Anxo González Guerra//Vitoria Ogando Valcárcel catedráticos de galego xubilados

Lingua Galega e Literatura. 2º Bach. ABAU


Proba de Avaliación do Bacharelato para o Acceso á Universidade

XUÑ0 2017

LINGUA GALEGA E LITERATURA II

OPCIÓN A

O gastrónomo estaba francamente anoxado. Pediu a conta para marchar canto antes. Co enfado, comezaba a revolvérselle o estómago. Naquel restaurante eran uns simples traficantes de comida e iso el non o soportaba. El, Cordón de Ouro da Gastronomia Hispánica. Pedira un dos pratos máis delicados, lacón con grelos e nata feitos na súa propia xelatina, recheos con pasas gratinadas e servidos con culi de perdiz aromatizado de lombarda e castañas do Courel, e estaba francamente mal preparado. Pareceulle especialmente reprobable o exceso de cocción nas patacas, pero tamén lle desagradou o desproporcionado das gornicións. E, por se fose pouco, discutíranllo. A el, que era Pano de Ouro da Escola de Hostalaría de Bordeaux. Así que pagou e saíu do local. O enfado alteráralle o sangue e sentía incómoda a dixestión. Por veces odiaba a súa profesión. Meteuse no coche para afastarse de alí canto antes. Pero polo camiño foise sentindo peor. O enfado provocáballe náuseas. Cada vez que se lembraba do intolerable exceso de cocción das patacas sentía a molestia da comida a fedellarlle no ventre. Coa rabia, estaba empezando a descompoñerse. De súpeto, non puido aguantar máis. Quixo parar o coche para saír, pero non lle deu tempo. Cando se deu conta xa o vomitara todo sobre o volante. Poucas cousas hai máis duras que a vida dun gastrónomo.

Fran Alonso, en Dorna 27 (2001)

1. Por que vomita o gastrónomo? Que imaxe se nos dá del no texto? Xustifica a túa resposta de maneira
concisa, apoiándote en elementos do propio texto. [1 punto]

2. Comenta brevemente o sentido que teñen no texto e a intención con que se usan as seguintes
afirmacións do narrador [1 punto] en azul no texto:

1. Naquel restaurante eran uns simples traficantes de comida.

2. Poucas cousas hai máis duras que a vida dun gastrónomo.

3. Nos últimos anos a gastronomía e a cociña acadaron moita popularidade. Redacta un texto expoñendo
a túa opinión sobre este fenómeno: as súas causas, o que ten de moda pasaxeira ou de cambio cultural
máis duradeiro ... (Extensión aprox. 200-250 palabras) [3 puntos]

4. Poucas cousas hai máis duras que a vida dun gastrónomo. Podería esta comparativa de superioridade
construírse cun nexo distinto de "máis ... que"? Cal sería? Xustifica a resposta e escribe, se é o caso,
como quedaría a oración. [1 punto]

5. Identifica no texto cinco palabras pertencentes ao mesmo campo semántico, das cales unha debe ser o
seu hiperónimo (identifícaa como tal) e as catro restantes hipónimos seus. [1 punto]

6. Responde unha destas dúas preguntas. (Escolle só unha; extensión aprox. 200-250 palabras) [1 punto]

a) O galego: lingua en vías de normalización.

b) O galego no primeiro terzo do século XX: características lingüísticas fundamentais. Contexto
histórico e situación sociolingüística.

7. Responde unha destas dúas preguntas. (Escolle só unha; extensión aprox. 400 palabras) [2 puntos]

a) O teatro do primeiro terzo do XX: Irmandades, vangardas e Grupo Nós.

b) A prosa entre 1936 e 1975: os renovadores da prosa (Fole, Blanco Amor, Cunqueiro e Neira Vilas).


CRITERIOS DE AVALIACIÓN

OPCIÓN A

Pregunta 1: (1 punto) Aínda que poidan responderse de maneira integrada, asígnase 0’5 puntos pola resposta xustificada a cada unha das preguntas. Espérase que o/a alumno/a sexa quen de percibir a imaxe de persoa neurótica ou obsesiva que o autor ofrece do gastrónomo.

Pregunta 2: (1 punto) Valórase que o/a alumno/a coñeza o sentido que teñen no texto os dous enunciados propostos. Particularmente no segundo, deberá percibir o sentido irónico que encerra. Por cada enunciado ben comentado, 0’50 puntos.

