus. sepultura. Sepultura, sequío. Sequío.
serán» 6. A la tardecita, al anochecer.
serenidade. Serenidad.
scriedade. Seriedad.
sermón. Sermón.
seródio. Tardío, se dice ce los frutos.
serpe. Sierpe.
serpente. Serpiente.
serra. Sierra.
serracina. Alboroto, sarracina. [Vid. sarracina]
scrrallciro. [Vid. ccrrallciro]
serventía. Servidumbre, se entiende por la de píes ó carro.
servo. Siervo.
sesenta. Sesenta. [Vid. sassntaj sestafeira. Viernes, sete. Siete.
setecentos. Setecientos, setembre. Setiembre, setenta. Setenta, sétimo. Séptimo, seu, Suyo. [Vid. seo, suyo] severidade. Severidad.
siarciro. El parroquiano que acostumbra á comprar en una casa, vecero, marchante.
siasi Asi como asi.
si don. Sabana.
siciro. Especie de sabañones o manchas amoratadas e incha-zon que causa el frío.
silcnzo. Silencio.
silva. Zarza.
silvamacho. Zarza perruna, silva mar. Silva macho, Smilax
áspera. silveira. Zarzal, simplicidade. Simplicidad, sinal. Señal.
sinccl. Sencillo. [Vid. singel]
sineira. Cuerda delgada de esparto.
singel. [Vid sincel]
singular i dade. Singularidad.
sino. Campana, señal.
sino. Sino, destino.
sirin. Paxarito parecido al canario.
sirrio. Cirro.
sisa. Sisa.
sisado. Sisado.
siseiro. Sisero.
siscl. Cincel.
sisimbre. Siümbrium, sisimbrio.
siso, Seso, juicio.
sisudo. De juicio, sesudo.
sitio. Sitio.
sito. Sito, situado.
só. Sobre.
so. Solo, solamente.
só. Soy. [Vid. son, sou]
soa. Cerda, rabo del cerdo continuando el espinazo. Fr. joie. Latin Psoae, arum, musculos de las nalgas bajo el remate de la espina sea. Runrún, rumor, fama. [Vid. sona]
soán. Mal gusto que cobra el tocino por matar en mala sazón con mal tiempo.
soar. Sonar. [Vid. sonar]
soba. Soba
sobaco. Sobaco.
soberbiño. Sobcrbülo.
sobrado. El piso alto de la casa, joyo.
sobrar. Sobrar.
sobras. Sobras.
sobrascadoiro. El palo de so-
brascar.
sobrascar. Revolver la brasa en el horno.
sobre. Sobre.
sobrecarga Sobrecarga.
sobrecello. Sobrecejo.
sobredito. Sobredicho.
sobredourado. Sobredorado.
sobredourar. Sobredorar.
sobrara. Alcornoque.
sobrelumc. Dintel.
sobremaneira. Sobremanera.
sobrenome. Sobrenombre.
sobreparto. Sobreparto.
sobreponer. Sobreponer.
sobrepór. Sobreponer.
sobresair. Sobresalir.
sobresalcntc. Sobresaliente.
sobresalto. Sobresalto.
sobrevir. Sobrevenir.
sobrevivente. Sobreviviente.
sobrigo. Zanja, o varón largo para recibir otros palos travesanos.
sobrino. Sobrino.
socairo, Abrigo del viento donde da el sol.
socalco. El corte ó zanja que se hace en un terreno costanero formando un caballete ó lomo en la parte superior para que la tierra no se corra al inferior, camellón, banca!.
soco. Zueco.
socorro. Socorro. [Vid. secorro] socheira. Piedra interior del
horno, soedade, Soledad, soflameiro. Soflamero, sofrer. Sufrir, sogra. Suegra, sogro. Suegro, sol. Sol. sol. Suela.