Pregunta 3: (3 puntos) Valórase a capacidade para producir un texto que sexa informativo, coherente, ben estruturado, adecuado á situación comunicativa e correcto ortográfica e gramaticalmente. Os 3 puntos desagregaranse en tres tramos de 1 punto cada un, do seguinte xeito:
1) Construción textual: (1 punto). Valorarase:
1.a) A adecuada selección da información, coa presenza da información pertinente e necesaria para que o texto sexa cabalmente comprendido, evitando tanto a súa excesiva previsibilidade (clixés, estereotipos, lugares comúns) como a “orixinalidade” gratuíta.
1.b) A coherencia discursiva: a sucesión de enunciados do texto debe presentar asemade continuidade temática e progresión informativa, e non introducir contradicións.
1.c) A organización da información: estruturación do texto (e.g., introdución, desenvolvemento, conclusións), argumentación, organización en parágrafos.
2) Adecuación léxico-gramatical: (1 punto). Valorarase a capacidade de construción de textos adecuados á situación (formal) en que estes se producen. Requírese un apropiado manexo dos rexistros da lingua, tanto nas escollas lexicais como no emprego das construcións gramaticais. Deben evitarse tanto os trazos propios da oralidade e dos textos espontáneos e non planificados como os que amosan un requintamento afectado. Bo manexo dos recursos cohesivos, tanto gramaticais como léxicos.
3) Corrección ortográfica e gramatical: (1 punto). Valorarase o correcto dominio da ortografía, dos signos de puntuación e da gramaticalidade das construcións sintácticas e das escollas morfolóxicas, desde o punto de vista do galego estándar. No caso de textos cunha extensión manifestamente menor á solicitada, ao punto de dificultar a súa avaliación consonte os criterios expostos, esta circunstancia dará lugar a unha diminución proporcionada da valoración global da pregunta. Non se considerarán os textos (ou partes deles) que carezan da necesaria pertinencia con relación ao tema proposto.

Pregunta 4: (1 punto) Pola identificación da posibilidade de construír esta comparativa de superioridade co nexo máis … ca, 0’50 puntos. Pola explicación desa dupla posibilidade, 0’50 puntos.

Pregunta 5: (1 punto) Outórganse 0’20 puntos por cada palabra axeitadamente identificada, unha como hiperónimo e catro como hipónimos. Deberán ser necesariamente palabras do texto.

Pregunta 6: (1 punto) Agárdase unha resposta concisa e asemade completa, acorde coa propia puntuación da pregunta e co tempo de que se dispón para o exame. Valorarase a adecuada selección e presentación da información máis relevante sobre o tema escollido, evitando as divagacións e as xeneralidades pouco informativas. A pesar de que se trate dunha pregunta formulada sobre un repertorio pechado e previamente establecido, valorarase tamén a produción dun texto persoal e non unha reprodución puramente memorística.

Pregunta 7: (2 puntos) Valorarase a adecuada inclusión dos seguintes elementos sobre o tema escollido:
a) Información sobre o contexto: acontecementos históricos, grupos, influencias, iniciativas, tendencias…
b) Información acerca dos principais autores dun período ou corrente. Esta información non só debe facer referencia ás principais obras senón tamén aos trazos que caracterizan cada un dos autores.
c) Información acerca do que un grupo, autor ou época supuxeron na historia da literatura galega.
Non se considerarán correctas respostas que consistan nunha mera listaxe de autores e obras. A pesar de que se trate dunha pregunta formulada sobre un repertorio pechado e previamente establecido, valorarase tamén a produción dun texto persoal e non unha reprodución puramente memorística.

CORRECCIÓN LINGÜÍSTICA

Ademais dos contidos conceptuais tamén se terá en conta a corrección lingüística do exame, polo que sobre a cualificación global se poderá descontar ata un máximo de 2 puntos por erros. Estes poderán ser:
Moi graves: Solucións alleas ao sistema lingüístico do galego (tempos compostos, mala colocación dos clíticos...). Desconto 0’2 puntos c/u.
—Graves: Solucións ortográficas contrarias á norma lingüística (b/v, h, y), acentuación diacrítica... Desconto 0’1 c/u.
Leves: Solucións galegas alleas ao estándar vixente. Acentuación non diacrítica. Desconto 0’05 puntos c/u. Estas penalizacións non se aplicarán sobre a pregunta 3, pois xa van incluídas na propia valoración da pregunta.




OPCIÓN B

Produción e consumo enchen as nosas vidas. E grazas ó progreso tecnolóxico e á acumulación de capital, só producimos durante media vida, cuarta arriba cuarta abaixo. Agás desgrazas, que sempre hai algunha. Consumidores, porén, sómolo todos dende o berce ata o burato final. E tanto á  hora de producir coma á hora de consumir, un principio informa o noso actuar: obter a máxima satisfacción posible. Agás excepcións, que sempre as hai para calquera regra.