solago. Inmersión, sumersión, solaina Solana, ventana solano. Solano, soldada Soldada soídado. Soldado, soldadura. Soldadura-soldar. Soldar, soldó. Sueldo, solcira. Solera soles. Soles, soles. Suelas, soletrcar. Deletrear, solimán. Solimán, solsiño. Solccito, niño como un
sol. soltar. Soltar, solteiro. Soltero, soltó. Suelto, soltura. Soltura, solía Solía, platija sollado. Pavimento empedrado,
enlosado.
sollciro. Sitio donde da el sol a!
abrigo, sollo. Curujo. solioso. Soleado, somanta. Somanta, tunda, sombra. Sombra, sombreiro. Sombrero, sómbrente Sombrío, sombríña. Sombrita. somcllar. Semejar, somente. Solamente, son. [Vid. só, sou] son. Sonido.
sona. Punrun, rumor, fama, < rum rum >. [Vid. sóa]
sonar. Sonar las narices.
sonar. Sonar. [Vid. soar]
soncho. Castaña cocida con cascara o piel.
sonó. Sueño, gana de dormir.
sonrir. [Vid. sorrir]
sonsa. Soma.
soñar. Sonar.
soñó. Sueño, lo que se finge
durmiendo, sopa Sopa, sopciro. Sopero, sopiña. Sopita soprar. Soplar, sopretc. Boquilla para soplar, sopro. Soplo, sorber. Sorber, sorbo. Sorbo, soro. Suero.
sorrir. Sonreír, [Vid. sonrir] sortc. Suerte, sortear. Sortear, sosegado. Sosegado, sostento. [Vid. sustento] soster. Sostener, sotavento. Sotavento, sotrer-ar. Desperdiciar.
sou. [Vid. só, son]
souríl. Sutil, agudo.
soutilobrias. Clase de manzanas parecidas a las camoems. Son mas duras y no tan dulces.
souto. Soto.
sua. Suya. Facer a sua, hacer su
voluntad, vengarse, suar. Sudar. [Vid. sudar] suave. Suave, suhela. Lesna, subida. Subida, sublimidadc. Sublimidad, suceder. Suceder, suco. Sulco.
suchar. Chuzar, empujar el embolo de la geringa.
sucho. El palo con estopas que sirve de embolo a la geringa. V. triquitraque.
suchon. Chupón, intrigante.
sudar. Sudar. [Vid. suar]
sudario. Sudario,
sudor. Sudor. [Vid. suor]
sudrc. El jugo de! estiércol.
sueste. Sudeste.
sufridcíra. Instrumento contra el que se remacha el clavo, porque sufre. Lo usan los caldereros y es como un ocho de hierro.
sufrir. Sufrir, aguantar, sostener.
sugar. Chupar, estraer.
sugota. Bruja que chupa los niños.
suicida. Suicida.
sumerso, a. Sobrecogido, sorprendido, embarazado.
sumir. Empapar, absorver.
sumúigo. Seco, chupado, triste, cabiloso, mezquino.
suor. [Vid. sudor] superfluidade. Superfluidad, superior, Superior, superiorídade, Superioridad, supitaina. Súbita, repentina, de
Subitánea. súpito. Súbito, suponer. Suponer, supor. Suponer, suposto. Supuesto, supremo. Supremo, sura. Peseta.
sura. Voz de que se usa para llamar a las palomas.
surdina, á. A la sordina.
surdir. < Surgir >, alzarse. Sou-dre, francés.
surgir. Levantarse, surgir, aparecer, resucitar.
sur ra. Zurra.
surrichado. De surrzchar.
surrtchar. Espeler el liquido apretando, y asi sale como por geringuillas. Surricba.
suspenso. Suspenso.
suspirar. Suspirar.
sustancioso. Sustancioso.
sustento. Sustento. [Vid. sos-tento]
sustituto. Sustituto.
susto. Susto.
susueste. Sudsudeste.
suterrañeo. Subterráneo.
sutil. Sutil.
sutileza. Sutileza.
tabaco. Tabaco, tabacoso. Tabacoso, taban. Tábano.
tabaqueira. Tabaquera, fusique.