O día da última tractorada, a produtora chairega Carmela da Chousa subiu ós mandos do SAME familiar de 224 cabalos e enfiou cara a Lugo a protestar polo baixo prezo do leite das súas vacas. Logo de arrodear a muralla empoleirada na cabina da súa máquina, a consumidora Carmela paseou as rúas do centro na procura dunha saia nova para estrear na comuñón do seu sobriño. Aínda que lle fervían os ollos por unha peza estampada da marca lalinense Toypes, rematou por mercar outra menos lucida e de marca descoñecida, pero de prezo máis baixo.

Ese mesmo día, a produtora Susa de Valdecales soubo que a empresa na que prestaba os seus servizos, a téxtil Toypes, presentaba un ERE rotatorio por mor da caída no volume de vendas, e que lle ía supor a ela un certo quebranto salarial. De volta á casa logo da xomada laboral, a consumidora Susa entrou no Centro Comercial para facer as compras alimentarías do día seguinte e, no canto do cartón de leite de Pascual -que viña mercando ata o de agora- e vendo como viñan as cousas, decidiuse por un de "marca branca" quince céntimos máis barato.

J. Luis Sucasas, en Vieiros (2009)

1. Indica cal é a estrutura do texto. [1 punto]

2. Expón brevemente a idea que nos quere transmitir o autor co seu texto, máis alá das anécdotas que
relata. [1 punto]

3. Redacta un texto sobre a importancia que teñen o consumo e a produción (ou o consumismo e a
produtividade) no noso modo de vida actual. (Extensión aprox. 200-250 palabras) [3 puntos]

4. Consumidores, porén, sómolo todos (en azul no texto). Compara esa construción con estoutra que o autor non utiliza: Todos somos consumidores. Explica as diferenzas existentes entre as dúas: distinta orde de
palabras, aparición do clítico de acusativo (sómolo vs. somos) e introdución da forma porén. [1 punto]

5. Analiza sintacticamente a seguinte oración: Carmela arrodeou a muralla empoleirada na cabina da
súa máquina.
[1 punto]

6. Responde unha destas dúas preguntas. (Escolle só unha; extensión aprox. 200-250 palabras) [1 punto]

a) O galego: lingua en vías de normalización.

b) O galego no primeiro terzo do século XX: características lingüísticas fundamentais. Contexto
histórico e situación sociolingüística.

7. Responde unha destas dúas preguntas. (Escolle só unha; extensión aprox. 400 palabras) [2 puntos]

a) O teatro do primeiro terzo do XX: Irmandades, vangardas e Grupo Nós.

b) A prosa entre 1936 e 1975: os renovadores da prosa (Fole, Blanco Amor, Cunqueiro e Neira Vilas).


CRITERIOS DE AVALIACIÓN

OPCIÓN B

Pregunta 1: (1 punto) Avalíase a capacidade de comprensión analítica do texto. Agárdase a axeitada identificación das partes en que se organiza o texto e unha breve indicación de como esas partes o estruturan.

Pregunta 2: (1 punto) Avalíase a capacidade de comprensión sintética do texto. Agárdase que o/a alumno/a sexa quen de transcender as anécdotas para captar o sentido real do texto: a través dos nosos hábitos de consumo somos tamén responsables das condicións de produción.

Pregunta 3: (3 puntos) Valórase a capacidade para producir un texto que sexa informativo, coherente, ben estruturado, adecuado á situación comunicativa e correcto ortográfica e gramaticalmente. Os 3 puntos desagregaranse en tres tramos de 1 punto cada un, do seguinte xeito:
1) Construción textual: (1 punto). Valorarase:
1.a) A adecuada selección da información, coa presenza da información pertinente e necesaria para que o texto sexa cabalmente comprendido, evitando tanto a súa excesiva previsibilidade (clixés, estereotipos, lugares comúns) como a “orixinalidade” gratuíta.
1.b) A coherencia discursiva: a sucesión de enunciados do texto debe presentar asemade continuidade temática e progresión informativa, e non introducir contradicións.
1.c) A organización da información: estruturación do texto (e.g., introdución, desenvolvemento, conclusións), argumentación, organización en parágrafos.
2) Adecuación léxico-gramatical: (1 punto). Valorarase a capacidade de construción de textos adecuados á situación (formal) en que estes se producen. Requírese un apropiado manexo dos rexistros da lingua, tanto nas escollas lexicais como no emprego das construcións gramaticais. Deben evitarse tanto os trazos propios da oralidade e dos textos espontáneos e non planificados como os que amosan un requintamento afectado. Bo manexo dos recursos cohesivos, tanto gramaticais como léxicos.
3) Corrección ortográfica e gramatical: (1 punto). Valorarase o correcto dominio da ortografía, dos signos de puntuación e da gramaticalidade das construcións sintácticas e das escollas morfolóxicas, desde o punto de vista do galego estándar. No caso de textos cunha extensión manifestamente menor á solicitada, ao punto de dificultar a súa avaliación consonte os criterios expostos, esta circunstancia dará lugar a unha diminución proporcionada da valoración global da pregunta. Non se considerarán os textos (ou partes deles) que carezan da necesaria pertinencia con relación ao tema proposto.