[Vid. tabaqueiro] tabaqueiro. [Vid. tabaqueira] tabardilla. Especie de manzana
llena de manchitas que es de
muy buen gusto, tabardillo. Tabardillo, taberna Taberna, taberneiro. Tabernero, taboa. Tabla. [Vid. tabua] tabeado. Tablado. [Vid. tabua-
do]
taboleiro. Tablero, mostrador, tabua. [Vid. taboa] tabuado. [Vid. taboado] tabuiña. Tab:¡ta. tacaño. Tacaño, taco. Taco, taleigo. Talego.
talcigueiro. Hombrote sin disposición para nada, cascaciruelas.
talentar. Sondear.
talentoso. De mucho talento.
talla. Talla.
tallada. Tajada.
talladeira. Especie de cuña afilada de que usan los caldereros, tallado. Tajado, cortado, tallar. Tajar, cortar, talleiro. Banco, taller. Taller, tallo. Banco, tallo. Tajo.
tallón. Cuarterón de tierra.
tamaño. Tamaño, tamargueira, Tarai, tamariz, tambor. Tambor, tamboril. Tamboril, tamborileiro. Tamborilero, tamen. También, tampa. Tapa tampo. Tapa.
tanguer. Tañer, tocar. Apurar a cualquiera, obligarle por fuerza o ponerlo en jusrw.
tapa. Tapa.
tapadeira. Tapadera.
tapar. Tapar.
tapullo. Taperujo.
tapurne. Urdimbre.
tarabelo. Taravílla, tocho
tarambollo. Taragallo, tranga-11o.
tardeiro. Después de tiempo, retrasado. Anque vena tardeiro. tardiña. Tardecita, tardío. Tardio. tarima. Tarima, tascar. Tascar, tasco. Tasco.
tascon. Instrumento para tascar.
tatexar. Tartajear.
tatexo. Tartajoso.
tato. Tato, tartamudo.
tea, Tela.
tear. Telar.
tecclan. Tejedor.
tecer. Tejer, forcejar, discurrir,
sudar, tecola. Tecla, tecto. Techo.
tetina- Terna, empeño, terquedad, manía.
teimar. Porfiar, obstinarse.
teixo. Se dice del buey o cerdo, castaño oscuro.
teixugo. Especie de puercoespin, tejón.
telia. Teja.
tellado. Tejado.
tellcira. Tejera.
telleiro. Tejero.
relima. Tejita.
tellon. Teja grande o gruesa, ladrillo.
tcmaro. Torpedo.
temeridade. Temeridad.
tempada. Temporada.
temperan. Temprano, precoz.
temperar. Templar, acomodar.
tempereíro. Templador.
tempero. Temple, ten con ten, moderación, templanza, madurez, sazón.
tempestade. Tempestad.
tempo. Tiempo.
témpora. Témpora.
temporada Temporada.
terrrporal. Temporal.
temporal i dr.de Temporalidad.
tempro. Templo.
tenda. Tienda.
tendal. Tendal.
tendedeiro. Tendedero.
tendeiro. Tendero.
ten diña Tienda pequeña ó de poco surtido.
tendo. Teniendo.
tenido. Tiento, sentido, juicio.
tenreiro. Becerrillo de leche.
tenro. Tierno.
tcnta. Tienta.
tentar. Tentar.
tenias, a A tientas, tentó. Tiento.
tentudo. Grueso, doble, incorporado.
teo ou too. Especie de locura, < enfermedad de las ovejas que principian a andar alrededor y enferman aun los demás animales >.
tér. Tener, participar. Da res e teres, altercados. Ter que ver, icres que veres, compromisos, etc.
tereciro. Tercero.
tercio. Cada una de las viguetas,
en que estriba el caballete o
la armadura, tercio. Tercio.
tergo, i. A modo, por la espalda, sin que se pueda librar. Como te colla a tergo\
termo. Termino.
terncira. Ternera.
térra. Tierra.
terrage. f. Terrage". Instrumento de hierro con agujeros para hacer tornillos de rosca. Llaman también asi a los muelles de alambre que tienen los paraguas y otros instrumentos.
terral. Terral.
terrcal. Terrenal.
terreiro. El sspacio donde se trabajan las piedras para meter en obras.
terremoto. Terremoto.
terreo. Terreno.
ten-este. Terrestre.
teso. < Monte alto>, matorral en la altura,
teso. Tíeso.
tesourciro. Tesorero.
tesouro. Tesoro.
testa. Frente, cabeza.
testamento. Testamento.
testeira. Testera.
tcstiño. Cobertera pequeña.
testo. Cobertera.
tesura. Rigidez, dureza por la cual se estira y pone tiesa una cosa.
teta. Teta-tetilla. Queso pequeño que representa una teta.
teto. Pezón, y lo que se le parece.
tetona. Tetona, tetuda. Tetuda.
tetudo. Lo que es de figura de
teta teu. Tuyo, texedeira. Texcdora. tezedeira. Texedora. tezclan. Texedor. tezer. Texer. ti. Tu. tía. Tía. tido. Tenido.
timbareiro. [Vid. timbzrimba] tambarimba Juego de monte entre tahúres. [Vid. timbareiro]
timoeiro. Coyunda. [Vid. loro] tina. Tina. , tinalla. Tinaja, tinga. Raya.
tino. Tino, juicio. Tomar ó uno,
atar cabos, dar crédito, iroa. tinteiro. Tintero, liña. Tíña.
tinento, Tinoso. [Vid. tinoso] tinoso. [Vid. tinento] tio. Tío.
tiradoiro. El iazo de cuero que une el mazo con el mango para majar.
tirafondos. Ynstrumento a manera de tirabuzón de que usan los toneleros para tirar por el fondo ó tempano y encajarlo en el jabíe.
tirape. Tirapie.
tirapuxa. Dificultad, cuestión, pleito, intriga, disputa, etc.
tirar. Tirar, parecerse. Tiralle a seu padre, se parece a su sadré.
tiritar. Tiritar.
tirizo. Orzuelo.
tiro. Tiro, tramo. De un tiro, escalera de uno, dos o reas tiros.
tirria. Tema, odio, tirria.
titiritada. Función de titiriteros.
dtiriteiro. Titiritero.
titolo. Título. [Vid. titulo]
titor.[V¡d. tutor]
titulo. [Vid titolo]
tixeiras. Tijeras.
tó. Espresion que se usa para llamar a un perro. 7o cucho ta, puede ser sincope de soma, y tal vez resto del zho: de los egipcios, que significaba el perro. Canícula Anubis. También se usa para contener el ganado o apartarlo ce algún sitio, etc. Tb vaca ib.
tea, a ou toa, á. A bulto, sin discreción. <a lientas, a ciegas:-'.
tóbelo. Tobillo.
tobo. Cado, madriguera,
tocar. Tocar.
toco. Manco, tocón.
tola. Loca, :or.ta. colada. Locura, tontería, toldar. Toldar, toldo. Toldo, tolcar. Entontecer, tolcírada. Locura, disparar;, toieiron. Alocado, tolcmia. Locura, disparate, t olería. Locura, disparate, toliño. Locuillo. tolo. Tonto.
tolondreirc. [Vid. tolondro]
tolondro. Prominencia, bultito en tabla o piedra. [Vid. to-londreiro]
tolle merendas. Azafrán silvestre. V. outonos.
tolledura. Tullimiento.
tollcr. TulUr.
tollerse. Tullirse.
toilido. Tullido.
tomatero. Tomatera.
tomba. Remiendo.
tombo. Golpe ¿el que cae. A tombos, a golpes llevados contra el suelo, casi rodando.
tomento. Tomento.
tona. Nata. <Tona, cascara >. Na ¡ora da auga, a flor oel agua.
toncleiro. Tonelero.
tonina Atún pequeño.
Copar. Topar, encontrar.
topar. Topetar.
topetada. Testerada, tropezón.