Pregunta 4: (1 punto) Agárdase que o/a alumno/a saiba explicar coas súas propias palabras a motivación e a transcendencia semántica/pragmática das diferenzas de forma –xa identificadas– entre as dúas construcións propostas. Non se esixe o emprego de termos técnicos como os aquí usados aos meros efectos de harmonización de criterios entre as persoas correctoras. (1) Distinta orde de palabras: fronte á orde non-marcada Su-V-Atr da segunda oración, a primeira amosa anteposición temática do Atributo, presentando os consumidores como aquilo do que se vai dicir algo. (2) Aparición do clítico o/lo sómolo na primeira oración, como produto desa tematización do Atributo (cf. Ti tes o libro → O libro telo ti, con tematización neste caso do CD: aparece igualmente pronome/clítico de acusativo; en condicións normais non). (3) Introdución da forma porén na primeira oración, marca unha contraposición co(s) enunciado(s) precedentes no texto, que non se expresa na segunda, construída sen ese conector. Asígnanse 0’60 puntos pola explicación das dúas primeiras preguntas, estreitamente relacionadas, (a razón de 0’40 + 0’20) e 0’40 pola da terceira.

Pregunta 5: (1 punto) Valorarase a correcta identificación das funcións oracionais e das categorías ou unidades sintácticas que as desempeñan. Admítese calquera modo de representación da análise así como as diversas terminoloxías, sempre que se empreguen de xeito coherente.
Ítems de referencia na corrección (ata 0’20 puntos cada un deles):
1. Carmela: N/FN – Suxeito
2. Arrodeou: Verbo – Predicado (ou Núcleo da FV-Predicado)
3. A muralla: FN – CDirecto
4. Empoleirada na cabina da súa máquina: FV/Or.part./FAdx – Compl. Predicativo (para a análise CCirc Modo, vid. infra)
5. Na cabina da súa máquina: FP – CCirc Lugar (de empoleirada, non de arrodeou) / Modif. (de FAdx.)
Dos 0’20 puntos de cada ítem, 0’15 outórganse pola correcta identificación das funcións e 0’05 pola correcta identificación das categorías ou tipos de unidades. Pola análise de empoleirada na cabina da súa máquina como CCirc Modo, 0’05.

Pregunta 6: (1 punto) Agárdase unha resposta concisa e asemade completa, acorde coa propia puntuación da pregunta e co tempo de que se dispón para o exame. Valorarase a adecuada selección e presentación da información máis relevante sobre o tema escollido, evitando as divagacións e as xeneralidades pouco informativas. A pesar de que se trate dunha pregunta formulada sobre un repertorio pechado e previamente establecido, valorarase tamén a produción dun texto persoal e non unha reprodución puramente memorística.

Pregunta 7: (2 puntos) Valorarase a adecuada inclusión dos seguintes elementos sobre o tema escollido:
a) Información sobre o contexto: acontecementos históricos, grupos, influencias, iniciativas, tendencias…
b) Información acerca dos principais autores dun período ou corrente. Esta información non só debe facer referencia ás principais obras senón tamén aos trazos que caracterizan cada un dos autores.
c) Información acerca do que un grupo, autor ou época supuxeron na historia da literatura galega.
Non se considerarán correctas respostas que consistan nunha mera listaxe de autores e obras. A pesar de que se trate dunha pregunta formulada sobre un repertorio pechado e previamente establecido, valorarase tamén a produción dun texto persoal e non unha reprodución puramente memorística.

CORRECCIÓN LINGÜÍSTICA

Ademais dos contidos conceptuais tamén se terá en conta a corrección lingüística do exame, polo que sobre a cualificación global se poderá descontar ata un máximo de 2 puntos por erros. Estes poderán ser:
Moi graves: Solucións alleas ao sistema lingüístico do galego (tempos compostos, mala colocación dos clíticos...). Desconto 0’2 puntos c/u.
—Graves: Solucións ortográficas contrarias á norma lingüística (b/v, h, y), acentuación diacrítica... Desconto 0’1 c/u.
Leves: Solucións galegas alleas ao estándar vixente. Acentuación non diacrítica. Desconto 0’05 puntos c/u. Estas penalizacións non se aplicarán sobre a pregunta 3, pois xa van incluídas na propia valoración da pregunta.

2005-2017
Licenza Creative Commons
ogalego.eu/ogalego.gal ten unha licenza Creative Commons Atribución-Non comercial-Compartir igual 4.0 Internacional.