Corada. <Gran trozo >. Trozo de madera que se corta para alguna obra, v.g. para una viga, para puntones, tablas, etc.
torar. DividL' en trozos, torcer. Torcer.
torcida. Torcida, torga. Brezo. V. urce, torgallo. Vencejo grueso y i
torcido, tormenta Tormenta, tomar. Apartar, impedir. Cornear. Tornear, torneira. Tornera, torno. Caño, torno. Espita, caco, torno. Torno, coro. Trozo, Corquesas. Tenazas, torrado. Tostado, torresno. Torrezno, torriña. Torrecilla, tortilla. Tortilla, torco. Torcido. Coreo. Tuerto, falto de un ojo. cós. Tos. tostado. Tostado, total id ade. TotalidacL t o taño. Tuétano, to-ca. Toca, toncado. Tocado, touciño. Tocino, touliña. Tursión. Coupa, Topo, toupcíra. Topo, touquiña. Toquilla, toura. Vaca, tourear. Torear, couro. Toro, couronda. Torionda. tousera*1. Alheña. Ligustrum. era-, eras. Detras, traba!ladeara. Trabajadora, trabailado. Trabajado, traballar. Trabajar, trabal!o. Trabajo, traballoso. Trabajoso, trabar. Morder.
trabar. Trabar, trabe. Viga.
trabucarse. Equivocarse.
trabuco. Trabuco.
trabuco. Tributo, impuesto.
trafegar. Andar en continua agitación y en diferentes trabajos.
trafego. Trafago.
trafico. Trafico.
tragadeiro. Tragadero.
trago. Trago.
traidor. Tra*dor.
traíña. Red, lo mismo que arte.
tralo. Juego en que se forma esta figura en el suelo1'.
tralla. Látigo largo de que se valen los caleseros, cuerda delgada.
trallo. Instrumento de labranza, crampón. Tramposo, tranca. Tranca
t rancho. Alacha Oupea alosa parva.
Crancho. Apodo ce los estudiantes en Santiago, tranqueíro. Travesano, tranquilidade. Tranquilidad, empaliada. Trapacería, trápala, trapallada. Trapería, trapalleiro. Trapacero, trapalón, trapíño. Trapico, trasa. Polilla, trasciro. Trasero, trasno. Duende, trasgo, trasnoitado. Trasnochado, traspe. Traspié.
trasponer. Trasponer. [Vid.
t raspó r] traspór. [Vic. trasnoñer]. traspesto. Traspuesto, tratamento. Tratamiento.
tratante. Tratante.
tratar. Tratar, llevar relación
amorosa, través. Través. A un través, a
una todo junto, una cosa
con otra Cuando se ajustan
muchas cosas, travesciro. Travesero, trebellar. Enredar, trebejar, trcbello. Trebejo, trebinado. Todo aquel espacio a
donde alcanza la harina que
despide el molino, treboada. Tronada, trebon. Trueno, trece. Trece, trecentos. Trescientos, tregoa Tregua. [Vid. tregola] tregola [Vid. tregoa] tremare Tremielga, tremer. Tembla-. tremor. Temblor, trena. Cárcel, t renco Renco, trenla Cárcel.
trenla. Cuerda para amarrar lanchas y botes, trenlles. Parriüas. trepeza. Rebollar, trepía. Trébedes, tollina. Crcpia, Trepa, trepon. Banco de tres píes, tres. Tres, trevo. Trébol. tribunal. Tribunal, tricornio. Sombrero apuntado, trigo. Trigo, trilla. Polilla.
trinca. Cordelillo para atar, trincar. Atar fuertemente, trincar, cortar con los dientes, trinidade. Trinidad.
trinque, co. Flamante, nueveci-to.
trinque!ear. Sonar el metal
cuando cae sobre cosa dura, trinta. Treinta, tripallada. Tripería. :::;>.n Pisar.
trípeiro. Tripero.
triquillon. Chalan, que trueca.
triquitraque. Tirabalas, juguete de niños que consiste en un canuco donde introdu[ccnJ una bola de papel, estopa, etc. y luego apurándola con otra que meten por el estremo opuesto empujándola con una especie de embolo ajustado dispara con nudo el taco.
tris. Tris.
triscar. Triscar, hacer ruido, sonar alguna cosa dura que se quiebra 6 se revuelve con otras.
tristura. Tristeza.
troada. Tronada.
croar Tronar.
trocar. Trocar.
: ro:■.-. Avisado, sutil, malicioso, tro i ta. Troita [Vid. truita] tro:liña. Truchita, trolla. La tablilla ce donde los
albañiles toman la cal con la
paleta para la llana, trompeteiro. Trompetero, trompo. Peón, troncho. Troncho, troneira. Tronera, trono. Trueno, trote. Trote.
croupelcar. Hacer ruido con los pies especialmente con los zuecos.
trouso. Torcedor, tortero. [Vid. trouzo]
trouxa. Mullida de paja que se pone a la espalda para aliviar el peso,
trouzo. [Vid. trouso]
trovisco. Torvisco.
troxel"
trucada. Testerada.
trucar. Topetar.
tniita. [Vid. troita]
trulla. Granero.
trun/o. Triunfo.
tua. Tuya.
tufa. Enea-tufo. Tufo.
tulla. Granero, cilla.
tumballada. Golpe que lleva el que cae a lo largo.
tumbar. Tumbar, tirar una cosa a lo largo, derribar, trastornar el sentido.
rumor. V. leixenso.
cunda. Tunda.
turbar. Turbar.
turbísco. Torbisco.
turbon. Turbión.
turquesas. Tenazas.
turr amonte"
turrar. Forcejear enredando, tirar, tostar.
turras, andar as. Enredar, triscar. '
turruxeiro. Fuerte, se dice del vino que tiene fortaleza.
tute. Juego de naipes especie ce brisca.
tuteiro. Canuto para chupar o sorber.
tutor. Tutor [Vid. titor] tutoria. Tutoria.
ubre. Ubre, ucha. Hucha, arca, ufano. Ufano.
ula? Donde esta esa?, a ver la?, dola?
ulo?. Donde esta ese ó eso?, a
verlo? * últimamente. Ultimamente, ultimo. Ultimo, ulrxage. Ultrage. un. Un, uno. ur.ca. Junto.
ungüento. Ungüento. [Vid. nigüento] un-ha. Una, único. Unico, unidade. Unidad, unido. Unido, urnfornñdade. Uniformidad, unir. Unír. universal. Universal, universidade. UnKersidac. universo. Universo, untado. Untado.
vaca. Vaca.
vacaloura. Ciervo volante, vaca man ¡ña. V. maniña. vacante. Vacante, vacar. Vacar, vacar o. Lechon. vacio. Vacio, vaco. Vacio.
untadura. Untadura, untar. Untar, unto. Unto, untura. Untura-uña. Uña. uñada. Uñada, uñate. Uñeta, uñeiro. Uñero, panadizo, urbanicade. Urbanidad, urce. Brezo, urdidura. Urdidura, urdir. Urdir, urdume. Urdimbre, urgente. Urgente, usado. Usado, usanza. Uso, usanza, uso. Uso. usurx Usura, usureiro. Usurero, usurpar. Usurpar, útil. Util, utilidade. Utilidad, uva. Uva.
v
vacuriño. [Vid. bacuriño]
vacante. [Vid. hadante]
vade. Vade. Llamaban los estudiantes vade mecum. Cervantes, Coloquio de los perros.
Tafo. [Vid. bafo]
vaga. Hijar.
vagar. Vagar. De vagar, lentamente, sin ansia, sin priesa, vagos. Garulla, valado. Vallado.
valceirar. Desocupar alguna cosa.
valdeiro. Libre, sin carga, vacío.
vale. Valle. [Vid. valle]
valedor. Protector.
valente. Valiente.
valentía. Valentía.
valeroso. Valeroso.
valido. Valido.
valímento. Valimiento.
valo. Vallado, murito.
valor. V. varólo.
valor. Valor.
valórente V. virolento.
valle. [Vid. vale]
van. Hueco, distancia entre eos
puntos, cstension. cintura. vanee. Paso de la escalera de
mano.
vao. Vado. A vao, abundantemente, sin parar, vaqueiro. Vaquero, vaquiña. Vaquilla, vara. Vara.
varado. Varado, asombrado.
varagasta. Vardasca.
varal. Varal.
varar. Varar, sorprender.
variña. Varita.
vario. Vano.
varolento. Mohoso.
varólo1,1. Moho.
varón. Varón.
varraco. Verraco.
vasallo. Vasallo.
vaso. Vaso.
vatican. V. batí can.
vau. Vado. A vau, abundantemente, sin parar.
veda. Veda.
vedar. Vedar.
vegetal. Vegetal.
veiga. Heredad.
veira Orilla, vera.
veiral. Orilla, lo que está a la orilla, o al estremo. Se aplica comunmente a la cerca que forman en las heredades las zarzas, sauces, mimbres, cañas, etc.
vela. Vela.
velacho. Velacho.
veíame. Velamen,
velar. Velar.
veleta. Veleta, el sombrero
apuntado del estudiante, veliña. Vehta velocicace. Velocidad, vella. Vieja veliez. Vejez. vellina. Viejccita. velliño. Viejecito. vello. Viejo, vello. Tordo, zorzal, vellouquciro. Vejete, vencedor. Vencedor, vencello. Vencejo, veneexo. Vencejo, vencida. Vencida, vencimento. Vencimiento, venda. Venta, venda, vendar. Vendar, vendaval. Vendaval, ver.ccdeira. Vendedera, vender. Vender, veneno. Veneno, venenoso Venenoso, venial. Venial, venta. Venta
ventaje. Ventaja.
ventajoso. Ventajoso.
ventana. Ventana.
ventar. Ventar, ventear.
ventiño. Vientccillo.
vento. Viento.
ventolera. Vanidad.
ventre. Vientre. De un venire (birmas), gemelos.
ventura. Ventura.
veo. Aguja, eje perpendicular sobre el que rueda ó gira alguna cosa.
veo. Velo.
ver. Ver. Tcr que ver, teres que veres, compromisos, altercados, etc.
verán. Verano.
veras. Veras.
verba. Palabra, locuacidad.
verbal. Verbal.
verbena. Verbena.
verbo. Verbo. En verbo de eso,
tocante a eso. verdade. Verdad, verdasca. Vardasca, verdasquiña. Vardasquilla. verde. Verde.
verdeal. De color verde, se aplica a cieña especie de peras. [Víd. verdial]
verdecer. Reverdecer.
verdejar. Reverdecer, verdear.
verdello. Broza del mar como tafetán.
verdello. Color verde.
verdial. [Vid. vcrdealj
verdor. Verdor.
verdura Verdura.
verea. Vereda. [Vid. veredaj
vereda. [Vid. verca]
verga Verga.
vcrgallo. Vergajo, verme. Gusano, verronda. Verrionda, verruga. Verruga, verruguento. Verrugoso, verruguiña Verruguita vèrse. Cuna, < brezo, brizo >.
[Vid. bene] verso. Verso, vertebra. Venebra vertedeiro. Venede.-o. [Vid.
vertedoiro] vertedoiro. [Vid, venedeiro] vertente. Veniente, verter. Verter, ververecho. V. birbiricho. vesgo. Bizco, vespera. Víspera, veste. Veste, vestido, vestido. Vestido, vestir. Vestir.
vexiga Vejiga. [Vid. vixíga] vez. Vez.
vezada. Trabajo que se hace de una vez. También se llama asi la heredad a labradío.
vezar. Viciarse, acostumbrarse.
vezo. Vezo, costumbre, etc.
via. Via, camino.
viajar. Viajar.
viaje. Viage.
viajeiro. Viajero.
viatico. Viatico.
víbora. Víbora.
vicario. Vicario.
viciar. Viciar.
vicio. Vicio.
víctima. Víctima. [Vid. vitima] victoria. [Vid vítoria] vichdocrego. [Vid ouropen-
dola] vida Vida.